پاسخ به مقاله یک سایت اهورایی

در یکی از سایت‏هایی که از سوی اهورائیان، پیروان آئین باستانی ایرانیان، نوشتار پژوهش‏گونه‏ای به قلم “اهورا اشون” پیرامون بارگاه ملکوتی کریمه اهلبیت، تحت عنوان”حرم فاطمه معصومه در قم” ثبت شده که شبهه‏ها و تردیدهایی در آن ابراز شده و اظهار نموده که در انتظار پاسخ‏های راهگشا می‏باشد.
براى رفع ابهام از ایشان و هم کیشان او، به نقد و بررسی سخنان او می‏پردازیم.
در ابتدا بخش آغازین سخنان او را بدون هیچ دخل و تصرّفی در این‏جا می‏آوریم. (۱)
امروزه، بارگاه “امامزاده فاطمه” دخترِ “امام موسی بن جعفر”، در شهر باستانی قم، یکی از مهمترین مراکز زیارتی در جهانِ تشیع است. “معصومه”، به معنی “بیگناه”، لقب این فاطمه است که خود در منابعِ سده های پیشین “ستی فاطمه” (satti-fAtemeh) هم نامیده میشده است. از برادرِ او، یعنی “امام رضا” نقل شده که “هر کس فاطمه را در قم زیارت کند، بهشت بر او واجب میشود”.قدیمی ترین منبعی که از “فاطمه ی معصومه” یاد کرده، کتاب “تاریخ قم”، (نوشته :حسن بن محمد بن حسن قمی) متعلق به سال ۳۷۸ هجری قمری است و البته باید دانست که هر آنچه که کتبِ تاریخی و مذهبِی دیگر، درباره ی “امامزاده فاطمه ی معصومه” نوشته اند، همگی نقل قولهایی از همین کتاب است. در این کتاب، آمده است:(( فاطمه دختر امام موسی کاظم ، در سال ۲۰۱ هجری – یعنی یکسال پس از ولایتعهدی امام رضا – برای دیدار برادر عازم ایران شد. چون به ساوه رسید بیمار شد. تا قم ده فرسنگ راه بود. فاطمه، عزم قم کرد و درقم میهمان موسی بن خزرج بن سعد اشعری شد. او پس از ۱۷ روز، در قم درگذشت. چون فاطمه را وفات رسید، بعد از غسل و تکفین ، جسد او را به باغِ بابلان بدند و خواستند تا در سردابی که به همین منظور آماده کرده بودند، دفن کنند. اما در میان آل سعد، در اینکه چه کسی سزاوارتر است برای رفتن به سرداب و تدفین ستی فاطمه. عاقبت بر پیرمردی به نام “قادر” اتفاق کردند، اما در همین هنگام دو سوار که روی خود را پوشانده بودند، از گرد راه رسیدند و کار تدفین را به اتمام رساندند و رفتند. و کس ندانست که ایشان که بودند.))همانطوریکه گفتم، این گزارش در سال ۳۷۸ هجری قمری و در کتاب تاریخ قم درج شده و تمام منابع دیگر، همین مطالب را تقریبآ بدون کمی و کاستی نقل کرده اند.اما غرض از این نوشتار، بیان شک و شبهه ای است که من درباره ی اصیل و تاریخی بودن بارگاه فاطمه معصومه در قم دارم و می اندیشم که این محل، در اصل یک معبد برای پرستشِ ایزدانِ محبوبِ ایرانیان کهن، یعنی مهر و ناهید بوده است. دلایلی که مرا در گمان انداخته اند، مینویسم و در انتظار راهنمایی و پاسخهای راهگشای شما هستم:۱ – گزارش تاریخی مربوط به حضور و مرگ فاطمه معصومه در قم، خبری واحد است؛ یعنی هیچ منبع تاریخی دومی آنرا دلالت نکرده است. یعنی گزارش دیگری که ولو بصورت غیرمستقیم، مؤید آن باشد، در دست نیست. در عالمِ روایتگریِ اسلامی، معمولآ بر “خبر واحد” اعتمادی نمیشود.۲ – روایت مذکور، آنجا که به حضورِ”دو سوار نقاب پوش” برای تدفین او اشاره دارد، کاملا ساختگی بنظر میرسد. در برخی منابع، این دو سوار را پدر و جدِ فاطمه دانسته اند، به عذر اینکه باید فرد یا افراد محرمی برای در گور نهادنِ یک زن، بوده باشند. تاکید بر کهولت “قادر” نیز شاید همین معنا را دلالت کند. اما، حضورِ سوارانی ناشناس در جمع دوستدارانِ ائمه و اقدام آنها در تدفینِ زنی از تبار ایشان، بی آنکه عکس العمل یا سؤالی را همراه داشته باشد، از دیدگاه یک مورخ قابل قبول نیست؛ هر چند در منطق اسطوره ای، چنین تردیدهایی هرگز پیش نمی آید. (در مورد اسطوره ها و تفاوت منطق حاکم بر آنها با نگرشهای علمی به مشروح مصاحبه ی من با دکتر کزازی مراجعه کنید.)۳- در جستجویی که کرده ام ، هیچ نام و نشانی از همراهان فاطمه معصومه نیافتم. آقای علی اصغر فقیهی، مؤلف دانشمند کتاب “تاریخ مذهبی قم”، نیز تاکید دارند که “درباره ی همراهان – و نیز چگونگی حرکت و مسیر مسافرت – فاطمه معصومه هیچ مطلبی در منابع وجود ندارد.” همچنین، در میان ۴۴۴ امامزاده ی موجود در قم، کمترین نشانی از همراهان ایشان یافت نمیشود و این جدآ مایه ی شگفتی است که زنی تنها از خاندان پیامبر، صدها کیلومتر مسافرت کرده باشد. برخی منابع، عذر آورده اند که همرهان فاطمه در حوالی ساوه، مورد تهاجم سنیان متعصبِ ساوجی قرار گرفتند و کشته شدند و فاطمه به تنهایی به قم عزیمت کرد. اما این توجیه قابل قبول نیست. چگونه ممکن است که “خواهر ولیعهد دولت اسلامی” مورد هجوم دشمنان قرار گیرد و از این رخداد، نشان و گزارشی در منابع تاریخی برجای نمانده باشد؟ (به یاد داشته باشیم که زمان سفر فاطمه، درست مقارن ولیعهد شدنِ امام رضا و اوج تبلیغات دولت مامون درین باره است.)۴- بنا به محاسبات آقای فقیهی در کتاب تاریخ مذهبی قم، سنِ “فاطمه ی معصومه” در وقت وفات کمتر از ۲۳ نبوده است. با اینحال نشانی از همسر ایشان نیز وجود ندارد. مؤلف کتاب تاریخ قم، در رفع این مشکل، آورده است که اصولآ موسی بن جعفر هیچیک از ۲۱ دختر خود را به شوهر نداده بود، چون مردی که همتراز دخترانش باشد، وجود نداشت (!)۵ – بنای بارگاه “فاطمه ی معصومه”، به گونه ای غیر قابل انتظار، حدود ۳۰ درجه با جهت قبله اختلاف دارد. یعنی حرم، ضریح و گور بر خلاف آنچه مثلا در مورد بارگاه امام رضا دیده میشود، همسو با جهت قبله نیست، و شما هنگام نماز گزاردن در مقابل ضریح ، حدود ۳۰ درجه به سمت راست کج می ایستید. محال است معماران دوره ی اسلامی، نسبت به تطبیق جهت آرمگاه و بنای بیرونی با جهت قبله بی توجه بوده اند؛ همچنانکه نمیتوان گفت که قادر به تشخیص سمت قبله نبوده اند و قدر مسلم، میزان خطای آنان، اینهمه (= حدود ۳۰ درجه) نبوده است. نیز غیر ممکن است که در میان باغ مشهور به بابلان، محذوری برای ساخت آرامگاه در سمت و سوی قبله وجود داشته است. ضمن اینکه تدفین نشدن فاطمه در گورستانهای قم محل بحث است. به گزارش منابع تاریخی در قم آن زمان ، لااقل دو گورستان عمومی در شمال و جنوب شهر، وجود داشته است.۶ – جهت کلی ساختمان آرامگاه، به گونه ای است که دو درب اصلی آن در فصول مختلف سال (اول بهار و اول پاییز)، دقیقآ رو به خورشید گشوده میشوند. همچنین، گور اصلی در دو متری زیر سطح زمین و در اطاقک زیرین ضریح قرار دارد . معماری این اطاقک که بنا به گزارش کتاب تاریخ قم ، در اصل یک سرداب (= اتاق یا خانه ی زیرزمینی ) بوده ، بهمراه قرار گرفتن آن در کنار آب (= رودخانه قم) ، یادآور معابد مهر و ناهید است.۷ – صفات، خویشکاری و نقشهای برشمرده شده برای فاطمه معصومه، یعنی “بیگناهی” و “برکت بخشی” درهمترازی محض با “اناهیتا” به عنوان مطرحترین ایزدبانوی کهن ایرانیان قرار دارند.۸ – لقب “معصومه” در میان اسامی امامزادگان منحصر به فرد است. من هنوز نتوانسته ام امامزاده ی دیگری با لقبی مشابه را پیدا کنم. نکته ی جالب توجه این است که این واژه دقیقآ و بی کم و کاست، برگردان واژه ی اناهیتا anahita در زبان اوستایی و اناهید anahid در زبان پهلوی است. (hita =بدی و پلیدی و گناه ، ana =پیشوند نفی) بارگاه او نیز مثل تمام معابد ناهید در کنار آب است. (درمورد اینکه بسیاری از مقابر و بارگاههای امامزاده ها در ایران ، در اصل معبد مهر و ناهید بوده اند، به وبلاگم مراجعه کنید)۹ – چنانکه اشاره شد در منابع قدیمیتر، از ایشان با نام ” ستی فاطمه ” یاد شده است. برخی از نویسندگان، به اشتباه ریشه ی این کلمه را “سیدتی” (= شکل مؤنثِ واژه ی “سیدی” ) گرفته اند. اما درست تر این است که ستی satti را در معنای خودش در زبانهای هنداروپایی به معنای “مقدسه” بگیریم. واژه ی سنت sant در زبانهای اروپایی کنونی از همین ریشه است. در گذشته ها ایزدبانوان را نیزبا لقب ستی یاد میکرده اند. (در قم ، مسجدی هم به نام “ستیه” وجود دارد. نیز دراصفهان امامزاده ای به نام “ستی فاطمه” هست.)(یادآور میشوم که اگرچه امروزه قم یکی از مراکز مهم تشیع در جهان است، لیکن باید دانست که در دوره ی پیش از اسلام هم یکی از مراکز برجسته ی زرتشتیان بوده است و بنای این شهر را به پادشاهان کیانی نسبت میدهند. اسلام آوردن اهالی قم ، بنا به کتاب تاریخ قم، در سایه ی شمشیر اعراب قبیله ی اشعری – که شیعه بودند – و پس از یک خدعه و خونربزی وحشتناک، رخ داد.)در خاتمه، امیدوارم که مطلب من موجب رنجش خاطر دوستداران حضرتش نشود و لازم به بسط این نکته نمیدانم که ایمان درست، همواره پس از شک ورزی پدیدار میشود. ایدون باد!این پژوهشگر اهورایی(اهورا اشون) در این نوشتار به این نتیجه رسیده که ورود حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها به قم پیش از کتاب “تاریخ قم” در هیچ منبعی ولو به صورت غیرمستقیم نیامده است .
اینک راهنمایی و پاسخی راهگشا:کتاب “تاریخ قم” توسط “حسن‏بن‏محمدبن‏حسن” به سال ۳۷۸ ه.ق. به رشته تحریر درآمده، در حالی که روایت پاداش زیارت حضرت فاطمه‏معصومه سلام‏اللَّه‏علیها در کتاب “کامل‏الزّیارات”، تألیف “ابوالقاسم جعفربن‏محمدقولویه” آمده است که ابن قولویه، متوفای ۳۶۷ ه.ق. از شخصیّت‏های برجسته جهان تشیّع در قرن چهارم بوده و همه علمای رجال بر وثاقت او اتفاق‏نظر دارند.(۲)علامه‏حلّی رضوان‏اللَّه‏علیه در ستایش از ابن‏قولویه می‏نویسد: او استاد شیخ مفید بود. شیخ مفید دانش و حدیث را از او فراگرفت. هر واژه‏ای که مردم برای ابراز نیکی، وثاقت و فقاهت به کار ببرند، او بالاتر از آن بود.(۳)ابن قولویه در کتاب گرانسنگ “کامل‏الزّیارات” باب ۱۰۶ را به زیارت حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها اختصاص داده و می‏نویسد:”الباب السّادس والمائه””فضل زیاره فاطمه بنت‏موسی‏بن‏جعفر صلوات‏اللَّه‏علیها بقم””باب صدوششم””درفضیلت زیارت فاطمه، دخترموسی‏بن‏جعفر صلوات‏اللَّه‏علیها در قم”ابن قولویه در این باب دو حدیث نقل کرده:حدیث ۱: حدیث کرد برای من علی‏بن‏حسین‏بن‏موسی‏بن‏بابویه، از علی‏بن‏ابراهیم‏بن‏هاشم، از پدرش، از سعدبن‏سعد از ابوالحسن امام رضا علیه‏السّلام که گفت:”سَأَلْتُهُ عَنْ زِیارَهِ فاطِمَهَ بِنْتِ مُوسى علیه‏السّلام، قال: مَنْ زارَها فَلَهُ الْجَنَّهَ “از امام رضا علیه‏السّلام در مورد زیارت فاطمه دختر موسی بن جعفر علیه‏السّلام پرسیدم، فرمود: هرکس او را زیارت کند، بهشت از آن اوست.(۴)این حدیث را ابن قولویه با سند صحیح از امام رضا علیه‏السّلام روایت کرده و اینک اشاره‏ای کوتاه به سلسله راویان حدیث:الف . علی‏بن‏حسین‏بن‏موسی‏بن‏بابویه، پدر شیخ صدوق علیه‏الرّحمه مشهور به “ابن بابویه” متوفّای سال ۳۲۹ ه.ق. فقیه بزرگ و محدث گرانقدر، که امام حسن عسکری علیه‏السّلام نامه‏بی‏نظیری به افتخار او نوشته است.(۵)ب . علی‏بن‏ابراهیم‏بن‏هاشم، صاحب تفسیر قمی، که جلالت قدرش چون آفتاب نیمروز است.نجاشی پیشتاز رجالیون در حق او می نویسد: در حدیث مورد وثوق، دقیق، مورد اعتماد و صحیح‏العقیده بود.(۶)ج . ابراهیم بن هاشم، از اصحاب امام هشتم، نخستین کسی که حدیث کوفیان را در قم منتشر کرد. سیدبن‏طاووس بر وثاقت او ادعای اجماع کرده است.(۷)د. سعدبن‏سعدبن‏احوص‏بن‏سعدبن‏مالک‏اشعری، از اصحاب امام رضا و امام جواد علیهماالسّلام که همه رجالیون و وثاقتش اتفاق‏نظر دارند.(۸)حدیث۲: ابن قولویه با سلسله اسناد خود از امام جواد علیه‏السّلام روایت کرده که فرمود:”مَنْ زارَ قَبْرَ عَمَّتى بِقُمْ فَلَهُ الْجَنَّهُ”هرکس قبرعمّه‏ام را در قم زیارت کند، بهشت از آن اوست.(۹)با توجّه به تاریخ درگذشت ابن قولویه به سال ۳۶۷ ه.ق. روشن می‏شود که کتاب “تاریخ قم” قدیمی‏ترین منبع پیرامون حضرت فاطمه‏معصومه سلام‏اللَّه‏علیها نمی‏باشد، بلکه ابن قولویه که ۱۱ سال پیش از تاریخ نگارش کتاب “تاریخ قم” درگذشته و ایشان دو حدیث پیرامون فضیلت زیارت آن حضرت نقل کرده و بابی را به عنوان “فضیلت زیارت فاطمه دخت موسی بن جعفر صلوات‏اللَّه‏علیها در قم” اختصاص داه است.دقّت کنید در حدیث امام جواد علیه‏السّلام به لفظ “قم” تصریح شده و چون مرقد مطهّر آن حضرت در عهد امام جواد علیه‏السّلام مشهور و زیارتگاه خاصّ و عام بوده به نام آن حضرت تصریح نکرده، بلکه فرموده: “قبر عمّه‏ام را در قم…”جالب‏تر اینکه حدیث امام رضا علیه‏السّلام از شهرت قبر آن حضرت در اوّلین سالهای دفن آن مخدّره حکایت می کند، زیرا تاریخ ارتحال حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها روز دهم ربیع الثانی ۲۰۱ ه.ق. و تاریخ شهادت امام رضا علیه‏السّلام در آخر صفر ۲۰۳ ه.ق. می‏باشد.علاوه بر اینها سعدبن سعد که اهل قم بوده است، هنگامی که به محضر امام هشتم شرفیاب می‏شود، از فضیلت زیارت آن بانوی مکرّمه می‏پرسد. و این سؤال، حکایت از آن دارد که در فاصله کمتر از دو سال (بین ارتحال بی‏بی و شهادت امام رضا علیه‏السّلام) مرقد مطهّر آن حضرت به صورت زیارتگاه همگان درآمده بود.حدیث۳: دیگر معاصرش شیخ صدوق نیز در کتاب گرانسنگ “عیون‏اخبارالرّضاعلیه‏السّلام” بابی را به فضیلت زیارت آن حضرت اختصاص داده و فرموده است:”باب ۶۷- ماجاء عن الرّضا علیه‏السّلام فی ثواب زیاره فاطمه بنت موسی بن جعفر علیه‏السّلام بقم””باب ۶۷- پیرامون آنچه از امام رضا علیه‏السّلام در مورد پاداش زیارت فاطمه، دختر موسی‏بن‏جعفرعلیه‏السّلام در قم رسیده است”آنگاه از پدرش (ابن‏بابویه) و محمدبن‏موسی‏بن‏متوکّل، هر دو از علی‏بن‏ابراهیم‏بن‏هاشم، از پدرش، از سعدبن‏سعد روایت کرده‏اند که گفت:”سَأَلْتُ اَبَالْحَسَنِ الرِّضا علیه‏السّلام عَنْ زِیارَه فاطِمَهَ بِنْتِ مُوسَی‏بْنِ‏جَعْفَر علیها‏السّلام فَقالَ: مَنْ زارَها فَلَهُ الْجَنَّهُ””از ابالحسن امام رضا علیه‏السّلام در مورد زیارت فاطمه، دختر موسی‏بن‏جعفر علیه‏السّلام پرسیدم، فرمود: هرکس او را زیارت کند، بهشت از برای اوست.”(۱۰)ملاحظه فرمودید که شیخ صدوق این حدیث را از پدرش ابن بابویه و محمدبن موسی بن متوکل روایت کرده که او نیز مورد اعتماد است و همه رجالیون بر وثاقتش اتفاق‏نظر دارند.(۱۱)یادآور میشوم که شیخ صدوق کتاب “عیون الأخبار” را برای “صاحب بن عباد” نوشته و در دیباچه کتاب آورده است:دو قصیده از قصاید صاحب جلیل القدر، کافى الکفاه، ابوالقاسم اسماعیل بن عباد اطال اللَّه بقائه… در اهدای سلام به پیشگاه حضرت علی بن موسی الرّضا علیه‏السّلام به من رسید، پس این کتاب را به منظور اهدا به کتابخانه پرآوازه‏اش تألیف کردم.(۱۲)در آخرین فصل کتاب نیز مشروحاً بیان می‏کند که در سال ۳۵۲ ه.ق. از رکن‏الدوله اجازه تحصیل کرده به زیارت مشهد مقدّس شرفیاب شده و برای او دعای خیر نموده است. (۱۳)از بیان علامه‏تهرانی استفاده می‏شود که شیخ صدوق در تاریخ یادشده این دو قصیده را دریافت کرده و در مقابل این کتاب را برای صاحب بن عباد تألیف کرده است.(۱۴)با توجّه به درگذشت رکن‏الدوله به سال ۳۶۶ ه.ق. روشن می‏شود که این کتاب حداقل ۱۲ سال پیش ازکتاب “تاریخ قم” تألیف شده است.حدیث ۴: شیخ صدوق همچنین در کتاب “ثواب الأعمال” بابی را به این موضوع اختصاص داده و چنین عنوان کرده است:”ثواب من زار قبر فاطمه بنت موسی بن جعفر علیه‏السّلام بقم”؛ پاداش کسی که قبر فاطمه دخت موسی بن جعفر علیه‏السّلام را در قم زیارت کند…. (۱۵)حدیث۵: صاحب کتاب المسلسلات، ابومحمّد، جعفربن احمدبن‏علی‏قمی، مشهور به “ابن رازی” معاصر شیخ صدوق می‏باشد.ابن رازی از صدوق و استادش: احمدبن‏علی‏بن‏ابراهیم‏بن‏هاشم روایت کرده است. وی همچنین از تلعکبری و استادش سهل‏بن‏احمددیباجی و… روایت کرده است.شیخ صدوق نیز در کتاب “توحید” از او روایت کرده است. (۱۶)از وی۲۲۰ جلد کتاب به یادگار مانده، که یکی از آنها کتاب “المسلسلات” می‏باشد.(۱۷)او در کتاب “المسلسلات” حدیث مفصلی با سلسله اسنادش از فاطمه‏معصومه سلام‏اللَّه‏علیها از عمه‏اش فاطمه دخت امام صادق علیه‏السّلام، از عمه‏اش فاطمه دخت امام باقر علیه‏السّلام، از عمه‏اش فاطمه دخت امام سجّاد علیه‏السّلام، از عمه‏اش فاطمه دخت امام حسین علیه‏السّلام… از فاطمه زهرا سلام‏اللَّه‏علیها از رسول اکرم صَلّى‏اللَّه‏عَلَیْهِ‏وَآلِه‏وِسَلَّم روایت کرده است.(۱۸)این حدیث از دو جهت مسلسل است، یکی اینکه آن را فاطمه‏ای از فاطمه روایت‏کرده، دوم اینکه آن را هر فاطمه‏ای از عمه‏اش فاطمه روایت کرده است. (۱۹)روایات حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها به این حدیث منحصر نیست. شمس‏الدین جزری(۲۰)و چشتی داغستانی نیز احادیث دیگری از طریق ایشان روایت کرده‏اند.(۲۱) ولی اهمیّت ابن رازی در این است که زمانش مقدم بر زمان تألیف “تاریخ قم” می‏باشد.روی این بیان پیش از تألیف کتاب “تاریخ قم” گروهی از محدثان از حضرت فاطمه‏معصومه سلام‏اللَّه‏علیها حدیث روایت کرده‏اند و گروهی از راویان حدیث از امام رضا و امام جواد علیهماالسّلام پیرامون فضیلت زیارت آن حضرت حدیث نقل کرده‏اند.آنچه “اهورا اشون” به گمان خود تصور کرده که پیش از کتاب “تاریخ قم” در هیچ منبع دیگری از آمدن حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها به قم، ذکری به میان نیامده، خیالی باطل و گمانی بی‏اساس می‏باشد.امّا اینکه آیا خبر ورود حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها به قم، خبر واحد است؟پژوهشگر اهورایی در این نوشتار آورده است: گزارش تاریخی مربوط به حضور و مرگ فاطمه‏معصومه سلام‏اللَّه‏علیها در قم خبری واحد است!!حسن‏بن‏محمدبن‏حسن‏قمی، کتاب ارزشمند تاریخ قم را به سال ۳۷۸ ه.ق. تألیف کرده است و تا آن روز ۱۷۷ سال از وفات حضرت فاطمه‏معصومه سلام‏اللَّه‏علیها گذشته بود و صدهاهزار نفر به زیارت آستان مقدس این بانو شتافته و پیشانی ادب بر آستانش سوده بودند.بارگاه ملکوتی دخت گرامی موسی بن جعفر علیه‏السّلام چیزی نبود که نیازی به نقل صاحب “تاریخ‏قم” داشته باشد. بلکه ویژگی کتاب “تاریخ‏قم” در این بود که مؤلف آن، دانشمند فرزانه، محققی فرهیخته و مورّخی پرآوازه بود و در تألیف کتاب صداقت و امانت خاصی ارایه داده بود و لذا مؤلّفان‏بعدی جزئیّات مربوط به ورود این بانوی عظیم الشّأن را از کتاب وی نقل کرده‏اند.
مشکل بزرگ :مشکل بزرگ ما این است که میراث علمی ما در طول قرون و اعصار همواره مورد تاخت و تاز دانشمندان بی‏فرهنگ بود که در اینجا به چند نمونه از این تاخت و تازها اشاره می‏کنیم:۱. همین صاحب بن عباد که شیخ صدوق کتاب “عیون الأخبار” را برای او تألیف کرده، کتابخانه بزرگی داشت که بار چهارصد شتر بود. هنگامی که سلطان محمود سبکتین وارد ری شد، به او گفتند که همه این کتابها بر عقیده شیعیان می‏باشد. همه کتابهای اعتقادی و کلامی آن را جدا کرده و طعمه آتش نمود.(۲۲)۲. به هنگام ورود طغرل‏بیگ سلجوقی به بغداد کتابخانه بی‏نظیر شیخ طوسی که بیش از هفتادهزار کتاب در آن بود، طعمه حریق شد و در میان شعله‏های کینه‏های بدر و حنین سوخت.ابن‏حجر عسقلانی نقل می‏کند که کتابهای نفیس و بی‏نظیر شیخ طوسی در روز روشن در میدان مسجدالنصر در برابر چشمان همگان طعمه حریق شد.(۲۳)۳. در حمله ددمنشانه “احمدپادشاجزّار” به سال ۱۱۷۵ ه.ق. همه آثار نفیس و منحصر به فرد کتابخانه‏های شیعیان در جبل عامل به عکّا حمل شد و در آنجا در میان نانوائی‏ها، حلواپزیها و آشپزخانه‏ها تقسیم شد و به مدت شش‏روز تنورهای عکّا با این آثار نفیس و نسخه‏های منحصر به فرد شعله‏ور گردید.(۲۴)۴. در این همین عصر مشعشع طلائی بیش از چهل هزار نسخه‏خطی کتابخانه‏مهم و تاریخی “عارف حکمت” مدینه‏منوره توسط وهابیان بی‏فرهنگ در میان آتش سوخت.۵. باز در همین امسال هزاران نسخه‏چاپی و خطی از نهج‏البلاغه، صحیفه‏سجّادیه و دیگر معارف شیعی در میدان آزادی صنعا – پایتخت یمن – توسط نیروهای بعثی در روز روشن در احقاد بدر و حنین شعله‏ور شد و طعمه‏حریق گردید.دیگر جای شگفت نیست که از بیش از۲۰۰جلد آثارتألیفی عیّاشی متوفّای ۳۲۰ ه.ق. تنها تفسیر عیّاشی، آنهم فقط نیمه ی ‏اول آن به دست ما رسیده است(۲۵)و از بیش از ۲۰۰ جلد اثر تألیفی شیخ صدوق کمتر از یک‏دهم آن باقی است.(۲۶)همین کتاب “تاریخ قم” که جالب‏ترین، جامع‏ترین و متقن‏ترین کتاب در این موضوع است، مؤلف آن را در ۲۰ باب تألیف کرده و متن عربی آن کلاً از بین رفته است و آنچه موجود است فقط ۵ باب از ترجمه آن به قلم حسن‏بن‏علی‏بن‏حسن‏بن عبدالملک‏قمی است، که به سال ۸۶۵ ه.ق. به فارسی برگردان شده است.در پایان این بخش از مقال بی‏تناسب نیست حدیث شریفی را پیرامون حضرت فاطمه‏معصومه سلام‏اللَّه‏علیها از امام جعفر صادق علیه‏السّلام نقل کنیم ، تا معلوم شودکه اخبار مربوط به این بانوی مکرّمه پیش از ولادت باسعادتش توسط پیشوایان معصوم علیهم السّلام بیان شده است.نصیرالدین،ابوالرشید،عبدالجلیل‏رازی‏قزوینی، از علمای‏برجسته قرن‏ششم در کتاب‏ارزشمند “بعض مثالب النّواصب” که به سال ۵۶۰ه.ق.آن را تألیف کرده از امام صادق علیه‏السّلام روایت کرده(۲۷) که فرمود:خدای را حرمی است و آن مکه است، پیامبر خدا را حرمی است و آن مدینه است، امیرمؤمنان را حرمی است و آن کوفه است، آگاه باشید که حرم من و فرزندان من قم است که آن کوفه کوچک ماست. برای بهشت هشت در است که سه در آن به سوی قم است.تُقْبَضُ فیهااِمْرَأَهٌ هِیَ مِنْ وُلْدی وَ اِسْمُها فاطِمَهُ بِنْتُ مُوسی، تَدْخُلُ بِشِفاعَتِها شیعَتِنا الْجَنَّهُ بِاَجْمَعِهِمْدر آنجا بانویی از فرزندان من درمی‏گذرد که نامش فاطمه دخت موسی است، همه شیعیان ما با شفاعت او وارد بهشت می‏شوند.(۲۸)اما در مورد جهت قبر مطهر حضرت معصومه (سلام الله علیها ) باید گفت که مرقد اصلی دقیقا به طرف قبله است اما ساختمان حرم مطهر به صورت شمالی و جنوبی و شرقی است که معماری زمان ساخت ان بوده است و ذوق و هنر معماران آن زمان چنین بوده که هم اکنون هم بعضی از معماران چنین عمل می کنند و این برای اینستکه حداکثر استفاده را از نور خورشید برای روشن بودن داخل ساختمان داشته باشند.این که مسئله را مربوط کنیم به مسائل آتش پرستی توهم باطلی است که هیچ تاییدی ندارد.اما حرف آخر اینکه شهر مقدس قم شهری است که تاسیس آن به صورت یک شهر به قرن دوم هجری قمری می رسد که عهد حکومت اسلام بر سرزمین های ایرانی بوده است .خصوصا محل دفن حضرت معصومه (سلام الله علیها )- قبل از آمدن حضرت به شهر مقدس قم – باغ بزرگ بابلان و متعلق به موسی بن خزرج اشعری بوده است .ایشان بواسطه شدت علاقه ایشان به حضرت معصومه (سلام الله علیها) همه باغ را وقف حضرت نمود و پس از دفن حضرت به صورت قبرستان بزرگ شهر قم در آمد که آثار آن هنوز باقی است .
پی نوشت :

(۱)جمله “خلاف کردند” در مقاله سایت افتاده بود که برای روشن‏شدن هدف از جمله، آن را از کتاب “تاریخ قم” افزودیم.(۲) نجاشی، الرجال، ص ۱۲۳، شیخ طوسی، الفهرست، ص ۷۱.(۳)علامه حلّی، الرجال، ص ۳۱.(۴) . ابن قولویه، کامل الزیارات، ص ۳۲۴،ب ۱۰۶،ج ا.(۵). ابن شهراشوب، مناقب آل ابی‏طالب، ج ۴، ص ۴۲۵(۶). نجاشی، الرجال، ص ۲۶۰.(۷). سیدابن طاووس، فلاح السائل، ص ۱۵۸.(۸). نجاشی، الرجال ، ص ۱۷۹،شیخ طوسی، الرجال،ص ۳۷۸(۹) . ابن‏قولویه، ص ۳۲۴، ب ۱۰۶، ج ۲.(۱۰)شیخ صدوق، عیون اخبارالرضا علیه‏السّلام، ج ۲، ص ۲۷۱، ب ۶۷، ج ۱. (۱۰)-(۱۱). علامه حلّی، الرجال، ص ۱۴۹، ابن داود، الرجال، ص ۱۸۵.(۱۲). شیخ صدوق، عیون اخباالرضا علیه‏السّلام، ج ۱، ص ۲.(۱۳). همان، ج ۲، ص ۲۸۴،ب ۶۹، ذیل ج ۲.(۱۴). تهرانی، الذریعه، ج ۱۵۷، ص ۳۷۵، رقم ۲۳۶۷.(۱۵). شیخ صدوق، ثواب الأعمال، ص ۹۸. (۱۵)-(۱۶). همو، التوحید، ص ۸۸، ب ۴ و ۴۱۷، ب ۶۵، ج ۱.(۱۷). تهرانی، طبقات أعلام‏الشیعه، ق چهارم، ص ۶۸.(۱۸). .ابن رازی، المسلسلات، ص ۱۰۸(۱۹). .ر.ک: زندگانی کریمه اهلبیت، ص ۵۸(۲۰). جزری، أسنی المطالب، ص ۴۹، محمودی، أسمی المناقب، ص ۳۲، أمرتسری، أرحج المطالب، ص ۴۴۸.(۲۱). داغستانی، اللّؤلؤهالثمینه، ص ۲۱۷.(۲۲). یاقوت، معجم الادباء، ج ۶،ص ۲۵۹.(۲۳). ابن حجر، لسان المیزان، ج ۵، ص ۱۵۳، رقم ۴۵۲.(۲۴). علی مروّه،تاریخ جباع، ص ۲۹.(۲۵). شیخ طوسی، الفهرست، ص ۲۱۲، رقم ۶۰۴. (۲۵)-(۲۶). نجاشی، الرجال، ص ۳۸۹، رقم ۱۰۴۹.(۲۷). این کتاب با حواشی ارزشمند مرحوم محدّث ارموی، درسه مجله به نام النّقض، در ۲۱۱۰ صفحه‏وزیری، به سال ۱۳۵۸ه.ش. از سوی انجمن آثار ملی به چاپ رسیده است(۲۸). عبدالجلیل رازی، النّقض، ص ۱۹۶.

 

ارسال یک دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.