صفحه اصلی > مرکز اطلاعات > شیعه پاسخ می دهد > تاریخ - شیعه پاسخ میدهد > کیفیت و نحوه شهادت یا وفات حضرت زینب و ام البنین
تاریخ انتشار : ۱۰ اسفند ۱۳۹۶


منابع تاریخی در ارتباط با درگذشت حضرت زینب و ام البنین(س) چه می‌گویند؟

پرسش

کیفیت و نحوه شهادت یا وفات حضرت زینب و ام البنین چگونه بود؟

پاسخ اجمالی

درباره زندگی‌نامه و شخصیت حضرت زینب(س) پاسخ‌های «شخصیت حضرت زینب(س) در کلام پیامبر اکرم(ص)، سؤال ۲۲۳۹، «حضرت زینب(س) الگوی جوانان مسلمان»، سؤال ۴۳۳۸، «شهادت فرزندان حضرت زینب(س) در کربلا»، سؤال ۳۱۴۹۳ و «محل دفن حضرت زینب(س)»، سؤال ۷۰۰۳»،  را مطالعه کنید.
پدر ام البنین‌ ابوالمجْل‌ حزّام‌ بن‌ خالد، از قبیله بنی‌ کلاب[۱]‌ و برخی از علمای معاصر نام مادرش‌ را ثمامه‌ دختر سهیل‌ بن‌ عامر بن‌ مالک ‌ذکر کرده‌اند.[۲] در مورد تاریخ ولادت حضرت ام‏البنین(س) اطلاعی در دست نیست و تاریخ‌نگاران سال ولادت او را ثبت نکرده‌اند.
حضرت امّ البنین، مادر حضرت ابا الفضل عباس(ع) بود که پس از شهادت حضرت فاطمه(س) به همسرى حضرت على(ع) در آمد.[۳] نامش «فاطمه بنت حزام»، بود.[۴] زنى بود با شرافت، از خانواده‌اى ریشه‌دار و دلاور و نسبت به فرزندان حضرت زهرا نیز بسیار مهربان بود. ثمره ازدواج على(ع) با او چهار پسر بود، به نام‌هاى: عباس، جعفر، عبد اللّه و عثمان،[۵] که هر چهار فرزندش روز عاشورا در رکاب سید الشهدا به شهادت رسیدند.[۶]
امّ البنین، پس از شهادت فرزندانش، همه روزه به بقیع می‌رفت و به یاد فرزندان شهیدش مرثیه‌های بسیار سوزناکی می‌خواند و مردم مدینه نیز به ندبه و نوحه او گوش فرا می‌دادند تا جایی که مروان بن حکم – این دشمن اهل بیت- نیز همواره به نوحه‌خوانی او حاضر شده و می‌گریست.[۷]
ام البنین در مدینه از دنیا رفت و در قبرستان بقیع به خاک سپرده شد. اما از سال و چگونگی وفات ام البنین، در منابع دسته اول روایی و تاریخی چیزی ذکر نشده است. البته برخی متأخران با استناد به منابعی سال وفات وی را روز سیزدهم جمادی الثانی سال ۶۴ هجری قمری نوشته‌اند،[۸] اما با توجه به این‌که منابع مورد استناد توسط نویسندگان یکی دو قرن اخیر، در دسترس نبوده و نیز قابلیت چندانی برای استناد تاریخی ندارند از ردّ و یا تأیید آن معذوریم.

 

[۱]. ابن سعد کاتب واقدی، محمد بن سعد‏، الطبقات الکبرى، ج ‏۳، ص ۱۴، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ دوم، ۱۴۱۸ق.

[۲]. سماوی، محمد بن طاهر، إبصار العین فی أنصار الحسین(ع)‏، ص ۵۶، قم، دانشگاه شهید محلاتى‏، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.‏

[۳]. بلاذری، احمد بن یحیی، أنساب الاشراف، ج ‏۲، ص ۱۹۲، دار الفکر، چاپ اول، ۱۴۱۷ق؛ سبط بن جوزی‏، تذکره الخواص من الأمه فی ذکر خصائص الأئمه، ص ۱۶۸، قم، منشورات الشریف الرضی‏، چاپ اول، ۱۴۱۸ق؛ امین، ‏سید حسن، مستدرکات ‏اعیان ‏الشیعه، ج ‏۱، ص ۳۲۶، بیروت، دار التعارف للمطبوعات‏، ۱۴۰۳ق.

[۴]. ابن عنبه‏ حسنى‏، سید احمد بن على‏، عمده الطالب فی أنساب آل أبى طالب‏، ص ۳۲۷، قم، انصاریان، ‏۱۴۱۷ق‏؛ عاملى‏، سید محسن امین، لواعج الأشجان فی مقتل الحسین(ع)‏، ص ۱۳۶، بیروت، دار الأمیر للثقافه و العلوم‏، چاپ اول،  ۱۹۹۶م‏.

[۵]. أنساب الأشراف، ج ‏۲، ص ۱۹۲؛ الطبقات الکبری‏، ج ‏۳، ص ۱۴٫

[۶]. الطبقات الکبری‏، ج ‏۳، ص ۱۴؛ شیخ مفید، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج ‏۱، ص ۳۵۴، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ق؛ لواعج الأشجان، ص ۱۳۶٫

[۷]. ابوالفرج اصفهانى،‏ على بن حسین‏، مقاتل الطالبیین‏، ص ۹۰، بیروت، دار المعرفه، بی‌تا؛ مجلسی، محمدباقر، جلاء العیون‏، ص ۶۷۸، قم، سرور، چاپ نهم، ۱۳۸۲ش؛ لواعج الأشجان، ص ۱۳۹٫

[۸]. برخی در فضای مجازی چنین نگاشته‌اند: در کتاب «کنز المطالب» نوشته شده به تاریخ ۱۳۲۱ هجری قمری نوشته علّامه سیّد محمّد باقر قره­باقی همدانی در باب سال و روز وفات حضرت ام البنین به نقل از کتاب «اختیارات» طی حدیثی از اعمش  آمده است: «روز سیزدهم جمادی الثّانی که مصادف با جمعه بود بر امام زین العابدین وارد شدم. ناگهان فضل بن عبّاس(ع) وارد شد و در حالی که گریه می‌کرد، گفت: جدّه‌ام ام البنین از دنیا رفت. شما را به خدا ببینید چطور این روزگار فریبکار، خاندان کساء را در یک ماه دوبار عزادار کرد».
مرحوم قره باقی می‌نویسد: پس از چندی از خبر دیگری مندرج در حاشیه کتاب “وقایع الشّهور و الایام” تألیف بیرجندی اطلاع یافتم که به نقل از اعمش نوشته شده است: «در سیزدهم جمادی الثّانی و در سال ۶۴ هـ.ق ام البنین وفات یافت و در قبرستان بقیع به قول مشهور دفن گردید».


برچسب ها :
،
دیدگاه ها
تازه ترین مطالب
نوشتار آیت الله العظمی صافی گلپایگانی بمناسبت شهادت امام صادق علیه السلام

نوشتار آیت الله العظمی صافی گلپایگانی بمناسبت شهادت امام صادق علیه السلام

تعداد شاگردان مکتب و  دانشگاه  امام صادق علیه السلام

تعداد شاگردان مکتب و دانشگاه امام صادق علیه السلام

نشست تخصصی “وضعیت شناسی داخلی و خارجی و راه های برون رفت از وضعیت موجود”

نشست تخصصی “وضعیت شناسی داخلی و خارجی و راه های برون رفت از وضعیت موجود”

ابراهیمی اصل:  آمریکا و اسرائیل جنگی نرم افزاری ضد ایران شروع کرده اند که هزینه آن را سعودی می دهد

ابراهیمی اصل: آمریکا و اسرائیل جنگی نرم افزاری ضد ایران شروع کرده اند که هزینه آن را سعودی می دهد

راه بازگشت دوباره به قرآن و عترت

راه بازگشت دوباره به قرآن و عترت

تفاوت مقام معصومان با مقربانی مانند حضرت عباس علیهم السلام

تفاوت مقام معصومان با مقربانی مانند حضرت عباس علیهم السلام

پاسخ به ده شبهه وهابیت پیرامون غدیر

پاسخ به ده شبهه وهابیت پیرامون غدیر

حدیث غدیر در نهج البلاغه

حدیث غدیر در نهج البلاغه

آیا بر اساس روایتی در کافی، شیعه معتقد است که تعداد آیات قرآن که جبرئیل بر پیامبر(ص) نازل کرده بود، هفده هزار آیه بود؟!

آیا بر اساس روایتی در کافی، شیعه معتقد است که تعداد آیات قرآن که جبرئیل بر پیامبر(ص) نازل کرده بود، هفده هزار آیه بود؟!

آیا پیامبران به آمدن ائمه معصومین بشارت دادند؟

آیا پیامبران به آمدن ائمه معصومین بشارت دادند؟

سالگرد ارتحال مرجع عالی قدر تشیع ایت الله بروجردی(رحمت الله)

سالگرد ارتحال مرجع عالی قدر تشیع ایت الله بروجردی(رحمت الله)

ضوابط و احکام بدعت از نگاه مذاهب فقهى‏

ضوابط و احکام بدعت از نگاه مذاهب فقهى‏

آثار سیاسى- اجتماعى جریان‏هاى تکفیرى بر عقب ‏ماندگى کشورهاى اسلامى‏

آثار سیاسى- اجتماعى جریان‏هاى تکفیرى بر عقب ‏ماندگى کشورهاى اسلامى‏

حدیث سفینه و مساله توسل

حدیث سفینه و مساله توسل

تقویم شیعه پانزدهم شوال

تقویم شیعه پانزدهم شوال