صفحه اصلی > مرکز اطلاعات > شیعه پاسخ می دهد > عقائد - شیعه پاسخ میدهد > چرا بعضی از مؤمنان سخت و بعضی از کافران آسان جان می‌دهند؟
تاریخ انتشار : ۲۷ آبان ۱۳۹۷


چرا بعضی از مؤمنان سخت و بعضی از کافران آسان جان می‌دهند؟

قبلاً یادآور شدیم که اصل وجود مرگ برای همه افراد یکسان می‌باشد و آن جان دادن و خروج نفس از بدن است، ولی نمی‌توان تساوی قبض روح همه افراد را پذیرفت، زیرا طبق آیات و روایات، جان دادن برای مؤمن بسیار سهل و راحت و بدون اضطراب و دلهره است، امّا برای منافق و کافر بسیار سخت و سنگین و با دشواری‌هایی روبرو است. اکنون این سؤال مطرح می‌شود که در برخی موارد ما شاهد آسان جان دادن کافران و ظالمان هستیم و بالعکس بعضی از مؤمنان به سختی جان می‌دهند.

پاسخ: آن‌چه لازم است عنایت شود اینکه جریان جان کندن و چگونگی آن از مسائل نظری و پیچیده‌ای است.

پاسخ این سؤال را باید از لابلای روایات امامان معصوم جویا شویم، زیرا گفتار اهل بیت عصمت و طهارت، افق‌های تازه‌ای از معارف الاهی را می‌گشاید. برای تبیین پاسخ، روایاتی را در این مورد یادآور می‌شویم:

  1. …قیلَ فَمَا بَالُنَا نَرَی کَافِراً یَسْهُلُ عَلَیْهِ النَّزْعُ فَیَنْطَفِئُ وَهُوَ یُحَدِّثُ وَیَضْحَکُ وَیَتَکَلَّمُ وَفی الْمُؤْمِنِینَ أَیْضاً مَنْ یَکُونُ کَذَلِکَ وَفِی الْمُؤْمِنِینَ وَالْکَافِرِینَ مَنْ یُقَاسِی عِنْدَ سَکَرَاتِ الْمَوْتِ هَذِهِ الشَّدَائِد.

به امام صادق عرض شد: چگونه است که (از یک سو) برخی از کافران به راحتی قبض روح می‌شوند؟ و در حال سخن گفتن و خبر دادن و خندیدن (ناگهان) خاموش می‌شوند؟ در بین مؤمنان هم افرادی این چنین جان می‌دهند، و (از سویی دیگر) هم از مؤمنان و هم از کافران کسانی هستند که به هنگام سکرات موت سختی‌هایی را تحمل می‌کنند؟

حضرت صادق در پاسخ فرمودند:

ما کَانَ مِنْ رَاحَهٍ لِلْمُؤْمِنِینَ هُنَاکَ فَهُوَ عَاجِلُ ثَوَابِهِ وَمَا کَانَ مِنْ شَدِیدَهٍ فَتَمْحِیصُهُ مِنْ ذُنُوبِهِ لِیَرِدَ الآخِرَهَ نَقِیّاً نَظِیفاً مُسْتَحِقّاً لِثَوَابِ الْأَبَدِ لَا مَانِعَ لَهُ دُونَهُ وَمَا کَانَ مِنْ سُهُولَهٍ هُنَاکَ عَلَی الْکَافِرِ فَلِیُوَفَّى أَجْرَ حَسَنَاتِهِ فی الدُّنْیَا لِیَرِدَ الآخِرَهَ وَلَیْسَ لَهُ إِلَّا مَا یُوجِبُ عَلَیْهِ الْعَذَابَ وَمَا کَانَ مِنْ شِدَّهٍ عَلَی الْکَافِرِ هُنَاکَ فَهُوَ ابْتِدَاءُ عَذَابِ اللهِ لَهُ بَعْدَ نَفَادِ حَسَنَاتِهِ ذَلِکُمْ بِأَنَّ اللهَ عَدْلٌ لَا یَجُورُ.([۱])

در مواردی که مؤمن، به راحتی جان می‌دهد به سبب آن است که پاداش او به زودی (و در همین دنیا) آغاز شده است و در مواردی که به سختی جان می‌دهد، به دلیل آن است که از گناهانش پاک شود (سختی جان دادن، کفاره گناهانش خواهد بود) تا در آخرت پاک و منزه از گناهان محشور گردد؛ در حالی که مستحق پاداش ابدی است و هیچ مانعی در برابر او نخواهد بود؛ امّا در مواردی که کافر به آسانی قبض روح می‌شود به جهت این است که همین آسان جان دادن پاداش کارهای نیکی باشد که در دنیا انجام داده تا به هنگام ورود به آخرت هیچ چیزی به همراه نداشته باشد، مگر آنچه را که به سبب آن مستحق عذاب الاهی است و کافرانی که به سختی جان می‌دهند، بدان سبب است که (در همین جهان) عذاب الاهی برایشان شروع شده، در حالی که نیکی­هایشان از بین رفته است. این‌ها به جهت عدالت خداست که ظلم نمی‌کند.

  1. در روایتی دیگر، آن حضرت در پاسخ به محمّد بن مسلم که از ایشان درباره گناهکاران اهل ایمان سؤال کرد، فرمودند:

وَاللهِ لَا یَصِفُ عَبْدٌ هَذَا الأَمْرَ فَتَطْعَمَهُ النَّارُ. قُلْتُ: إِنَّ فِیهِمْ مَنْ یَفْعَلُ وَیَفْعَلُ؟ فَقَالَ: إِنَّهُ إِذَا کَانَ ذَلِکَ ابْتَلَى اللهُ تَبَارَکَ وَتَعَالَى أَحَدَهُمْ فِی جَسَدِهِ فَإِنْ کَانَ ذَلِکَ کفّارهً لِذُنُوبِهِ وَإِلَّا ضَیَّقَ اللهُ عَلَیْهِ فِی رِزْقِهِ فَإِنْ کَانَ ذَلِکَ کفّارهً لِذُنُوبِهِ وَإِلَّا شَدَّدَ اللهُ عَلَیْهِ عِنْدَ مَوْتِهِ حَتَّى یَأْتِیَ اللهَ وَلَا ذَنْبَ لَهُ ثُمَّ یُدْخِلُهُ الْجَنَّهَ.([۲])

به خدا قسم بنده [مؤمنی] که به این وصف [ایمان] باشد آتش او را در برنمی‌گیرد. گفتم: میان آنان کسانی هستند که مرتکب [گناهانی] شده‌اند. فرمودند: اگر چنین باشد، ممکن است خدای تبارک و تعالی، در همین جهان جسد او را مبتلا (و بیمار) کند تا کفاره گناهانش باشد؛ و الا (اگر چنین نشد) ممکن است رزق و روزی را بر او تنگ بگیرد و اگر این هم کفاره گناهانش نشود، هنگام مرگ، بر او سخت‌گیری نماید تا بدون گناه بر خدا وارد گشته داخل بهشت گردد.

  1. دَخَلَ مُوسَی بْنُ جَعْفَرٍ عَلَى رَجُلٍ قَدْ غَرِقَ فی سَکَرَاتِ الْمَوْتِ وَهُوَ لَا یُجِیبُ دَاعِیاً فَقَالُوا لَهُ: یَا ابْنَ رَسُولِ اللهِ! وَدِدْنَا لَوْ عَرَفْنَا کَیْفَ الْمَوْتُ وَکَیْفَ حَالُ صَاحِبِنَا؟ فَقَالَ: الْمَوْتُ هُوَ الْمِصْفَاهُ تُصَفِّی الْمُؤْمِنِینَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ فَیَکُونُ آخَرُ أَلَمٍ یُصِیبُهُمْ کفّارهَ آخِرِ وِزْرٍ بَقِیَ عَلَیْهِمْ وَتُصَفِّی الْکَافِرِینَ مِنْ حَسَنَاتِهِمْ فَیَکُونُ آخِرُ لَذَّهٍ أَوْ رَاحَهٍ تَلْحَقُهُمْ هُوَ آخِرَ ثَوَابِ حَسَنَهٍ تَکُونُ لَهُمْ وَأَمَّا صَاحِبُکُمْ هَذَا فَقَدْ نُخِلَ مِنَ الذُّنُوبِ نَخْلًا وَصُفِّیَ مِنَ الآثَامِ تَصْفِیَهً وَخُلِّصَ حَتَّی نُقِّیَ کَمَا یُنَقَّى الثَّوْبُ مِنَ الْوَسَخِ وَصَلُحَ لِمُعَاشَرَتِنَا أَهْلَ الْبَیْتِ فی دَارِنَا دَارِ الأَبَدِ.([۳])

امام موسی کاظم بر بیماری وارد گردید که در حالت بی‌هوشی مرگ بود و به کسی پاسخ نمی‌داد. اطرافیان بیمار گفتند: یابن رسول الله، دوست داریم حقیقت مرگ و وضع بیمار ما را شرح دهید. فرمود: مرگ وسیله و ابزار تصفیه است که همه باید از آن بگذرند، که مؤمنان را از گناه پاک می‌کند و آخرین ناراحتی این عالم است و کفّاره آخرین گناهان آنان به شمار می‌رود. در حالیکه کافران را از نعمت‌هایشان جدا می‌کند و آخرین لذّتی است که به آنان می‌رسد و آخرین پاداش کار خوبی است که احیاناً انجام داده‌اند. امّا این بیمار محتضر شما به طور کلّی از گناهانش پاک شد و از معاصی بیرون آمد و خالص شد؛ آن سان که لباس چرکین با شستشو پاک می‌شود. او هم اکنون این شایستگی را پیدا کرد که در سرای جاوید با ما اهل بیت باشد.

در نتیجه می‌توان گفت از نظر آیات قرآن مجید و روایات امامان معصوم این مطلب قطعی است که گنهکار هر چند مسلمان باشد به عذاب الاهی معذّب خواهد بود؛ گو اینکه وقتی دارای ایمان باشد بالاخره به رستگاری نهایی و خلاصی از دوزخ نائل می‌گردد، ولی ممکن است نجات او پس از سالها چشیدن رنج و عذاب باشد.

حساب گناهان یک عده در شدائد و سکرات مرگ تصفیه می‌گردد؛ گروهی دیگر با عذاب‌های قبر و عالم برزخ جریمه گناهان خود را می‌پردازند و جمعی دیگر در اهوال قیامت و شدائد حساب،کیفر خود را می‌بیند و عده‌ای به دوزخ می‌افتند و سالها در عذاب درنگ می‌کنند؛ چنانچه در تفسیر آیه‌ی کریمه:

{لابِثینَ فیها أحْقابا}.([۴])

در آتش، سالیان درازی درنگ کننده‌اند.

از امام ششم حضرت امام جعفر صادق روایت شده است که:

هَذِهِ فی الَّذِینَ یَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ.([۵])

این آیه مربوط به کسانی است که از آتش نجات می‌یابند.

البتّه اینکه بعضی عذاب‌های پس از مرگ نیز سبب تصفیه گناهان می‌گردد، در بحث عذاب قبر خواهد آمد.

[۱]) بحار الانوار، ج۶، ص ۱۵۲٫

[۲]) بحار الانوار، ج۶، ص ۱۶۰٫

[۳]) همان، ص ۱۵۵٫

[۴]) نبأ/ ۲۳٫

[۵]) بحار الانوار، ج۸، ص ۲۹۵٫

برگرفته از کتاب “برزخ و معاد از دیدگاه قرآن و روایات”؛ اختصاصی مجمع جهانی شیعه شناسی

برای دانلود کتاب اینجا را کلیک کنید.

 


برچسب ها :
، ، ، ،
دیدگاه ها