صفحه اصلی > مرکز اطلاعات > پایگاه مقالات > کلام > امامت > اسامی و اعداد ائمه اثنا عشر در روایات اهل سنت
تاریخ انتشار : ۲۰ آذر ۱۳۹۷


اسامی و اعداد ائمه اثنا عشر در روایات اهل سنت

شیخ سلیمان بلخی حنفی در باب ۷۶ ینابیع الموده از فرائد السمطین شیخ الاسلام حموینی از مجاهد از ابن عباس نقل می‌نماید که مرد یهودی نعثل نام مشرف شد خدمت رسول اکرم مسائل چندی از توحید سؤال نمود حضرت هم جواب دادند (که به مناسبت ضیق وقت از نقل آنها خود‌داری می‌نمایم) آنگاه نعثل به شرف اسلام مشرف گردید بعد عرض کرد یا رسول الله هر پیغمبری وصیی داشته و پیغمبر ما موسی بن عمران به یوشع بن نون وصیت نموده ما را خبر ده که وصی شما کیست؟ حضرت فرمود:

ان وصیی علی بن ابی طالب و بعده سبطای الحسن و الحسین تتلوه تسعه ائمه من صلب الحسین.

یعنی وصی من علی بن ابی طالب است و بعد از او دو دختر زاده من حسن و حسین هستند و بعد از ایشان نه نفر امامان از صلب حسین می‌باشند. نعثل عرض کرد تمنا دارم اسامی شریفه ایشان را برای من بیان فرمایی.حضرت فرمود:

إذا مضى الحسین فابنه علی فإذا مضى علی فابنه محمد، فإذا مضى محمد فابنه جعفر فإذا مضى جعفر فابنه موسى فإذا مضى موسى فابنه علی فإذا مضى علی فابنه محمد فإذا مضى محمد فابنه علی فإذا مضى علی فابنه الحسن فإذا مضى الحسن فابنه الحجه محمد المهدی فهؤلاء اثنا عشر.

پس ذکر کرد اسامی امامان نه گانه و توضحی دادن آن که هر پدری در گذشت پسرش به جای پدر امام است تا امام دوازدهم که به نام «محمد» مهدی معرفی فرموده ذیل خبر مفصل است که طریقه شهادت هر یک را سؤال نموده و حضرت جواب داده. آنگاه نعثل گفت: اشهد ان لا اله الا الله و انک رسول الله و اشهد انهم الاوصیاء بعدک. یعنی شهادت می‌دهم به وحدانیت خدا و رسالت شما و شهادت می‌دهم که آن دوازده نفر اوصیاء بعد از شما می‌باشند هر آینه به تحقیق آنچه فرمودی در کتب انبیاء پیشین دیده‌ام و در وصیت‌نامه حضرت موسی کاملا ثبت است.

آنگاه حضرت فرمود:

طوبی لمن احبهم و اتبعهم و ویل لمن ابغضهم و خالفهم.

یعنی بهشت برای کسی است که آنها را دوست بدارد و متابعت کند و جهنم برای آن کس است که آنها را دشمن بدارد و مخالفت کند آنگاه نعثل در حضور آن حضرت اشعاری انشاد نمود و گفت:

صلى الاله ذو العلى علیک یا خیر البشر

  أنت النبی المصطفى والهاشمی المفتخر

بکم هدانا ربنا وفیک نرجو ما أمر

  ومعشر سمیتهم أئمه إثنا عشر

حباهم رب العلى ثم اصطفاهم من کدر

  قد فاز من والاهم وخاب من عادى الزهر

آخرهم یسقی الظما وهو الامام المنتظر

  عترتک الأخیار لی والتابعین ما أمر

من کان عنهم معرضا فسوف تصلاه سقر

         

(درود و رحمت خدای بزرگ بر تو باد ای صاحب مقام عالی که بهترین افراد بشری تو پیغمبر برگزیده هاشمی نسبی و به آن مفتخری به سبب شما هدایت شدیم و به وسیله تو امید رهایی از آتش دوزخ داریم و جمعیت خلفاء شما نامیده شدند اثنا عشر زیرا خدای بزرگ ایشان را بلند مرتبه و پاک و پاکیزه از هر عیب و ریب نموده است نجات می‌یابد آن کس که به ایشان تمسک جوید، هر کس دشمنی با ایشان نماید زیانکار گردد و دوازدهمی آنها امام منتظر است به ظهور خود شیعیان تشنه دیدار را سیراب می‌نماید و خاندان شما آن برگزیدگانی هستند که ما مأمور متابعت از ایشانیم و کسی که از ایشان اعراض کند در آتش دوزخ جاوید خواهد ماند.)

۲- و نیز خواجه کلان در باب ۷۶ ینابیع از مناقب خوارزمی از واثله بن اسقع بن قرخاب از جابر بن عبد الله انصاری و ابو المفضل شیبانی از محمد بن عبد الله بن ابراهیم شافعی و او به سند خود از جابر انصاری (که از صحابه خاص رسول الله) بوده است نقل می‌نماید که گفت مردی از یهود به نام جندل بن جناده بن جبیر خدمت خاتم الانبیاء مشرف شد بعد از سؤال مسائل توحید و شنیدن جوابهای کافی شهادتین بر زبان جاری و مسلمان شد آنگاه عرض کرد شب گذشته در عالم رؤیا خدمت موسی بن عمران رسیدم به من فرمود که اسلم علی دین محمد خاتم الانبیاء و استمسک اوصیاءه من بعده. یعنی اسلام بیاورد بر دست محمد خاتم الانبیاء و مستمسک شود به اوصیاء بعد از او.

حمد خدا را که مرا مشرف به دین اسلام فرمود اینک بفرما اوصیاء شما کیانند که به آنها تمسک گردم حضرت فرمودند اوصیاء من دوازده نفرند عرض کرد چنین است من هم همین قسم در تورات یافته‌ام ممکن است اسامی آنها را برای من بیان فرمایی.

حضرت فرمودند: اولهم سید الاوصیاء ابو الائمه علی ثم ابناه الحسن و الحسین. اول آنها سید وآقای اوصیاء و پدر امامان علی و پس از آن دو فرزندش حسن و حسینند.

تواین سه نفر را ملاقات می‌کنی آنگاه عمرت به آخر می‌رسد در وقتی که زین العابدین متولد گردد و آخرین زاد و توشه تو از دنیا یک شربت شیر خواهد بود پس متمسک باشد به ایشان مبادا جهل جهال تو را مغرور نماید.

عرض کرد من در تورات و کتب انبیاء اسم علی و حسن و حسین را به نام ایلیا و شبر و شبیر دیده‌ام تمنا دارم اسامی بعد از حسین را بیان فرمایی حضرت فرمودند:

«اذا انقضت مده الحسین فالإمام ابنه على یلقب بزین العابدین فبعده ابنه محمد یلقب بالباقر فبعده ابنه جعفر یدعى بالصادق فبعده ابنه موسى یدعى الکاظم فبعده ابنه على یدعى بالرضا فبعده ابنه محمد یدعى بالتقى و الزکى فبعده ابنه على یدعى بالتقى و الهادى فبعده ابنه الحسن یدعى بالعسکرى فبعده ابنه محمد یدعى بالمهدى و القائم و الحجه فیغیب ثم یخرج فاذا خرج یملأ الارض قسطا و عدلا کما ملئت جورا و ظلما»

پس از این که اسامی نه نفر امامان بعد از ابا عبد الله الحسین  را با لقبهای آنها نمود فرمود: نهمی آنها محمد مهدی قائم و حجت غایب می‌شود پس از آن خروج می‌نماید و زمین را پر از عدل و داد می‌کند هم چنانی که پر از ظلم و جور شده‌ باشد.

طوبى للصابرین فی غیبته طوبى للمقیمین علی محبتهم اولئک الذین وصفهم الله فی کتابه و قال هدى للمتقین الذین یومنون بالغیب ثم قال تعالى اولئک حزب الله ان حزب الله هم الغالبون.

یعنی بهشت برای صبر کنندگاندر غیبت ان حضرت است و بهشت برای باقی ماندگان در محبت آنها است که خداوند در قرآن مجید آنها را وصف نموده که اهل تقوی (که قرآن مجید آنها را هدایت می‌نماید) کسانی هستند که ایمان به غیب می‌آورند (که مراد از غیب آن حضرت است) و آنها هستند حزب الله که در قرآن می‌فرماید بدانید که حزب خدا غالبند.

۳- ابوالمؤید موفق بن احمد اخطب الخطباء خوارزمی در مناقب به سند خود نقل می‌نماید از ابو سلیمان راعی رسول خدا که گفت: شنیدم از آن حضرت که می‌فرمود: در شب معراج خدای متعال به من وحی فر مود که یا محمد نظر کردم به سوی اهل زمین و تو را از میان ایشان برگزیدم و نام از نامهای خود برای تو جدا کردم یاد نشوم در جایی مگر آنکه تو با من یاد شوی من محمودم و تو محمد بعد از تو علی را از میان اهل زمین برگزیدم و نامی از نام های خود برای او جدا کردم منم اعلی و اوست علی یا محمد تو و علی و فاطمه و حسن و حسین و امامان از اولاد حسین را آفریدم از نور خود و و لایت شما را بر آسمانها و زمینها عرض کردم پس هر کس قبول کرد از مؤمنان است و هر کس انکار کرد از کافران است. یا محمد می‌خوهی ایشان را ببینی؟ عرض کردم بلی.خطاب فرمود:

انظر الی یمین العرض فنظرت فذا علیّ و الحسن و الحسین و علی بن الحسین و محمد بن علی و جعفر بن محمد وموسی بن جعفر و علی بن مویس و محمد بن علی و علی بن محمد و الحسن بن علی و محمد المهدی ابن الحسن کانه کوکب دری بینهم.

یعنی نظر کن به طرف راست عرش چن نظر کردم دیدم (دوازده نفر اوصیاء خود را) و اسمهای آنها را یک‌یک بیان نمود تا آن که فرمود: «محمد» مهدی فرزند حسن در میان آنها مانند کوکب دری و ستاره درخشان بود آنگاه خطاب الهی رسید: یا محمد هؤلاء حججی علی عبادی وهم اوصیاءک.

یعنی اینها حجت‌های منند بر بندگانم و اوصیاء تو هستند.

گمان می‌کنم برای اثبات مدعای ما در مقابل آن اشخاصی که می‌گویند اعداد و اسامی ائمه اثنا عشر را رسول خدا نرسیده همین سه خبر من باب نمونه از طرف روات معتبره اکابر علمای سنتو جماعت به مقتضای وقت مجلس کافی باشد.

و اگر کسی اطلب بیش از اینهاست مراجعه کند به مناقب خوارزمی و ینابیع الموده سلیمان بلخی حنفی و فرائد السمطین حموینی و مناقب محدث فقیه ابن مغازلی شافعی و موده القربی میر سید علی همدانی شافعی و فصول المهمه مالکی و مطالب السؤول محمد بن طلحه شافعی و تذکره سبط ابن جوی و دیگران از علماء که همگی از افاضل و اکابر علماء عامه و اهل تسنن هستند تا ببینند زیاده از صد خبر از طرق برادران سنت و جماعت درباره خلفاء و ائمه اثنا عشر بعد از رسول اکرم رسیده به استثناء اخبار شیعه که لا تعدّ‌ و لا تحصی است.

عدد خلفاء بعد از پیغمبر دوزاده است

میر سید علی همدانی شافعی در موده القربی([۱]) دوازدهم از موده القربی نقل می‌نماید که عمر بن قیس که گفت ما در حلقه‌ای که عبد الله بن مسعود در او بود نشسته بودیم اعرابی آمد سؤالی نمود کدام یک از شما عبد الله هستید عبد الله گفت: من هستم گفت: یا عبد الله آیا پیغمبر از خلفاء بعد از خود به شما خبر داد در جواب؟ گفت: بلی. پیغمبر فرمود: الخلفاء بعدی اثنا عشر عدد نقباء بنی اسرائیل. یعنی خلفاء بعد از من دوازده می‌باشند به عدد نقباء بنی اسرائیل (که دوازده نقیب بودند.)

و نیز از شعبی از مسروق از عبد الله شبیه این خبر را نقل نموده.

و نیز ابن جریر از اشعث از عبد الله بن مسعود از عبد الله بن عمر از جابر بن سمره همگی از رسول اکرم نقل نموده‌اند که فرمود: الخلفاء بعدی اثنا عشر بعدد نقباء بنی اسرائیل.

و در خبر عبد الملک است که فرمود: کلهم من بنی هاشم. یعنی آن دوازده خلیفه بعد از من که بعدد نقباء بنی اسرائیل هستند تمام از بنی هاشمند.

علاوه بر این کتابها که ذکر نمودیم سایر علمای مهم اهل تسنند در کتابهای خود متفرقا به اقتضای هر محلی اخبار بسیاری در این باب آورده‌اند که خواجه کلان سلیمان بخلی حنفی باب ۷۷ ینابیع الموده را اختصاص به این موضوع داده و اخبار بسیاری دراین باب نقل نموده از شیخین و ترمذی و ابی داود و مسلم و سید علی همدانی و شعبی و غیرهم.

از جمله گوید یحیی بن حسن فقیه در کتاب عمده از بیست طریق نقل نموده که: ان الخلفاء بعد النبی اثنا عشر خلیفه کلهم من قریش.

یعنی خلفاء بعد از پیغمبر دوازده خلیفه می‌باشند که تمامشان از قریش‌اند.

وبخاری از سه طریق و مسلم از نه طریق از و ابی داوود از سه طریق و ترمذی از یک طریق و حمیدی از سه طریق نقل نموده‌اند که رسول اکرم فرمود‌: خلفاءو امامان بعد از من دوازده نفرند تمام آنها از قریش‌ هستند و در بعض از آن اخبار است که کلهم من بنی هاشم.

تا آنجا که در صفحه ۴۴۶ گوید: بعض از محققین علماء (یعنی علماء عامه و اهل تسنن) گفته‌اند احادیث داله بر اثبات امامت خلفاء بعد از رسول خدا دوازده نفر به طرق بسیاری مشهور است که آدمی می‌داند مراد رسول الله (ص) از تعیین عدد خلفاء بعد از خود ائمه اثنا عشر از اهل بیت و عترت خودش می‌باشد و ممکن نیست مطابقت این احادیث با خلفاء از صحابه بعد از آن حضرت چه آنکه پیغبر تعیین عدد دوازده فرموده و (آنها چهار بودند).

و نیز حمل نمی‌شود بر سلاطین بنی امیه برای آن که از دوازده نفر بیشتر بودند (سیزده نفر بودند) علاوه بر آن که همگی ظالم بودند به استثناء عمر بن عبد العزیز (در اثبات ظلم عمر هم کافی است در غصب خلافت و خانه نشین نمودن امام وقت) و از بنی هاشم هم نبودند نظر به فرموده آن حضرت که کلهم من بنی هاشم.

و نیز حمل بر ملوک بنی عباس هم نمی‌شود برای آنکه عدد آنها بیشتر از دوازده بوده (سی و پنج نفر بودند) و ابدا هم رعایت ننمودند توصیه خداوند متعال را درباره عترت که در آیه ۲۲ سوره شوری فرمود:

{قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْرًا إِلاَّ الْمَوَدَّهَ فِی الْقُرْبى}

پس لابد باید حمل شود این همه اخبار و احادیث وارده از رسول اکرم بر امامان دوازده گانه از عترت و اهل بیت طهارت پیغمبر (به عقیده امامیه اثنا عشریه)

لانهم کانوا اعلم اهل زمانهم و اجلهم واورعهم و اتقاهم و اعلاهم نسبا و افضهلم حسبا و اکرمهم عند الله و کان علومهم عن آبائهم متصلا بجدهم و بالوراثه و اللدنیه کذا عرفهم اهل العلم و التحقیق و اهل الکشف و التوفیق

یعنی برای آنکه آنها اعلم و اجل و اورع و اتقای اهل زمانشان بودند و بالاتر از انها از حیث نسب و افضل آنها از حیث حسب و گرامی‌ترین آنها نزد پروردگارند و علوم آنها ارثا (و موهوبا) از طریق پدرانشان متصل به رسول الله بوده و اهل علم و تحقیق کشف کنندگان با توفیق آنها را به این قسم تعریف و معرفی نمودند.

وتأیید می‌کند این عقاید را که مراد پیغمبر از تعیین خلفاء بعد از خود امامان دوازده گانه از عترت و اهل بیت او می‌باشد حدیث شریف ثقلین (که طبق روایات صحیحه فریقین شیعه و سنی به حد تواتر رسیده) که آن حضرت فرمود:

انی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی لن یفترقا حتی یردا علی الحوض ان تمسکتم بهما لن تضلوا بعدا ابدا.

(به درستی که می‌گذارم در میان شما دو چیز نفیس بزرگ را که کتاب خدا (قرآن مجید) و عترت من باشد که از هم جدا نمی‌شوند تا در کنار حوض (کوثر) بر من وارد شوند اگر چنگ بزنید به این دو هرگز گمراه نمی‌شوید بعدها ابداً)

و نیز احادیث بسیاری که در این کتاب ذکر گردیده مؤید این معنی می‌باشد- انتهی کلام خواجه.

این بود مختصری از اظهار نظر و عقاید علماء عامه و اهل تسنن تا امر را بر شما مشتبه نکنند و نگویند شیعیان رافضی هستند و غلو می‌کنند بلکه بدانید علم و انصاف اگر توأم شدند نتیجه همین نظرهای پاک می‌باشد خواه شیعه باشد یا سنی.

علاوه بر اخبار کثیره که نقل نموده‌اند اثبات مقام امامت ائمه اثنا عشر سلام الله علیهم اجمعین نظریات پاک آنها راهنمای شما می‌باشد تا آقایان حاضرین و همچنین غائبین از مجلس ما بدانند که جامعه شیعیان اگر اطاعت و متابعت و پیروی از ائمه اثنا عشر از عترت و اهل بیت پیغمبر می‌نمایند به حکم قرآن مجید و فرموده رسول اکرم می‌باشد.

و نقل اسامی مقدسه و اعداد دوازده گانه و صفات عالیه آن ذوات مکرمه فقط در اخبار شیعیان متواترا نرسیده بلکه در کتب معتبره علماء بزرگ عامه متفرقا بسیار ذکر گردیده.

[۱]) مودهًْ القربی، سید علی همدان، مودهًْ ۱۰ (با استفاده از ینابیع المودهًْ، قندوزی حنفی، ۲/۳۱۵ -۳۱۴، ح ۹۰۵ باب ۵۶) حدیث را این گونه نقل می‌کند:

عن عمر بن قیس قال: کنا جلوسا فی حلقه فیها عبد الله بن مسعود فجاء اعرابی فقالک

ایکم عبد الله بن مسعود؟ قال: انا عبد الله بن مسعود: قال: هل حدثکم نبیکم کم یکون ان بعده من الخلفاء؟ قال: نعم. اثنی عشر عدد نقباء بنی اسرائیل.

منبع: برگرفته از کتاب شب های پیشاور جلد ۳؛ اختصاصی مجمع جهانی شیعه شناسی

http://shiastudies.com/fa


برچسب ها :
، ، ، ، ،
دیدگاه ها