بازماندگان کربلا

بازماندگان کربلادر برخى از روایات آمده است که امام حسین علیه‏السلام هنگام خروج از مدینه، نامه‏اى با مضمون زیر خطاب به بنى هاشم نگاشت:«اما بعد فانه من لحق بى منکم استشهد و من تخلف لم یبلغ مبلغ الفتح; (۹) هر کس به من بپیوندد، به شهادت مى‏رسد و کسى که از من جدا شود، به پیروزى نخواهید رسید .» .این نامه با واقعیات تاریخى که حکایت از زنده ماندن تنى چند از بنى هاشم و غیر آنها در واقعه عاشورا مى‏کند، منامات دارد و از این رو، برخى در صدد توجیه آن برآمده، کلمه «استشهد» را به معنى «در معرض شهادت قرار مى‏گیرد» ، ترجمه کرده‏اند .کسانى را که با مراجعه به منابع تاریخى، زنده ماندن آنها به دست مى‏آید، در دو بخش بنى هاشم و اصحاب دیگر معرفى شوند:الف . بنى هاشم:۱ . امام سجاد علیه‏السلام .۲ . حسن بن حسن، معروف به حسن مثنى .او در روز عاشورا، در حالى که مجروح بود، اسیر شد و در حالى که اسماء بن خارجه، قصد کشتن او را داشت، عمربن سعد نگذاشت کشته شود .او با فاطمه دختر امام حسین علیه‏السلام ازدواج کرد و در ۳۵ سالگى دنیا را وداع گفت .وى در مدتى متولى اوقاف و صدقات حضرت على علیه‏السلام بود . (۱۰)حسن بن حسن، پدر عبدالله بن حسن معروف به عبدالله محض، پدر محمد بن عبدالله معروف به نفس زکیه است و به جهت آن که اولین علوى بود که از پدر و مادرى علوى به دنیا آمده بود، به این لقب معروف شد .۳ . زید بن حسن علیه‏السلام .او نیز از فرزندان امام حسن علیه‏السلام بود که برخى منابع، حضور او را در کربلا تایید کرده‏اند . (۱۱)او مدت نود سال زیست و از بزرگان بنى‏هاشم به حساب مى‏آمد و مدت‏ها متولى صدقات پیامبر اکرم (ص) بود . (۱۲)۴ . عمرو (عمر) بن حسن علیه‏السلام .گزارش حضور او در کربلا و زنده ماندنش پس از این واقعه، در برخى از منابع ذکر شده است . (۱۳)۵ . محمد بن عقیل .۶ . قاسم بن عبدالله بن جعفر . (۱۴)ب . اصحاب دیگر:۱ . عقبه بن سمعان .او غلام رباب، همسر امام حسین علیه‏السلام و مادر سکینه خاتون (۱۵) بود که در روز عاشورا اسیر شده، نزد عمر بن سعد برده شد و هنگامى که عمر شنید که و برده است، دستور آزادى او را داد . (۱۶)۲ . ضحاک بن عبدالله مشرقى .او با امام حسین علیه‏السلام چنین شرط کرده بود که تا مادامى که امام علیه‏السلام یار و یاورى دارد، در کنار او باشد و هنگامى که امام علیه‏السلام تنها شد، بتواند آن حضرت علیه‏السلام را ترک کند . از این رو در روز عاشورا و در آخرین لحظات، به نزد امام علیه‏السلام آمده، شرط خود را یادآور شد . امام علیه‏السلام او را تصدیق کرده، پرسید: چگونه خود را نجات مى‏دهى؟ سپس فرمود: اگر بتوانى خود را نجات دهى، از نظر من مانعى ندارد .او پس از شنیدن این سخن، سوار بر اسب خود شد و با جنگ و کشتن دو نفر از سپاه دشمن و شکافتن صف آنها، توانست‏به طور معجزه‏آسا خود را نجات دهد . (۱۷)مورخان بعدها از او به عنوان یکى از راویان حوادث مختلف عاشورا بهره بردند . (۱۸)۴ . غلام عبدالرحمن بن عبدالله انصارى .او در صحنه کربلا حضور داشته، ناقل برخى از روایات بوده است . او مى‏گوید: هنگامى که دیدم یاران کشته شدند، من از صحنه فرار کرده، خود را نجات دادم . (۱۹)۵ . مرقع بن ثمامه اسدى .۶ . مسلم بن رباح مولى على . (۲۰)همان گونه که در لابلاى اسامى این افراد یادآور شدیم، تعداد فراوانى از روایات واقعه کربلا که در کتبتاریخى به یادگار مانده، با واسطه یا بى‏واسطه از این افراد نقل شده است .
پی نوشت:

۹ . مجلسى، بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۳۰ .۱۰ . بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۱۶۶ و ۱۶۷ .۱۱ . مقاتل الطالبیین، ص ۱۱۹; به نقل از صالحى نجف‏آبادى، شهید جاوید، ص‏109 .12 . بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۱۶۳ – ۱۶۵ .۱۳ . تاریخ الطبرى، ج ۴، ص ۳۵۹; به نقل از شهید جاوید، ص ۱۰۹ .۱۴ . سیر اعلام النیلاء، ج ۳، ص ۲۰۳ به نقل از شهید جاوید، ص ۱۰۹ .۱۵ . ابن مخنف، وقعه الطف، ص‏32 که از تاریخ الطبرى، ج ۵، ص ۴۵۴ نقل شده است .۱۶ . ابن اثیر، الکامل، ج‏2، ص‏569 .17 . وقعه الطف، ص ۳۴ و ۳۵ (مقدمه) .۱۸ . وقعه الطف، ص‏35، مقدمه که از تاریخ طبرى، ج ۵، ص ۴۲۱ و ۴۲۲ نقل شده است .۱۹ . شهید جاوید، ص ۱۰۹ که از تاریخ الطبرى، ج ۴، ص ۳۴۷ و تهذیب تاریخ ابن عساکر، ج ۴، ص ۳۳۸ نقل شده است .

 

ارسال یک دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.