نیم نگاهی به سازمان روحانیت اهل سنت (احناف) ایران

سلسله جلیله روحانیت اصیل و آگاه در طول تاریخ پرفراز و نشیب اسلام هادیان و ساربانان امینی برای امت اسلامی بودند و هستند. همواره در هدایت علمی و معنوی جوامع مسلمین نقش بسزایی دارند حکما، عرفا، هرکدام به نوعی در حفظ و حراست اسلام محمدی – صلی الله علیه و آله و سلم – کوشیدند وبه دور از هیاهوی روزگار و بعضا درنهایت گمنامی سر در نقاب خاک کشیدند. در واقع اگر نبود این سازمان عظیم دینی و ملی معلوم نبود که سرنوشت اسلام چه می شد و چگونه قوانین حیات بخش آن در رگ و ریشه امت اسلامی جریان پیدا می کرد به هر حال سازمان روحانیت احناف ایران نیز مستثنا از بدنه بزرگ این کاروان نیست و همواره این جامعه سخت کوش حافظ و نگهبان باورهای دینی خود و ملت همسوی خود بودند، تا جایی که امروزه در جهان اسلام بیشترین جمعیت امت اسلامی را تشکیل می دهند و عده ای از همین امت اسلامی که پیروانان امام ابوحنیفه هستند در ایران (بلوچستان، ترکمن صحرا، جنوب خراسان) مستقرند و روحانیت آن سازمان حافظ شریعت و طریقت آن امت اسلامی است.ترکیب و سازمان حوزه ها در این مناطق نوعا در چهارچوب مدارس علوم دینی در شهرها و روستاها شکل می گیرد و طلاب علوم دینی باید در این مدارس داخل و با تمام علوم دینی مرسوم و معمول از آن خارج شوند. و بیشتر مدارس بطور شبانه روزی اداره می شوند و هزینه تحصیل آنها نیز از طرف مدرسه و یا موقوفات مربوط تامین می گردد.طلاب باید چهار مرحله (ابتدایی، متوسطه، سطح، عالی) در این مدارس طی کنند و در این مراحل کتبی را که معین شده آموزش داده می شوند.اما عناوینی که در این جامعه به روحانیت داده می شود بدین قرار است: کسانیکه مراحل چهارگانه تحصیل را به اتمام نرسانند با عنوان «ملا» شناخته می شوند و این عده با آموختن مقداری از علوم مانند قرآن، مختصری فقه و اصول و غیره در روستایی در حد توان خود به انجام وظیفه دینی مشغول می شوند واز طرفی کسانیکه تمام مراحل چهارگانه را پشت سر بگذارند با عنوان «مولوی » شناخته شده که اکثر طلاب منطقه بلوچستان همین عنوان را دارند و در منطقه ترکن صحرا (آخوند) به جای «مولوی » بکار برده می شود.بعد از این مرحله عده ای که توانایی علمی دارند و به تحصیل و تدریس و تحقیق ادامه می دهند و در درجه بالایی از علمیت قرار می گیرند. به «مولانا» ملقب می شوند و اگر کسی بالاتر از این مراحل را پیمود به عنوان «مفتی » معنون می شوند. و از همین روست که نسفی صاحب عقاید نسفی «مفتی الثقلین » می گویند و این تقریبا بالاترین مقامی است که در این سازمان به کاربرده می شود و اما عنوان دیگری هم در این مناطق معمول و مرسوم است بنام «شیخ الحدیث » و این عنوان به آن دسته از علمایی اطلاق می شود که در علم الدرایه و حدیث مهارت داشته باشند. سال تحصیلی در این مناطق ازاواخر ماه شوال شروع و اواخر ماه رجب به پایان می رسد. و ماه های شعبان و رمضان از تعطیلات سال محسوب می گردد. و نوع این مدارس بر همان سنت سابق منطقه زیر نظر یک روحانی به عنوان مدیر مدرسه با تعدادی از مدرسین اداره می شود و نوعا مدارس بلوچستان متاثر از برنامه های درسی پاکستان و ترکمن صحرا از برنامه ها و سنت بخارا به دلیل اشتراک زبانی و قومی با آن مناطق پیروی می کنند و واحد مدارس دفتر نماینده ولی فقیه در منطقه نیز بر بعضی از مدارس نظارتی دارند و کارهایی از قبیل کارت معافیت تحصیلی و امتحانات، و دیگر مشکلات اداری طلاب منطقه سر و سامان می دهند. (۱)

—————————————————————–
پی نوشت:۱- در تهیه این مختصر از راهنمایی ها جناب مولوی اسحاق مدنی مشاور رئیس جمهور وقت حضرت آیه الله هاشمی در امور اهل سنت و جناب مولوی عبد الصمد ساداتی مدرس مدرسه دارالعلوم سراوان بهره بردم.

ارسال یک دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.