صفحه اصلی > مرکز اطلاعات > پایگاه مقالات > شیعه شناسی > عصمت > عصمت انبیاء (عصمت حضرت یونس – آیه ۸۷ انبیاء)
تاریخ انتشار : ۱۵ دی ۱۳۹۷


عصمت انبیاء (عصمت حضرت یونس – آیه ۸۷ انبیاء)

 

{وَذَا النُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَاضِباً فَظَنَّ اَن لَّن نَّقْدِرَ عَلَیهِ فَنَادَی فِی الظُّلُمَاتِ اَن لاَّ إِلَهَ إِلاَّ اَنتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنتُ مِنَ الظَّالِمِینَ}.
«و ذا النون [یونس] را (به یاد آور) در آن هنگام که خشمگین (از میان قوم خود) رفت و چنین می‌پنداشت که ما بر او سخت نخواهیم گرفت (امّا موقعی که در کام نهنگ فرو رفت،) در آن ظلمت‌ها(ی متراکم) صدا زد: «(خداوندا!) جز تو معبودی نیست! منزّهی تو! من از ستمکاران بودم!».
مقتضای این آیه این است که یونس در قدرت خداوند شک داشت.
در روایتی از امام رضا(علیه السلام) «لن نقدر» به ِ«لن یضیق علیه رزقه» تفسیر شده است.([۱])
فخر رازی می‌نویسد:
در کفر کسی که گمان کند خداوند عاجز است، اختلافی نیست. در اینکه نسبت کفر به آحاد مؤمنین جایز نیست، چه رسد به انبیا، نیز اختلاف نیست.
پس ناچار باید آیه مبارکه را تأویل کنیم و در تأویل نیز چند وجه زیر متصوّر است:
۱٫ «فَظَنَّ أنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیه» به معنای «لن نضیق علیه» است. بنابراین، معنای آیه این می‌شود که یونس(علیه السلام) پنداشت که در ماندن و خارج شدن مخیر است و خداوند در اختیارش بر او سخت نخواهد گرفت؛ اما معلوم شد که صلاح در تأخر خروج او بوده و این بیان خداوند تبارک و تعالی به منزله عذر برای خروج یونس است، نه بر تعمّد معصیت.([۲])
علمای شیعه از جمله علامه طباطبایی نیز «قدر» را به معنای تنگ گرفتن تفسیر نموده‌اند.([۳])
۲٫ «نقدر» به قضاء تفسیر شود. در روایتی از امام باقر(علیه السلام) «لن نقدر» به «لن نعاقب بما صنع» تفسیر شده است.([۴]) پس معنا این می‌شود {فظن أن لن نقضی علیه بشده}، یعنی گمان می‌کرد که ما در مورد او به شدت حکم نخواهیم نمود.
این تفسیر را مفسران شیعه نیز متذکر شده‌اند؛([۵])
۳٫ این تعبیر از باب تمثیل به معنی است؛ حالت یونس نشان دهندی حالت کسی بود که گمان می‌کرد خداوند در خروج او بدون اینکه منتظر امر خداوند باشد، از میان قومش بر او قدرت ندارد.
علامه طباطبایی(ره) و برخی دیگر از علمای شیعه نیز در تفاسیر خود این بیان را پذیرفته‌اند.([۶])
۴٫ «فظن أن لن نقدر»: یعنی گمان می‌کرد که ما هرگز انجام نمی‌دهیم؛ زیرا بین قدرت و فعل، مناسبت وجود دارد، بعید نیست که یکی مجازاً جای دیگری قرار داده شود.([۷])‌
۵٫ «فظن أن لن نقدر»، استفهام و به معنای توبیخ است. معنایش این است: «أفظن أن لن نقدر علیه؟».
————————
[۱]) عیون أخبار الرضا(علیه السلام)، ج ۲، ص ۱۷۰؛ با عبارت «لن نضیق» نیز آمده است. (ر.ک: الفیض الکاشانی، التفسیر الصافی (تهران: مکتبهًْ الصدر، چ ۳، ۱۳۷۴ ش)، ج ۳، ص ۳۵۳٫
[۲]) ر.ک:‌ مفاتیح الغیب، ج۸، ص۱۸۱٫
[۳]) المیزان، ج‏۱۴، ص ۳۱۸٫
[۴]) تفسیر صافی، ج ۳، ص ۳۵۳؛ بحار الأنوار، ج ۱۴، ص ۳۸۵٫
[۵]) المنیر، ج‏۱۷، ص ۱۱۵؛ المیزان، ج‏۱۴، ص ۳۱۴٫
[۶]) المیزان، ج‏۱۴، ص ۳۱۴؛ زحیلى، وهبهًْ بن مصطفى، المنیر، ج‏۱۷، ص ۱۱۵، بیروت: چ‌‌اول، ۱۴۱۸ ق‏.
[۷]) مفاتیح الغیب، ج‏۸، ص ۱۸۰٫
منبع : اختصاصی مجمع جهانی شیعه شناسی

 

 

http://shiastudies.com

عصمت انبیاء (عصمت حضرت یونس – آیه ۸۷ انبیاء). عصمت انبیاء (عصمت حضرت یونس – آیه ۸۷ انبیاء). عصمت انبیاء (عصمت حضرت یونس – آیه ۸۷ انبیاء). عصمت انبیاء (عصمت حضرت یونس – آیه ۸۷ انبیاء). عصمت انبیاء (عصمت حضرت یونس – آیه ۸۷ انبیاء).

برچسب ها :
، ، ، ، ، ، ، ، ، ،
دیدگاه ها