اهل عرفان هر گاه با عنوان فرهنگی و نظری یاد شوند با عنوان “عرفا” و هرگاه با عنوان اجتماعی‌شان یاد شوند غالبا با عنوان “متصوفه” یاد می‌شوند. عرفا و متصوفه هر چند یک انشعاب مذهبی در اسلام تلقی نمی‌شوند و خود نیز مدعی چنین انشعابی نیستند، و در همه فرق و مذاهب اسلامی حضوردارند، در […]

سخنی از علامه طباطباییعلامه فقید سید محمد حسین طباطبایی در نوشتاری تحت عنوان رساله الولایه، پس از اقامه برهان عقلی بر این که “امکان این هست که انسان در همین نشئه دنیا بر حقایق پنهان و مستوری که پس از مرگ طبیعی با آن مواجه خواهد شد، فی الجمله آگاه گردد” می نویسد:”عمده اخبار و […]

1 . مقدمهدر بین اصطلاحات فنی صوفیه، کم تر اصطلاحی به شهرت وحدت وجود یا «یکتایی هستی » است، گرچه این تعبیر پیوندهایی تاریخی با مکتب ابن عربی دارد، گهگاه در مورد اشاره به دیدگاه های سایر صوفیان و از آن جمله شخصیت هایی که مدت ها قبل از ابن عربی زیسته اند نیز به […]

وحدت وجود و تشیعدر فرهنگ اسلامی، موضوعات وجودشناختی و معرفت شناختی در ارتباط با وحی، عقل و شهود مورد بحث قرار می گیرند. وحی منبع نبوت است; در حالی که عقل و شهود منابع معرفت فلسفی و عرفانی اند.متکلمان اسلامی در کوشش برای تاسیس محتوایی عقلانی برای مفاهیم دینی، از عقل استفاده کرده اند تا […]

مکاشفه در بستر تاریخ
۱۶ مرداد ۱۳۹۵

به طور کلی می توان به مباحث عرفانی به دوگونه نگریست: 1 . نگاه مسئله ای: دراین نگاه مابحثی عرفانی را به عنوان یک مسئله درنظر گرفته، دیدگاه ها، استدلال ها، مبانی و نتایج آن را بررسی می کنیم . آنچه در بحث آثار رایج و معمولی است این نگرش و طرز تلقی است . […]

قسمت اول مقاله پیرامون تاریخچه و ریشه های پیدایش بحث وحدت وجود و هم چنین مبانی و مقدمات فلسفی این نظریه در حکمت متعالیه، مطالبی چند ارائه شد و اولین استدلال نیز ذکر گردید. در این قسمت(دوم)به ادامه استدلالهای اثبات وحدت وجود در حکمت متعالیه خواهیم پرداخت و در نهایت به خلاصه ای از گفته […]

2 . درجات و مراتب مکاشفهعرفا و نیز حضرت امام (ره) کشف را به گونه های مختلف، دارای درجات و مراتبی دانسته اند . بر این اساس، کشف، امر واحدی است که دارای طیف وسیعی از مراتب می شود: 2 – 1 . لوایح، لوامع و طوالعیکی از دسته بندی هایی که در زمینه حالات […]

مقدمه   عالمان و اندیشمندان از این جهت به یک نظریه فلسفی گرایش پیدا می کنند که خلأ علمی احساس شده ای را پر کنند و به عبارت دیگر ذهن آنها با مسائلی روبرو می شود که با نظریات قبلی قابل توجیه و تبیین نیست. مسأله وحدت گرایی انسان که از آغاز تاریخ تفکر اورا […]

1 . تعریف و ماهیت کشفنخستین مسئله ای که در این مقام مطرح می شود، تعریف است . در این زمینه مطالب مبسوطی در آثار عارفان به چشم می خورد که قهرا باید دست به گزینش زد . الف . ابو نصر سراج طوسی (م 378 ق)جزو نخستین صوفیانی است که به منظور تبیین دیدگاه […]

یکی از علومی که در دامن فرهنگ اسلامی زاده شد و رشد یافت و تکامل پیدا کرد، علم عرفان است. درباره عرفان از دو جنبه می توان بحث و تحقیق کرد: یکی از جنبه اجتماعی و دیگر از جنبه فرهنگی. عرفا با سایر طبقات فرهنگی اسلامی از قبیل مفسرین، محدثین، فقها، متکلمین، فلاسفه، ادبا، شعرا […]