از حدود سى سال پیش به فکر بودم که با بررسى روایات نقل شده در کتاب فصل الخطاب حاجى نورى, به گونه اى روشن, ثابت کنم نتیجه اى که او از نقل روایات درباره قرآن کریم در فصل الخطاب گرفته, از این روایاتْ استنتاج نمى شود و اگر خود آن مرحوم, دقّت لازم را مبذول […]

  ۴۲٫ سید محمد حجّت (م۱۳۷۲ق) که از مراجع تقلید شیعه بوده است. او مى گوید: کتاب اللّه العزیز محفوظ بحفظ اللّه تعالى, لم یقع فیه تحریف و نقصان. سپس افزوده است: روایاتى که توهّم شده دلالت بر تحریف و نقصان دارند, شش گروه اند: گروه اوّل, مربوط به اختلاف قرائت است و ربطى به […]

  ۳۳٫ الأمالى شیخ طوسى, دو روایت (ش۱۵۱ و ۷۹۹) که هر دو جنبه تفسیرى دارد; گرچه به عنوان اختلاف قرائت هم مطرح شده است (ص ۲۶۳ و ۳۲۷). متن روایت اوّل, این است: سمعت جعفر بن محمد ـ علیهما السلام ـ یقرء «انّ اللّه اصطفى آدم و نوحاً و آل ابراهیم و آل عمران […]

درباره اعتبار کتاب هاى حدیث مؤلف فصل الخطاب, در آغاز دلیل دوازدهم گوید: إعلم أنّ تلک الأخبار منقوله من الکتب المعتبره, التى علیها معول أصحابنا فى اثبات الأحکام الشرعیه و الآثار النبویه, الا کتاب القرائات لأحمد بن محمد السیّارى, فقد ضعّفه أئمه الرجال. و سپس درصدد برمى آید که کتاب سیّارى را هم از اعتبار […]

سنن نسائی
۱۷ مرداد ۱۳۹۵

  عنوان اصلی: کتاب او به «سنن» معروف است، «صنف السنن وغیرها».([1]) مزی می‌گوید: «صاحب کتاب السنن».([2]) سنن نسائی را «السنن الصغری»، «المجتبی» و «المجتنی» نیز گفته‌اند، و این برای آن است که او در آغاز کتابی بزرگتر با احادیث بیشتر نگاشت و سپس گزیده آن را تدوین کرد. در اینکه «المجتبی» را خود نسائی […]

سنن أبی داود
۱۷ مرداد ۱۳۹۵

عنوان اصلی: «السنن»؛ نام کتاب ابی‌داود است معروف و مشهور به «سنن أبی‌داود». خود او کتابش را به این نام خوانده است. در نامه‌ای که به مردم مکه نوشته چندین بار این نام را ذکر کرده و می‌گوید: «فإنکم سألتم أن أذکر لکم الأحادیث التی فی کتاب «السنن» أهی أصح ما عرفت فی الباب؟». و […]

جامع یا سنن ترمذی
۱۷ مرداد ۱۳۹۵

 عنوان اصلی: درباره اینکه نام کتاب حدیثی ترمذی چیست، اختلاف است. «مبارکفوری» از «کشف الظنون»([1]) نقل می‌کند: «قد اشتهر بالنسبة إلی مؤلّفه، فیقال: جامع الترمذی، ویقال له: السنن أیضاً، والأوّل أکثر».([2]) خود مبارکفوری نیز نام «جامع» را برگزیده است. بنا بر گفته «سیوطی» در «تدریب الرّاوی»، خطیب آن را «صحیح الترمذی» و حاکم آن را […]

سنن إبن ماجه
۱۷ مرداد ۱۳۹۵

عنوان اصلی: «السنن»، که آنچه بر زبانهاست همان «سنن ابن‌ماجه» است.([1]) «مزی» در «تهذیب الکمال» می‌گوید: «…صاحب کتاب السنن…». گردآورنده آن: «ذهبی» او را چنین معرفی کرده است: «محمد بن یزید، الحافظ الکبیر، الحجة، المفسر، أبوعبدالله ابن ماجة، القزوینی، مصنف «السنن» و«التاریخ» و«التفسیر»، وحافظ قزوین فی عصره…».([2]) «مزی»، درباره او اینگونه می‌نویسد: «محمد بن یزید […]

صحیح مسلم
۱۷ مرداد ۱۳۹۵

عنوان اصلی: «المسندُ الصحیح المختصر من السنن بنقل العدل عن العدل عن رسول‌الله(صل الله علیه و آله)».([1]) به اختصار آن را «المسند الصحیح» گویند ولی آنچه بر سر زبان‌هاست همان «صحیح مسلم» است. گردآورنده آن: «خطیب» در «تاریخ» او را چنین معرفی کرده است: «أبوالحسین‌مسلم بن الحجّاج بن مسلم القشیری النیسابوریّ»([2]). و «ذهبی» در «سیر […]

صحیح بخاری
۱۷ مرداد ۱۳۹۵

عنوان اصلی کتاب چنین است: «الجامع الصحیح المسند من حدیث رسول‌الله(علیهم السلام) وسننه وأیّامه».([1]) یا «الجامع الصحیح المسند المختصر من أمور رسول‌الله(صل الله علیه و آله) وسننه وایامه.»([2]) «ابن حجر» و «سیوطی» می‌گویند: بخاری خود این نام را بر کتابش نهاد؛([3]) ولی آنچه بیشتر بر سر زبان‌هاست، الجامع الصحیح است، و باز بیشتر، «صحیح البخاری». […]