بخش بندی فقه اسلامی
۱۸ مرداد ۱۳۹۵

« علم فقه » نیز همانند همه ی علوم و معارف بشری، علمی است که باید تقسیم بندی و تبویت و ترتیب داشته باشد.تقسیم بندی علوم اولاً به منظور تسهیل و ساده سازی امر تدریس و تدرس صورت می گیرد، و ثانیاً برای مشخص شدن قلمرو و حوزه ی عملکرد آن رشته ی علمی و […]

قاعده لزوم
۱۶ مرداد ۱۳۹۵

قاعده لزوم در آثار پیشینیاننخستین فقیهی که از این اصل، به گونه روشن نام برده و بدان استناد جسته، علامه حلی در قواعدالاحکام و تذکرة الفقهاء است:«الاصل فی البیع اللزوم وانما یخرج عن اصله بامرین: ثبوت خیار وظهور عیب.» (1)اصل در خرید و فروش، لازم بودن آن است، مگر این که از اصل خود خارج […]

اجماع در اندیشه شیعی
۱۶ مرداد ۱۳۹۵

پیشینه تاریخی اجماعادعا شده که نخستین اجماعی که به صورت دلیل شرعی در تاریخ اسلام مطرح شد، در سقیفه بنی ساعده اتفاق افتاده است. پس از وفات رسول خدا (ص) (و پیش از به خاک سپردن او) شماری از اصحاب پیامبر (ص) در سقیفه بنی ساعده گرد هم آمدند تا خلیفه رسول خدا (ص) را […]

فقه و ملاکات احکام
۱۶ مرداد ۱۳۹۵

راههای کشف ملاکمی دانیم که اساس تعدی از نصوص شرعی، بر فهم ملاک و مناط احکام شرع استوار است ولی باید توجه داشت که در فهم ملاک – به اتفاق نظر اندیشمندان -نمی توان بدون ضابطه و با ذوق شخصی بر وصف مشترک بین اصل و فرع بسنده نمود بلکه باید ارزش و اعتبار وصف […]

فقه و عرف
۱۶ مرداد ۱۳۹۵

پیشگفتار: اهمیت و ضرورت بحثموضوع عرف و جایگاه آن در استنباط احکام شرعی، ازمهم ترین مباحث عصر حاضر محسوب می شود. این اهمیت از جهات ذیل است:1- عرف، از موضوعاتی است که در رسانه های عمومی از قبیل مطبوعات، مورد بحث و مناقشه بوده و در موردجایگاه آن در قانونگذاری، بعضی از نظرات افراطی مطرح […]

الف. مفاهیم و کلیات1. مفهوم عقلواژه «عقل» در لغت و عرف عام و فلسفه و اخلاق، معانی و اصطلاحات گوناگونی دارد که بررسی آن ها از حوصله این بحث خارج است. اما یادآوری می شود که آنچه با این نوشته مناسبت دارد بر خلاف آنچه برخی نویسندگان پنداشته اند که «عقل، نیرویی است درونی و […]

فقه و عقل
۱۶ مرداد ۱۳۹۵

تاریخچه قانون، ضرورت جعل و عمل به آن، به تاریخ تشکیل زندگی جمعی بشر برمی گردد و از روزی که انسان، به زندگی اجتماعی گرایید ولو به گونه ای بسیار ساده وابتدایی، ضرورت وجود قانونی که بتواند آن اجتماع ساده وغیر پیچیده را به نحو احسن اداره کند احساس شد. آنگونه که از برخی آیات […]

چنین می نماید که «عقل » در روند استنباط حکم فقهی و یا در علم اصول دارای جایگاهی درخور توجه است. گواه این امر آن است که بنابر مشهور شیعه، عقل یکی از ادله اربعه شمرده شده و یا در کتابهای اصولی دسته ای از مباحث عقلی مورد توجه قرار گرفته است; مباحثی از قبیل: […]

ضرورت بحثبازشناسی جایگاه عقل در فقه شیعه و بررسی زمینه های بهره مندی از آن، بدین روست که از یک سو بشر امروز بویژه غربی، به دلایل گوناگون تکیه گاه خویش را برای دست یابی به انواع آگاهی، عقل (1) قرار داده است و منبع دیگری را برای تحصیل معرفت نمی پذیرد. از دیگر سو […]

سنت در لغت، راه و روش و در اصطلاح فقیهان گفتار و رفتار پیامبر و در تعریف شیعی آن، گفتار و رفتار پیامبر (ص) و امامان (ع) است. (1) سنت، در گفت وگوهای فقهی در «مستحب » نیز به کار رفته است; (2) در برابر دیگر حکمهای چهارگانه . علمای اخلاق، «سنت » را در […]