مکتب عقل در تفسیر
۱۸ مرداد ۱۳۹۵

در قرن چهاردهم هجری، مفسرانی ظهور کردند که در تفسیر قرآن، پیرو مکتب عقل بودند و آیات قرآنی را به شیوه ی خاصی تبیین نمودند. در میان معجزات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) تنها به اعجاز قرآن، اعتقاد داشتند و فقط قرآن را معجزه ی جاودانی ثابت می دانستند. استدلال می […]

واژه عقل، در زبان عرب به معنای نگه داشتن، بازداشتن و حبس کردن است، مانند بستن شتر با عقال. همان گونه که عقالْ شتر را از حرکت بیجا بازمی دارد، نیرویی در جان انسان وجود دارد به نام عقل، که او را از جهل و لغزش در اندیشه و عمل، بازمی دارد. لذا پیامبر گرامی […]

بررسی تعارض عقل و نقل در قرآنپرسشی که در بین مفسران معاصر مطرح است آن است که آیا عقل می تواند با نقل معارض باشد؟ به نظر می رسد که پاسخ مثبت باشد؛ اما تعارض عقل و دین سخن ناصوابی است، چنان که تعارض نقل و دین نامعقول است، زیرا عقل در درون هندسه معرفت […]

مفهوم شناسی عقل عقل در لغتاصل عقل امساک، نگهداری و منع چیزی است. همچنین به نیروی پذیرنده علم و دانش و علمی که انسان با این نیرو کسب می کند، عقل گفته می شود؛ برخی از صاحب نظران لغت گفته اند:۱٫ « سمی العقل عقلا لانه یعقل صاحبه عن الثورط فی المهالک ای یحبسه و […]

در خصوص قلمرو عقل در تفسیر، چند دیدگاه وجود دارد که به اختصار بیان و تحلیل می شود: ۱٫ دیدگاه معتزلیانمعتزلیان، برای درک حقایق قرآن، عقل را سلاحی قاطع می دانستند و برای تأیید نظر خود به امر خداوند که در آیات مختلف انسانها را به استفاده از عقل فراخوانده است، استناد می کردند. به […]

۱٫ قرائن عقلی، ابزار و مصباح فهم قرآنگاهی در تفسیر آیات از برهان و قرینه های عقلی، برای روشن کردن مفاهیم و مقاصد آیات قرآن، استفاده ابزاری می شود که در این صورت، عقل ابزار تفسیر قرآن شده و احکام و برهانهای عقلی قرینه ای برای تفسیر آیات قرار می گیرد و عقل تنها نقش […]

تفسیر در دوران تابعیانتابعیان کسانی هستند که زمان پیامبر صلی الله علیه و آله را درک نکرده و از انوار هدایت نبی گرامی اسلام مستقیماً بهره نبرده اند، ولی معارف دینی را از محضر یک یا چند نفر از صحابه بزرگ اسلام آموخته اند. آنان را از این رو تابعیان گفته اند که از صحابه […]