مقدمه :بررسی بخش اول نشان داد که مبالغه به عنوان یکی از شیوه های گفتاری تأثیرگذار و هنری، طیف وسیعی از انواع شیوه های بیان را در حوزه های علوم بلاغت پوشش می دهد. به این معنا که برای بیان مبالغه آمیز یک مفهوم از گونه های مختلف بلاغی می توان بهره گرفت. بدون شک […]

مقدمهنگارش های تفسیری و قرآن پژوهی در میان عالمان مسلمان در دو قرن نوزدهم و بیستم رواج و گستردگی بسیار یافته است. هر چند عموم این آثار را می توان امتداد سنت گذشته در فهم و تفسیر قرآن دانست، اما آنچه تفسیر نگاری دوره ی جدید را از کار پیشینیان متمایز می کند، پیدایش روش […]

بی تردید قرن چهارم هجری و کمی قبل از آن، تا میانه ی قرن پنجم، از دوره های پرفراز و نشیب و سراسر رخ دادهای تلخ و شیرین تاریخ اسلام است؛ پیدایش شخصیت های بزرگ و اندیشه ی آفرین در میان مذاهب گوناگون اسلامی از جمله رویدادهای بزرگ این دوره است. این دوره به تنهایی، […]

هنگامی که کتاب خدا برای راهنمایی بشر فرو فرستاده شد، وجود رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) دست یابی به معنای نامتناهی این کتاب آسمانی را تا مرز طاقت فکری بشر ممکن و میسر ساخت. اما بعد از پیامبر بزرگوار اسلام، مسلمانان در دریافت مفاهیم قرآن با مشکل مواجه شدند؛ به خصوص […]

یک. مبانی تفسیر در مطالعات تفسیر پژوهیهویت شناسی و طبقه بندی مبانی تفسیرْ از مسائل بنیادی و نظری دانش تفسیر به شمار می آید. مبانی تفسیر، از تنوع برخوردار است و می تواند انواعی چون زبان شناختی، کلامی، تاریخی، فلسفی و… را شامل شود. مبانی تفسیر، از مؤلفه های مهم در نظریه ی تفسیری است […]

روایات بیانگر الاهی بودن قرآن، افزون بر تبیین ماتن قرآن، بر کلامی- گفتاری بودن متن قرآن نیز اشاره دارند، البته این نکته در احادیث دیگری نیز گوشزد شده است. در مجموع، این روایات کلام بودن ویژگی ذاتی قرآن از صدور تا ابلاغ آن به مخاطبان، معرفی شده است. به سخن دیگر، صدور قرآن از خداوند […]

اشارهمقصود از منابع تفسیر، گزاره هایی هستند که داده هایی قطعی، معتبر و متناسب با مفاد آیات را در اختیار مفسر قرار می دهند و معانی واژگان قرآنی و مفهوم آیات را برای وی روشن می کنند.(۱) عدم به کارگیری منابع معتبر در تفسیر، اعتبار نتایج تفسیری و آموزه های مستفاد از قرآن را زیر […]

اشارهروش تفسیری از ارکان عمده در هر نظریه تفسیری به شمار می آید(۱)، و خطای در انتخاب روش درست تفسیر، در اعتبار نتایج تفسیر تأثیرگذار است. دغدغه ی شناخت روش صحیح تفسیر تا حدی است که برخی به دنبال شناسایی شاخصه های آن از منظر خود قرآن بوده اند.(۲) روش تابعی از منهج تفسیری است […]

شاخصه دوم. توجه به قلمروهای فراتفسیری فهم قرآن«قلمرو» یکی از مؤلفه های نظریه تفسیری است. هر مفسری تلاش تفسیری خود را در همان چارچوب از قبل تعیین شده، انجام می دهد؛ همچنین در مؤلفه قلمرو تأکید بر این است که حد و مرز تفسیر با ترجمه، تأویل، جری و تطبیق بایستی برای یک مفسر روشن […]

الف) معیارهای داوری محتوایی تفسیر ۱٫ عدم مخالفت با کلیت و روح قرآنقرآن محوری، معیار مبنایی عترت در سنجش صحت مفاد احادیث منقول از آنان یا منسوب به آنان بوده است و عترت در احادیث خود بارها بدان تأکید کرده اند. این سخن بدین معناست که اهل بیت به همسویی تام محتوایی سخنان خود با […]