علیرضا قائمی نیا، معنی شناسی شناختی قرآن، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۳۹۰٫***بی تردید، بازسازی دانش های اسلامی به خصوص تفسیر، در پرتو دانش های جدید، یکی از مهم ترین آرمان های اندیشمندان مسلمان در عصر جدید بوده است. برای همه آنان این پرسش مطرح بوده است که آیا می توان به کمک این دانش […]

از متن تا معنا (۱)
۱۸ مرداد ۱۳۹۵

مقدمه عقلای عالم، متون علمی، فلسفی و دینی را بازنمود ایده‏های درونی و خواست‏های قلبی پدیدآورندگانشان می‏دانند و با تفسیر و تحلیل آن متون به دیدگاه‏ها و مقاصد صاحبانشان دست می‏یازند.از این نظر، قرآن کریم نیز یک متن است که منعکس‏کننده رهنمودهای تعالی‏بخش خداوند بر انسان است. این متن با وجود شیوایی و آسان‏یابی (دخان […]

از متن تا معنا (۲)
۱۸ مرداد ۱۳۹۵

۷٫ و بالاخره در پاره‏ای دیگر از گزاره‏های مربوط به ایمان، آثار و نتایج فراگیر دنیوی و اخروی ایمان مطرح گردیده است: «إِنَّا لَنَنصُرُ رُسُلَنَا وَالَّذِینَ آمَنُوا فِی الْحَیَاهِ الدُّنْیَا وَیَوْمَ یَقُومُ الاْءَشْهَادُ» (غافر / ۵۱)؛ «إِنَّ اللّه‏َ یُدَافِعُ عَنْ الَّذِینَ آمَنُوا» (حج / ۳۸). و عناصر بسیار دیگری وجود دارد، چون متعلق ایمان (تصدیق […]

درباره ی تفسیر
۱۸ مرداد ۱۳۹۵

تعریف تفسیرمیرسید شریف جرجانی در تعریف تفسیر می نویسد: « در اصل کشف و اظهار است، و در شرع، توضیح معنی آیه، و شأن آن و قصه ی آن و سبب نزول آن، به لفظی است که دلالت آشکار داشته باشد » ( التعریفات ). تهانوی می نویسد: « مصدر باب تفصیل از فَسر است […]

تعریف نام آوا onomatopoeaنام آوا یعنی تجسّم معنا به وسیله ی آوا، یعنی ساخت خود به خود، بر محتوای آن دلالت نماید. نقد جدید بر این پدیده در ادبیات به عنوان عنصر رمزگذار تأکید می نماید به گونه ای که ساخت به طور شفاف تصویرگر جنبه های معنا به واسطه ی آوا می باشد. در […]

در باب نبوّت باید متذکر شویم که پیامبر در درجه ی نخست همان انسان برگزیده از سوی خدا برای ابلاغ رسالت آسمانی به بشر است. بنابراین پیامبران همان نیکان برگزیده از سوی خدا برای هدایت مردم با رسالت های آسمانی هستند. بدین گونه پیامبران برترین گروه از انسان ها هستند که به صدق کامل و […]

زبان عربی به توانمندی شگرفی در کناب اشتقاق های صرف متمایز است و این امتیاز آن را به داشتن واژگان بسیاری، توانمند ساخته است. دلالت صرفی در زبان عربی از درون ساخت آوایی تعیین می شود و این برخلاف دیگر زبانهایی است که معمولاً به پیشوند و پسوند در رسیدن به دلالت های جدید تکّیه […]

مقدمهتفسیر قرآن، در میان سایر علوم اسلامی، اولین دانشی است که پیشینه ی تاریخی آن به عهد رسالت برمی گردد و تاکنون اطوار چهارگانه ی تأسیس، تأصیل، تفریع و تجدید را سپری کرده است. (۱) دانش تفسیر، در ادیان آسمانی، نظر به پیوند آن با شرح متون مقدس، از اهمیت خاصی برخوردار است. ارزش تفسیر […]

۳٫ روش روش تفسیری از ارکان عمده در نظریه تفسیری به شمار می آید. ضروری است که مفهوم و نوع صحیح روش تفسیر تبیین شود، چرا که خطای در انتخاب روش درست تفسیر، در اعتبار نتایج تفسیر تأثیرگذار است. در مفهوم شناسی روش تفسیریْ طرح پرسشهای ذیل می تواند مفید باشد: ۱٫وجه تمایز روش با […]

  معنای لغوی تفسیرتفسیر که اغلب آن را معادل Interpretation قرار می دهند، مصدر باب تفعیل از ریشه « ف س ر » است و در لغت به بیان، (۳) ابانه، (۴) جدا کردن، (۵) بیان و توضیح دادن امور، (۶) آشکارساختن امر پوشیده، (۷) کشف معنای معقول، (۸) اظهار معنای معقول، ( ۹ و […]