صفحه آرشیو

قواعد فقهیه

قواعد فقهیه

قلمرو قاعده درء

بحث یکم: مستند قاعده درء1. در باب نوادر حدود از کتاب من لایحضره الفقیه آمده است:و قال رسول الله صلی الله علیه و آله: ادرؤوا الحدود بالشبهات و لاشفاعة ولاکفالة ولایمین فی حد،(1)پیامبر اکرم (ص) می فرماید: حدود را به شبهات دفع کنید وشفاعت،…

قلمرو قاعده درء (۲)

بحث سوم: آیا لفظ «حد» شامل تعزیرات می شود؟آنچه از کلمات لغویان و بیشتر فقیهان و ظاهر بسیاری از روایات استفاده می شود، این است که لفظ «حد» در این روایت، شامل تعزیرات نمی شود. برای روشن شدن این مدعا عین کلمات لغویان و…

جایگاه قاعده «نفی سبیل» در سیاست های کلان نظام اسلامی

برای بررسی پاسخ پرسش اصلی، لازم است ابتدا قاعده نفی سبیل و ادله آن در میان قواعد فقهی مرور گردد، سپس جایگاه و کارکرد آن در سیاست های کلان نظام اسلامی بررسی شود . از رهگذر همین بررسی می توان نسبت آن را با منافع ملی مورد کاوش قرار داد .تعبیر…

قاعده درء و تطبیق آن با تفسیر شک به نفع متهم در حقوق موضوعه

مقدمهتحقق عدالت کیفری بیش از آنکه مرهون حقوق کیفری ماهوی؛ یعنی جرم انگاری و اعمال عقوبت، باشد، وامدار و وابسته حقوق کیفری شکلی؛ یعنی آیین رسیدگی و دادرسی عادلانه و متضمن صیانت از حقوق انسان و جامعه، است. پاسداری از حقوق متهمی که در فرایند…

قاعده نفی غرر در معاملات

مقّدمهاز جمله قواعدی که فقیهان در بررسی معاملات به ویژه معاملات جدید و ابزارهای مالی معاصر به آن توجّه می کنند، قاعده فقهی «نفی غرر» به صورت مطلق یا «نفی بیع غرری» به صورت خاص است. بررسی سند و دلالت این قاعده فقهی و…

قاعده غرور

الف / پرسشهای پیرامون بحثاگر چه این قاعده مورد بحث و تحقیق برخی از فقها واقع شده، و لیکن پاره ای از شبهات و پرسشها ، پیرامون آن همچنان باقی است. بعضی از این سؤال ها عبارتند از:1 . آیا قاعده غرور ، اختصاص دارد به مواردی که شخص غار (گول…

قاعده ید

اهمیت قاعده یدمباحث مربوط به ضمان قهری که (مسوولیت مدنی) نیز نامیده می شوند، اهمیت فراوانی دارند. قاعده ید افزون بر این که رابطه تنگاتنگی با ضمان قهری دارد، از فروعات فقهی فراوان برخوردار است. از این رو اهمیت آن دو چندان می…

قاعده اتلاف

1 - جایگاه قاعدهقواعد نگاران، قواعد فقهی را از جهات گوناگون به اقسام امختلف تقسیم کرده اند. برای شناسایی جایگاه قاعده اتلاف در میان دیگر قواعد فقهی و برخی از ثمرات فقهی آن، لازم است اجمالا به تقسیم بندی قواعد فقهی اشاره کنیم: 1 . قواعدی که…

قاعده اتلاف (۲)

6- مباشر و سبب در قاعده اتلافقاعده اتلاف به لحاظ فاعل، به مباشر و سبب تقسیم می شود. به نظر می رسد این بحث از مطالب مهم این قاعده است. از این رو فقها مباحث زیادی را در این رابطه مطرح کرده اند، که بررسی تمامی آنها از حوصله این نوشته خارج است.…

قاعده لاضرر (۲)

مفاد حقوقی روایت لاضرر :در بیان مراد فقهی و حقوقی روایت لاضرر چهار عقیده مشهور وجود دارد; این عقاید از آنجا پدید آمده است که ضرر واقعاوجود دارد ولی در روایت آمده است:"لاضرر و لاضرار ". لذا به سبب "لا"ی موجوددر این روایت که حکایت از نفی و یا…