امامى که لقب «تقى‏» گرفت !

امام جواد (علیه السلام) مانند سایر ائمه (علیهم السلام)، دوران زندگى مظلومانه و پرمشقتى را سپرى نمودند، و در پایان هم به علت ناتوانى دشمنان، از کمرنگ کردن انوار امامت و خراب کردن چهره الهى این امام بزرگوار، حضرت را مسموم و به شهادت رسانیدند. در شهادت این امام هم، اوج مظلومیت ائمه به نمایش گذارده شد و امام توسط همسر خود، دختر مأمون، به شهادت رسیدند.
چرا «تقى‏» ؟
حضرت القاب بسیار دارند، که یکى از القاب آن حضرت «تقى‏» است و این به خاطر جلوه و ظهور خاصى است که تقواى الهى آن امام همام در اجتماع ‏آن روز نمود داشته و جهانى از پاکى و عفاف و تقوا را فرا راه ‏دیدگان قرار داده بود و الا تمامى معصومین بر خوردار از صفت‏ تقوا و عصمت الهى هستند. چنانکه همه «صادق‏» راستگو و «کاظم‏» فرو برنده خشم و «زین العابدین‏» زینت عابدین‏ هستند.اما فرهنگ القاب معصومین ریشه ‏اى اجتماعى و برخاسته از عنایت الهى دارد که لقب «تقى‏» نیز از این مقوله‏ است.نگاهى به شرایط اجتماعى آن بزرگوار و وضعیت درباریان، ما را بدین نکته رهنمون مى‏کند که دشمن تلاشى پیگیر داشت، تا به‏ گمان خود، آن حضرت را با عیاشى ها و فساد دربار براى یک بار هم ‏که شده است، آلوده کند، و در نتیجه آن حضرت را از چشم شیعیان و طرفدارانش که او را به خاطر پاکى و طهارت الهى‏ اش مى ستودند، ساقط کند و حتى مامون، براى کشاندن آن حضرت به بزم دربار، دخترش ام الفضل را به عقد آن حضرت در آورد و در این جهت دستور لازم را نیز صادر کرد. اما راه بجایى نبرد و پاکى و تقواى ‏امامت ‏بر اندیشه باطل مأمونى، پیروز گشت و نورانیتى مضاعف‏ یافت. در این باره کافى است روایت ذیل را مرور کنیم.دشمن تلاشى پیگیر داشت، تا به‏ گمان خود، آن حضرت را با عیاشى ها و فساد دربار براى یک بار هم ‏که شده است، آلوده کند، و در نتیجه آن حضرت را از چشم شیعیان و طرفدارانش که او را به خاطر پاکى و طهارت الهى‏ اش مى ستودند، ساقط کند
زهى خیال باطل
ابن شهرآشوب در کتاب «مناقب‏» از محمد بن ریان نقل مى‏کند که، ‏مأمون، درباره امام محمد تقى(علیه السلام) به هر نیرنگى دست زد، شاید بتواند آن حضرت را مانند خود اهل دنیا نماید و به فسق و لهو، او را متمایل کند، به نتیجه ‏اى نرسید، تا زمانى که خواست دختر خود را به خانه آن حضرت بفرستد، دستور داد صد کنیزک از زیباترین کنیزکان را بگمارند، تا زمانى که امام جواد (علیه السلام) براى ‏حضور در مجلس دامادى وارد مى‏شود، با جامهاى جواهر نشان از او استقبال کنند.کنیزان به آن دستور العمل رفتار کردند ولى حضرت‏ توجهى به آنها ننمود.و مردى بود به نام «مخارق‏» که آوازه‏ خوان بود و بربط نواز و ریشى دراز داشت. مأمون او را طلبید و از او خواست که تلاش خود را جهت متمایل نمودن امام به امور مزبور بکار گیرد.مخارق به مأمون گفت اگر ابوجعفر(علیه السلام) کمترین ‏علاقه‏ اى به دنیا داشته باشد، من به تنهایى مقصود تو را تأمین ‏مى‏کنم.پس نشست مقابل آن حضرت و آواز خود را بلند کرد بگونه ‏اى‏ که اهل خانه دورش گرد آمدند و شروع کرد به نواختن عود و آوازخوانى.ساعتى چنین کرد، ولى دید حضرت جواد (علیه السلام) نه به سوى او، و نه به راست و چپ خود هیچ توجهى ننمود.سپس سربرداشت و رو به‏ آن مرد کرد و فرمود، «اتق الله یاذا العثنون‏» از خدا پروا کن ‏اى ریش دراز. پس عود و بربط از دست آن مرد افتاد و دستش از کارافتاد تا آن که بمُرد.مامون از او پرسید تو را چه شد؟ گفت: وقتى که ابو جعفر(علیه السلام) فریاد برکشید، آن چنان هراسیدم که هرگز به ‏حالت اول باز نخواهم گشت.روایت فوق بیانگر عمق توطئه مأمون، ‏جهت نشانه گرفتن تقواى الهى امام جواد (علیه السلام) مى‏باشد، که عصمت الهى‏ امام جواد (علیه السلام) نقشه‏ هاى آنان را نقش بر آب مى‏نمود. و در همین‏ راستا سخن دیگرى که از «ابن ابى داود» نقل شده است که درجمع اطرافیان خود گفت:خلیفه به این فکر افتاده است که ابوجعفر (علیه السلام) را براى شیعیان و پیروانش به صورت – العیاذ بالله – زشت و مست نامتعادل و آلوده به عطر مخصوص زنان‏ نمودار کند. نظر شما در این باره چیست؟ آنها مى‏گویند این کار دلیل شیعیان و حجت آنان را از بین خواهد برد. اما فردى از میان ‏آنان ‏مى‏گوید جاسوسهایى از میان شیعیان برایم این چنین خبر آورده ‏اند که، شیعیان مى‏گویند در هر زمان باید حجتى الهى باشد و هرگاه حکومت متعرض فردى که چنین مقامى نزد آنان دارد بشود، خود بهترین دلیل است ‏بر اینکه او حجت ‏خداست.پس از نومیدى از همراهى امام و درخشش هرچه بیشتر جلوه‏هاى پاکى و تقواى امام ‏بود که دشمن تصمیم به شهادت امام (علیه السلام) را مى‏گیرد، زیرا که هر روز شخصیت امام فروغى فروزان تر به خویش مى‏گیرد و دلهاى مشتاق‏ پاکى و عفاف را هرچه بیشتر بسوى خویش جذب مى‏کندپس از آن «ابن ابى‏داود» خبر را به خلیفه منتقل مى‏کند. در این هنگام خلیفه این‏ چنین اظهار نظر مى‏کند که: «امروز در باره اینها هیچ چاره و حیله‏ اى وجود ندارد. ابوجعفر را اذیت نکنید.امام (علیه السلام) خود بى رغبتى و ناراحتى خویش را از وضعیت دربار و همراهى آنان ‏اظهار مى‏داشت. «حسین مکارى‏» مى‏گوید:در بغداد بر ابوجعفر (علیه السلام) وارد شدم، وى در نزد خلیفه بانهایت جلالت مى‏زیست. با خود گفتم که‏ حضرت جواد (علیه السلام) با این موقعیت که در اینجا دارد دیگر به مدینه ‏بر نخواهد گشت. چون این خیال در خاطر من گذشت، دیدم امام سرش را پایین انداخت و پس از اندکى سربلند کرد در حالى ‏که رنگ مبارکش ‏زرد شده بود، فرمود: «اى حسین، نان جو با نمک نیم کوب در حرم‏ رسول خدا (صل الله علیه و اله) نزد من بهتر است از آنچه که مشاهده مى‏کنى».پس از نومیدى از همراهى امام و درخشش هرچه بیشتر جلوه‏هاى پاکى و تقواى امام ‏بود که دشمن تصمیم به شهادت امام (علیه السلام) را مى‏گیرد، زیرا که هر روز شخصیت امام فروغى فروزان تر به خویش مى‏گیرد و دلهاى مشتاق‏ پاکى و عفاف را هرچه بیشتر بسوى خویش جذب مى‏کند.
 
 منبع : بخش تاریخ و سیره معصومین تبیان