در سلسله مقالات تاریخ پیدایش تشیع، با عنایت به اینکه مجال تحریر بر تفصیل نیست، بر آن نیستیم تا تحقیق و تحلیلی همه جانبه و گسترده ارائه نماییم؛ بلکه مقصود، تبیین اجمالی مهمترین نکات و ادله در معرفی و تحلیل صحیح، روند شکلگیری و تاریخ پیدایش آن است. در ادامهی مطالب قبلی دقت و توجه در چند نکته حائز اهمیت است؛ نکتهی یکم: تاریخ پیدایش تشیع مطابق با تاریخ پیدایش اسلام و اصل تشیع نیز استمرار اسلام اصیل و بدون انحراف به رهبری اهل بیت(ع) است.
نکتهی دوم: متقدمین و بزرگان نخستین شیعه، همان اصحاب بزرگ رسول خدا(ص) بودند که بنا به دستورات آن پیامبر بزرگ الاهی، در زمان حیات و پس از وفات پیامبر اعظم(ص) التزام و وفاداری خود را شجاعانه و مخلصانه به اهل بیت(ع) به ویژه رهبری و خلافت بلافصل علی(ع) نشان دادند.
نکتهی سوم: شیعیان، فقه، حدیث، تفسیر، مبانی اعتقادی و دیگر معارف اسلامی خود را، با رهبری و خط سیر فکری امامان معصوم، از اهل بیت(ع) و قرآن و سنت پاک رسول الله(ص) دریافت نموده و اصالت اسلامی خویش را در طی قرون و اعصار متمادی بدون لغزش و انحراف حفظ نمودهاند.
نکتهی چهارم: شیعیان مسلمانانی دیندار، متقی و نیکوکار بودهاند، به گونهای که راوی و حافظ اصلی سنت رسول الله(ص) بوده و در حقیقت اهل سنت واقعی پیامبر اسلام(ص) ، شیعیان هستند.
محمد ذهبی (م ۷۴۸ هـ) از اعاظم و اکابر اهل تسنن مینویسد: «گرایش به تشیع در میان پیروان دیندار، پرهیزگار و درستکار زیاد است، اگر احادیثی که اینها نقل میکنند، پذیرفته نشود، بخش اعظم آثار و احادیث نبوی از بین میرود و این مفسدهای بزرگ است». (میزان الاعتدال، ج ۱، ص ۴)
نکتهی پنجم: در صدر اسلام قبل از رحلت رسول خدا(ص) دوستداران و پیروان حضرت علی(ع) تنها با نام شیعه خوانده میشدند؛ اما با گذر زمان، گاهی نامهای دیگری چون علوی، حسینیه، امامیه، اثنا عشریه (دوازده امامی) خاصه، رافضی، ترابی و جعفری در مناسبتهای مختلف بر شیعیان اطلاق میگردید؛ اگر چه نام غالب و متعارف پیروان مکتب اهل بیت(ع) در تمامی زمانها شیعه بوده است.
و اما بعد: در شمارههای قبل بیان شد که اساس و بنیان شکلگیری و تأسیس شیعه و تشیع، از طرف خداوند متعال و به دست پیامبر اعظم(ص) بوده است؛ که آیات متعددی از قرآن کریم و احادیث فراوانی از پیامبر اسلام مؤید و اثبات کنندهی آن است. برخی از بزرگان اهل تسنن درکتب حدیث، تفسیر و تاریخ و… به این حقیقت اذعان داشتهاند.
(ابن جوزی در کتاب تذکره الخوص، ص ۵۴؛ اخطب خوارزم در المناقب، ص ۲۰۶؛ سیوطی، جلال الدین در الدر المنثور فی تفسیر باالمأثور، ج ۶، ص ۳۷۹؛ شیخ سلیمان حنفی قندوزی در ینابیع الموده، ج ۱، ص ۳۰۱،
و بلاذری در انساب الاشراف، ج ۲، ص ۱۸۲) همگی نقل کردهاند که پیامبر اسلام(ص) به علی بن ابیطالب(ع) فرمود: «این (علی) و شیعیانش رستگاران روز قیامت هستند».
محمد کرد علی از بزرگان علمای اهل تسنن مینویسد: «عدهای از صحابه در عصر پیامبر اکرم(ص) معروف به شیعهی علی(ع) بودند» (خطط الشام، ج ۶، ص ۲۴۵؛ چاپ سوم دمشق)
حضرت آیت الله مکارم شیرازی (دامت برکاته) میفرمایند: «ما معتقدیم مبدأ پیدایش تشیع، عصر پیامبر(ص) و سخنان آن حضرت بوده است و اسناد روشنی برای این مطلب در دست داریم: از جمله بسیاری از مفسران در تفسیر آیهی شریفه: { إِنَّ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِکَ هُمْ خَیْرُ الْبَرِیَّهِ} (سورهُ البَیّنَه آیه ۷) «کسانی که ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند بهترین مخلوقات خدا هستند» این حدیث را از پیامبر اکرم(ص) نقل کردهاند که فرمود: منظور از این آیه، علی(ع) و شیعیان اوست.
سیوطی در «الدر المنثور» از «ابن عساکر» از جابربن عبدالله نقل میکند که ما خدمت پیامبر(ص) بودیم که علی(ع) به سوی ما آمد. هنگامی که چشم پیامبر(ص) به او افتاد فرمود: «و الذی نفسی بیده ان هذا و شیعته لهم الفائزون یوم القیامه» سوگند به کسی که جانم به دست اوست، او و شیعیانش رستگاران در روز قیامتند.» سپس آیهی { إِنَّ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولئِکَ هُمْ خَیْرُ الْبَرِیَّهِ} نازل شد و بعد از آن، هنگامی که علی(ع) به مجلس اصحاب پیامبر میآمد آنها میگفتند: «جاء خیر البریه» بهترین مخلوقات خدا آمد. (الدر المنثور، ج ۶، ص ۳۷۹)
همین معنی را «ابن عباس» و «ابوبرزه» و «ابن مردویه» و «عطیهی عوفی» با تفاوتهای مختصری نقل کردهاند. به این ترتیب میبینیم که انتخاب نام «شیعه» برای کسانی که ارتباط با علی(ع) داشتند، در همان عصر پیامبر(ص) صورت گرفته، و این نام را پیامبر(ص) به آنها داده است، نه این که در عصر خلفا و یا در زمان صفویه یا غیر آن پیدا شده باشد.»
بنابراین با توجه به اسناد و مدارک موجود در منابع روایی و تاریخی و با عنایت به جمیع ادله عقلی و نقلی سرآغاز مکتب تشیع در عصر رسول مکرم اسلام(ص) و از آغازین روزهای علنی شدن دعوت به اسلام شروع و به صورت مولود طبیعی اسلام، به عنوان مکتبی آرمانی و الاهی، ادامه حیات داده است… ادامه دارد.
منبع : نشریه شیعه شناسی ، شماره۳
هیچ نظری وجود ندارد