زبان عاطفه عاشورا

رفتار ملایم اهل بیت (ع) در کربلا با دوستان تاریخ ساز شد داستان، سر دراز داشت؛ از همان روزی که خدا گل آدم را سرشت و بشر را نعمت وجود بخشید، نور الهی بر قلبش تاباند و روانه حیاتش کرد. پیامبرانی از پی هم فرستاد تا راهنمایی طریقش باشند و نبی خاتم (ص) را مبعوث کرد تا نعمتش را بر ما تمام کند. همیشه بودند کسانی که چشم به نور حق داشتند و از مسیر او غافل نشدند اما کم نبودند آنهایی که حق و حقانیت را به چشم می دیدند و به زبان انکار می کردند. هوا و هوس مجال تفکر و تعمق برایشان نگذاشته بود. در این بُرهه از تاریخ قیامی آغاز شد برای اصلاح امت پیامبر (۱) و عاشورا رقم خورد. عاشورا نقطه عطف تاریخ شد. اوج احساسات و ارزش های انسانی و ستیز و مردانگی و ذلت ناپذیری در پیوندی معجزه گون؛ و حرف در این مقال کوتاه از همین عاطفه جاری در کربلاست.امت پیامبر (ص) به قیامی خاطره انگیز نیاز داشت که تا قیام قیامت سینه به سینه نقل شود و هر روز که می گذرد تازه تر و با زبانی معاصر ارزش های انسانی را گوشزد کند. عاشورا در ترکیبی از ستیز و عاطفه زبان تازه ای آفرید که مخاطبش مردمان همه قرون و اعصار مختلف بودند.اینکه سیدالشهدا (ع) در میدان جنگ در شدیدترین مقاومت ها و ظلم ستیزی ها به عواطف انسانی کمال اهتمام را می ورزد و در کشاکش مقابله با ظلم در یک روز، دوازده بار از جنگ به خیمه برمی گردد به این دلیل است که عاشورا باید الگویی تکامل گرایی تاریخی باشد؛ مثلاً حتی یک بار هم نقل نشده که سیدالشهدا (ع) در عاشورا با خشونت به زن ها گفته باشد ساکت شوند. اینکه حتی وقتی به دشمن می رسیده اند و جای ترحم وجود داشته بلافاصله ترحم می کرده اند. اینها همه نشانه آن است که مبنای زبان ایشان، زبان سخن گفتن با عاطفه تاریخ است. اصلاً حضرت با زبان عاطفه با تاریخ سخن می گفتند.وقتی قمربنی هاشم (ع) بر شط وارد شدند تشنه بودند؛ چرا آب نخوردند تا بهتر بجنگند؟ اینکه منطق ایشان به همان اندازه که برابر دشمن شدید است در برابر دوست رئوف و دلبسته است. این منطق سخن گفتن با تاریخ است. گریه کردن های سیدالشهدا (ع) در عاشورا و ابراز عاطفه های شدید ایشان مثلاً به حضرت علی اکبر (ع) یا قاسم بن الحسن (ع) به همین علت است. در عین اینکه این اظهار عاطفه ها یک لحظه هم او را در سختگیری و مقاومت در برابر دشمن سست نمی کند، ابراز عطش می کند اما هیچگاه تسلیم نمی شود. (۲)حضرت زینب (س) نیز در کشاکشی زیبا از عقل و احساس حماسه آفریدند. از یک سو برای مجروحین پرستاری دلسوز بودند و از سوی دیگر آنجا که پای دفاع از هدف قیام و دین الهی به میان می آید، خطابه ای غرا در میان بهت وحیرت دشمنان تشنه به خون ایراد فرمودند. چه می شود که بانویی چنین داغدیده خم به ابرو نمی آورد و بدون اندک سستی و تردیدی از امام شهیدش دفاع می کند و ذلت و حقارت دشمن را به رخش می کشد و تمام مصائبی که به چشم دیده و چشیده را جز زیبایی توصیف نمی کند؟ابعاد عاطفی عاشورا زبانی همه فهم دارد که هر کس در هر برش تاریخ و با هر نژادی که باشد پیام آن را به دل و جان می شنود. در عین حال این اوج احساسات و رقت قلب چیزی از صلابت و استواری حماسه آفرینان این واقعه بزرگ در راه حق نمی کاهد. حادثه عاشورا یک حرکت تاریخی است که در اوج اقتدار و عزت با زبان عاطفه و گرایش به عدل و رحم سخن می گوید. هر کس با هر ظرفیت روحی که باشد، بهره ای از این الگوی عظیم مسلمانی و ارزش های انسانی می برد و سهمی در زنده نگه داشتن یاد و خاطره این حماسه خواهد داشت و پیام عدالت طلبی و ذلت ناپذیری را به نسل بعد از خود منتقل خواهد کرد.چنین است که امام خمینی (ره) می فرمایند: «محرم ماه نهضت بزرگ سید شهیدان و سرور اولیای خداست که با قیام خود در مقابل طاغوت، تعلیم سازندگی و کوبندگی به بشر داد و راه فنای ظالم و شکست ستمکار را فدایی دادن و فدایی شدن دانست؛ و این خود سرلوحه تعلیمات اسلام است برای ملت ها تا آخر دهر.» (3)
پی نوشت ها :
1- «لم اخرج اشرا و لا بطرا ولامفسدا و لا ظالما و انما خرجت لطلب الاصلاح فی امت جدی». همانا من به منظور تباهگری و خودخواهی و فساد و ستمگری حرکت نکرده ام، تنها برای اصلاح امت جدم رسول خدا قیام نموده ام. بحارالانوار، ج۴۴، ص۳۲۹.۲- سخن گفتن سیدالشهدا (ع) با عاطفه تاریخ، استاد سیدمنیرالدین حسینی الهاشمی، سایت دفتر فرهنگستان علوم اسلامی قم۳- صحیفه نور جلد ۱۲، ص ۱۱ منبع: نشریه همشهری آیه شماره ۸