امام با وجود قدرت تبلیغاتی معاویه و جهل عمومی، زمان را برای قیام خویش مناسب نمی دید و نیرنگ های معاویه را سبب سرکوب بیشتر مؤمنان می دانست.

وجود مقدس حضرت فاطمه (س) در پیشگاه الهی از منزلت ممتازی برخوردار است، چنانکه نزول بسیاری از آیات قرآن در شأن آن حضرت، شاهد این مدّعاست.

عامل مهمی که خوارج را از صفوف یاران امام بیرون راند، تکروی، کج اندیشی، جهل و عدم آگاهی آنها بود که هزاران نفر را در ابتدا به مخالفت با رهبر مسلمانان کشاند.

در عصر امام سجاد (ع) جامعه اسلامی در یک بحران فکری و عقیدتی فرو رفته بود و امام با توجه به شرایط و اوضاع حاکم بر جامعه به مبارزه با انحرافات می پرداخت.

طبق گزارشاتی از تأليفات شيعه، تدوين كتب هرچند به شكلى ابتدايى در قرن نخست رواج داشته و برخى نويسندگان شيعه، كتاب‌هايى حديثى و تاريخى تدوين كرده‌اند.