در این مقاله ـ به یاری پروردگار ـ به آمار روایات فضائل اهل بیت(علیهم السلام) در جامع ترمذی و ذکر متن آنها میپردازیم.
پیش از ورود، باید گفت که ذکر این روایات در کتابهای ششگانه صحاح از نظر مکانی به دو گونه است؛ گاهی این روایات در جای ویژهی روایات فضائل آمده و گاه در جاهای دیگر و به مناسبتهای گوناگون، که به هر دوی آنها پرداخته خواهد شد؛ هرچند که آمار این احادیث در کتابهای فضائل پراهمیتتر است؛ چرا که خوانندهی این کتابها بیشتر برای پیبردن به روایات فضائل، به این بخشها روی میآورد؛ و شایسته است که نویسندهی کتاب هر آنچه از روایات را که در فضائل است در اینگونه بخشها یادآور شود.
دیگر اینکه در آوردن متن روایات فضائل، از ذکر بعضی از اسناد خودداری میکنیم؛ چرا که در این بخش آوردن آن سودی ندارد.
5ـ جامع ترمذی (م ۲۷۹ ه.ق)
او در جامع ابوابی را با موضوعیت فضائل و مناقب به شرح ذیل آورده است:
1ـ أبواب فضائل الجهاد؛
2ـ أبواب فضائل القرآن؛
3ـ أبواب المناقب.
الف ـ فضائل حضرت علی بن ابی طالب(علیه السلام):
در جامع ترمذی در «أبواب المناقب»، بابی است با این عنوان: «باب مناقب علی بن أبی طالب قدسسره … وله کنیتان: أبو تراب و أبو الحسن»؛ در این باب چندین روایت از فضائل امام(علیه السلام) بیان شده است.([۱])
پس از این باب، ابواب دیگری آمده که در آنها فضائل امام(علیه السلام) دیده میشود؛ که روی هم ۲۰ حدیث است که البته چندتای آن از نظر متن نزدیک به هماند و میتوان آنها را تکراری دانست([۲]). یکی از این حدیثها افزون بر فضیلت امام(علیه السلام)، دربر گیرنده فضیلتی برای حضرت فاطمه، امام حسن و امام حسین(علیهم السلام) نیز هست.
حدیث اینچنین است:
3733ـ «… أنّ النبیّ(صل الله علیه و آله)، أخذ بید حسن وحسین، قال([۳]): من أحبّنی هذین وأباهما واُمّهما، کان معی فی درجتی یوم القیامه»([4])
این حدیث صحیحی است؛ راویان آن ائمه اطهار(علیهم السلام) هستند؛
حدیث دیگری از این احادیث چنین است:
3721ـ «… کان عند النبیّ طیرٌ، فقال: اللهمّ ائتنی بأحبّ خلقک إلیک، یأ کل معی هذا الطّیر»، فجاء علیّ فأکل معه»([5])
روایت شماره ۳۳۰۰ را نیز میتوان بیانگر یکی از فضائل امام(علیه السلام) دانست:
«… قال([۶]): فبی خفّف الله عن هذه الأمّه»([7])
روایت دیگر در مناقب سلمان فارسی است که دربر گیرنده فضیلتی برای امام(علیه السلام) نیز هست:
«… إن الجنّه تشتاق إلی ثلاثه: علیّ وعمّار وسلمان»([8])
روایت شماره ۱۷۰۴ در «أبواب الجهاد؛ باب [ما جاء] من یستعمل علی الحرب» آورده است:([۹])
روایت شماره ۳۰۹۰:
«… بعث النبیّ(صل الله علیه و آله) ببراءه مع أبیبکر، ثمّ دعا فقال: «لا ینبغی لأحدٍ أن یُبلّغ هذا إلاّ رجلٌ من أهلی»؛ فدعا علیّا فأعطاه إیّاها»؛([۱۰])
روایت شماره ۳۸۱۹؛ «ابواب المناقب؛ باب مناقب أسامهًْ بن زید([۱۱]) رضیاللهعنه» نیز به همین مضمون آمده است.
ب ـ فضائل حضرت فاطمه(سلام الله علیها):
در جامع، بابی با این عنوان دیده میشود: «باب ما جاء فی فضل فاطمهًْ بنت محمّد(صل الله علیه و آله)».
در این باب هفت روایت نقل شده است.([۱۲])
در «أبواب تفسیر القرآن»، تفسیر سوره احزاب، روایات شماره ۳۲۰۵ و ۳۲۰۶ نیز نقل شده است.([۱۳])
روایت شماره ۳۸۷۸ نیز در زیر عنوان «باب فضل خدیجهًْ رضیاللهعنه» دیده میشود که گذشته از اینکه فضیلتی برای ام المؤمنین خدیجه(سلام الله علیها) است، فضیلتی برای ام الأئمه(علیهم السلام) نیز هست:
«حسبک من نساء العالمین: مریم بنت عمران وخدیجه بنت خویلد وفاطمه بنت محمد وآسیه امرأه فرعون»([14])
ابو عیسی میگوید: «هذا حدیث صحیحٌ».
در اینجا باید گفت که هرآنچه در فضیلت حضرت خدیجه است در فضل حضرت فاطمه(سلام الله علیها) نیز هست چرا که این دختر از آن مادر است؛ مانند روایت ۳۸۷۶ (۳۹۷۹، چاپ دارالفکر بیروت).
روایت شماره ۳۸۹۳ در «باب فضل ازواج النبیّ(صل الله علیه و آله)» آمده است: «… ثم أخبرنی أنی سیّده نساء أهل الجنّه …».([15])
در روایت شماره ۳۸۱۹ نیز آمده است:
«أیّ أهلک أحبّ إلیک؟ قال: فاطمه بنت محمّد»؛ (ابواب المناقب؛ باب مناقب أسامه بن زید([۱۶]) رضیاللهعنه.)
ج ـ فضائل امام حسن و امام حسین ‘:
ترمذی در بابی به مناقب امام حسن و امام حسین‘ پرداخته است: «باب مناقب أبی محمد الحسنبن علیبن أبیطالب والحسینبن علی ابن أبی طالب»([17]).
در این باب ۱۸ روایت در فضیلت امام حسن و امام حسین‘ ذکر شده است.([۱۸])
ابو عیسی، پس از این باب روایات دیگری را نیز در فضائل ایشان آورده است که تعداد آنها به نه روایت میرسد؛ که میتوان پنج روایت را از فضائل دانست که سه روایت در فضیلت هر دوی ایشان، یک روایت درباره امام حسن(علیه السلام) و یک روایت درباره امام حسین(علیه السلام) است؛([۱۹]) (أبواب الأدب؛ باب ما جاء فی العدهًْ).
یک روایت نیز در «ابواب الطب؛ باب [کیف یعوذ الصبیان]» در فضیلت هر دو امام‘ است؛([۲۰])
دو روایت نیز در «أبواب الأضاحی؛ باب الأذان فی أذن المولود وباب [العقیقهًْ بشاهًْ]» در فضیلت سبط اکبر(علیه السلام) است؛([۲۱])
یک روایت هم از «أبواب الأدب؛ باب ما جاء فی رکوب ثلاثهًْ علی الدابهًْ»، درباره هر دو امام‘ است.([۲۲])
د ـ فضائل اهل بیت(علیهم السلام):
ترمذی در جامع در «أبواب المناقب»، بخشی را به مناقب أهل بیت پیامبر(صل الله علیه و آله) اختصاص داده که در زیر عنوان [باب فی] مناقب اهل بیت النبیّ(صل الله علیه و آله)»، چهار روایت نقل شده است.([۲۳])
دو حدیث نیز در «أبواب الفتن؛ باب ما جاء فی المهدی» آمده است که میتوان آن را هم از فضائل اهل بیت(علیهم السلام) و هم از فضائل حضرت مهدی(علیه السلام) دانست:([۲۴])
در «أبواب کتاب التفسیر»، تفسیر سوره احزاب روایتی در فضیلت اهل بیت(علیهم السلام) و روایتی در فضیلت حضرت علی و حضرت فاطمه و امام حسن و امام حسین(علیهم السلام) آمده است.([۲۵])
در تفسیر آیه ۲۳ سوره شوری {قل لاّ أسئلکم علیه أجرا إلاّ المودّه فی القربی}، نیز روایتی در فضیلت اهل بیت(علیهم السلام) نقل شده است.([۲۶])
در تفسیر آیه مباهله از سوره آل عمران نیز روایتی در فضیلت حضرت علی، حضرت فاطمه، امام حسن و امام حسین(علیهم السلام) نقل شده است.([۲۷])
این روایت نیز، از فضائل اهلبیت(علیهم السلام) به شمار میآید.([۲۸])
همچنین روایت شماره ۴۸۲ از «أبواب الصلاهًْ؛ باب ما جاء فی صفهًْ الصلاهًْ علی النبیّ(صل الله علیه و آله)»، بیانگر فضائل اهل بیت(علیهم السلام) است.([۲۹])
چهار روایت در باب فضل نبی(صل الله علیه و آله) آمده که همگی در فضیلت اهل بیت(علیهم السلام) به شمار میآید.([۳۰])
در روایت سوم آن آمده است: «… فأنا خیرهم نفسا…»؛ باید گفت خداوند در قرآن علی(علیه السلام) را نفس رسول(صل الله علیه و آله) خوانده است.
حدیث شماره ۲۱۵۴ از «أبواب القدر؛ باب إعظام أمر الإیمان بالقدر» در فضیلت اهل بیت(علیهم السلام) است:
«…ستّه لعنتُهم لعنَهم الله وکلّ بنیّ کان: الزائد فی کتاب الله و المکذّب بقَدَر الله والمتَسلّط بالجبروت لیُعِزَّ بذلک من أذلّ الله و یذلّ من أعزّ الله والمستحلّ لحُرَم الله والمستحلّ من عترتی ما حرّم الله والتارک لسنّتی»([31])
ه ـ فضائل حضرت مهدی(علیه السلام):
در «أبواب الفتن، باب فی عیش المهدی وعطائه»، سه روایت آمده است.([۳۲])
جدول آماری روایات در جامع ترمذی
اکنون با ارائهی جدول، از آمارهایی که گذشت، بهتر میتوان بهره برد. یادآوری میشود که منظور از روایات اهل بیت(علیهم السلام)، یا روایاتی است که در آنها لفظ، اهل، عترت، آل، قربی و اهلبیت آمده یا اینکه روایت در بیان فضیلت آلعبا(علیهم السلام) است.
در پایان جدول، شمارهی روایات نیز برای آسان شدن رجوع به صحاح آورده شده است.
5ـ جامع ترمذی:
نام
آمار روایات بخش مناقب
آمار روایات بخشهای دیگر
جمع
روایات
باتکرار
بیتکرار
باتکرار
بیتکرار
حضرت علی(علیه السلام)
۳۵
۲۸
۱۰
۹
۴۵
حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیها)
۱۲
۸
۵
۴
۸
امام حسن و امام حسین‘
۱۰
۸
ـ
۲
۱۲
امام حسن(علیه السلام)
۹
۶
۸
۴
۱۷
امام حسین(علیه السلام)
۷
۶
۳
۲
۱۰
اهل بیت(علیهم السلام)
۴
۳
۱۲
۷
۱۶
حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف)
ـ
ـ
۳
۲
۳
جمع کل:
۱۲۰
۱ـ شمارهی روایات فضائل حضرت علی بن ابی طالب(علیه السلام):
3712 / ۳۷۱۳ / ۳۷۱۴ / ۳۷۱۵ / ۳۷۱۶ / ۳۷۱۷ (بخش نخست) ۳۷۱۷ (بخش دوم) / ۷۸۷ / ۱۷۰۴ / ۲۹۹۹ / ۳۲۰۵ / ۳۲۰۶ / ۳۰۹۰ / ۳۳۰۰ / ۳۴۴۶ / ۳۵۶۴ / ۳۷۱۸ / ۳۷۲۰ / ۳۷۱۹ / ۳۷۲۱ / ۳۷۲۲ / ۳۷۲۳ / ۳۷۲۴ / ۳۷۲۵ / ۳۷۲۶ / ۳۷۲۷ / ۳۷۲۸ / ۳۷۲۹ / ۳۷۳۰ / ۳۷۳۱ / ۳۷۳۲ / ۳۷۳۳ / ۳۷۳۴ / ۳۷۳۵ / ۳۷۳۶ / ۳۷۳۷ / ۳۸۱۹ / ۳۸۶۸ / ۳۸۷۰ / ۳۸۷۱ / ۳۸۷۴ / ۳۷۸۵/ ۳۷۹۷.
2ـ شمارهی روایات فضائل حضرت فاطمه(سلام الله علیها) دختر پیامبر(صل الله علیه و آله):
2999 / ۳۲۰۵ / ۳۲۰۶ / ۳۷۳۳ / ۳۸۱۹ / ۳۸۶۷ / ۳۸۶۸ / ۳۸۶۹ / ۳۸۷۰ / ۳۸۷۱ / ۳۸۷۲ / ۳۸۷۳ / ۳۸۷۴ / ۳۸۷۸ / ۳۸۹۳.
3ـ شمارهی روایات فضائل امام حسن و امام حسین‘ یا یکی از ایشان:
3773/۳۷۷۶ / ۳۷۷۸ / ۳۷۸۳ / ۳۷۸۴ / ۳۸۷۰ / ۳۸۷۱ (در چاپ «دار السلام»، این روایت در فضیلت امام حسن(علیه السلام) است) / ۳۸۷۰ / ۳۸۷۱ / ۳۷۷۱ / ۳۷۷۵ / ۳۷۸۰ / ۳۷۸۴ / ۳۷۸۷ / (در چاپ «بیت الافکار الدولیهًْ»، این روایت در فضیلت امام حسین(علیه السلام) است) / ۱۵۱۴ / ۱۵۱۹ / ۲۰۶۰ / ۲۷۷۵ / ۲۸۲۶ / ۲۸۲۷ / ۲۹۹۹ / ۳۲۰۵ / ۳۲۰۶ / ۳۷۳۳ / ۳۷۶۸ / ۳۷۶۹ / ۳۷۷۰ / ۳۷۷۲ / ۳۷۷۴ / ۳۷۷۹ / ۳۷۸۱ / ۳۷۸۲ / ۳۷۸۵.
4ـ شمارهی روایات فضائل اهل بیت(علیهم السلام):
483 / ۲۱۵۴ / ۲۲۳۰ / ۲۲۳۱ / ۲۹۹۹ / ۳۲۰۵ / ۳۲۵۱ / ۳۶۰۵ / ۳۶۰۶ / ۳۶۰۷ / ۳۶۰۸ / ۳۷۸۶ / ۳۷۸۷ / ۳۷۸۸ / ۳۷۸۹.
5ـ شمارهی روایات فضائل حضرت مهدی(علیه السلام):
2230 / ۲۲۳۱ / ۲۲۳۲.
[۱]) همان؛ ص۲۰۳۴، ح ۳۷۱۲ به بعد؛
ـ حدثنا قتیبه بن سعید أخبرنا جعفر بن سلیمان الضبعی عن یزید الرشک بن مطرف بن عبدعن عمران بن حصین قال: بعث رسول الله| جیشا واستعمل علیهم علی بن أبی طالب ؛ فمضى فی السریه فأصاب جاریه فأنکروا علیه وتعاقد أربعه من أصحاب رسول الله| فقالوا أن لقینا رسول الله| أخبرناه بما صنع على. وکان المسلمون إذا رجعوا من سفر بدأوا برسول الله| فسلموا علیه ثم انصرفوا إلى رحالهم، فلما قدمت السریه سلموا على النبی|، فقام أحد الأربعه فقال یا رسول الله: ألم تر إلى علی بن أبی طالب صنع کذا وکذا فأعرض عنه رسول الله|، ثم قام الثانی فقال مثل مقالته فأعرض عنه، ثم قام إلیه الثالث فقال مثل مقالته فأعرض عنه، ثم قام الرابع فقال مثل ما قالوا فأقبل إلیه رسول الله| والغضب یعرف فی وجهه فقال ما تریدون من على، ما تریدون من على، ما تریدون من على، إن علیا منى وأنا منه، وهو ولى کل مؤمن من بعدی.
ـ حدثنا محمد بن بشار أخبرنا محمد بن جعفر أخبرنا شعبه عن سلمه بن کهیل قال سمعت أبا الطفیل یحدث عن أبی سریحه أو زید بن أرقم شک شعبه عن النبی| قال: من کنت مولاه فعلى مولاه. هذا حدیث حسن. وروى شعبه هذا الحدیث عن میمون أبى عبد الله عن زید بن أرقم عن النبی| نحوه. وأبو سریحه هو حذیفه بن أسید صاحب النبی|.
ـ حدثنا أبو الخطاب زیاد بن یحیى البصری أخبرنا أبو عتاب سهل بن حماد أخبرنا المختار بن نافع أخبرنا أبو حبان التیمی عن أبیه عن علی قال قال رسول الله|: … رحمعلیا؛ اللهم أدر الحق معه حیث دار.
ـ حدثنا سفیان بن وکیع أخبرنا أبى عن شریک عن منصور عن ربعی بن حراش قال أخبرنا علی بن أبی طالب بالرحبه فقال: لما کان یوم الحدیبیه خرج إلینا ناس من المشرکین فیهم سهیل بن عمرو وأناس من رؤساء المشرکین فقالوا یا رسول الله خرج إلیک ناس من أبنائنا وإخواننا وأرقائنا ولیس لهم فقه فی الدین، وإنما خرجوا فرارا من أموالنا وضیاعنا فارددهم إلینا فإن لم یکن لهم فقه فی الدین سنفقههم؟ فقال النبی|: یا معشر قریش لتنتهن أو لیبعثن الله علیکم من یضرب رقابکم بالسیف على الدین، قد امتحن الله قلوبهم على الایمان، قالوا من هو یا رسول الله فقال له أبوبکر: من هو یا رسول الله؟ وقال عمر: من هو یا رسول الله؟ قال هو خاصف النعل وکان أعطى علیا نعله یخصفها، قال ثم التفت إلینا على فقال إن رسول الله| قال: من کذب على متعمدا فلیتبوأ معقده من النار. هذا حدیث حسن صحیح.
ـ حدثنا قتیبه أخبرنا جعفر بن سلیمان عن أبی هارون العبدی عن أبی سعید الخدری قال: إن کنا لنعرف المنافقین نحن معشر الأنصار ببغضهم علی بن أبی طالب … وقد تکلم شعبه فی أبى هارون العبدی وقد روى هذا عن الأعمش عن أبی صالح عن أبی سعید.
ـ حدثنا واصل بن عبد الأعلی أخبرنا محمد بن فضیل عن عبدالله بن عبدالرحمن أبى نصر عن المساور الحمیری عن أمه قالت: دخلت علی أم سلمه فسمعتها تقول کان رسول الله| یقول لا یحب علیا منافق، ولا یبغضه مؤمن. وفی الباب عن علی. هذا حدیث حسن.
ـ حدثنا إسماعیل بن موسى الفزاری ابن بنت السدى أخبرنا شریک عن أبی ربیعه عن ابن بریده عن أبیه قال قال رسول الله|: إن الله أمرنی بحب أربعه وأخبرنی أنه یحبهم، قیل یا رسول الله سمهم لنا؟ قال على منهم یقول ذلک ثلاث وأبو ذر والمقداد وسلمان وأمرنی بحبهم وأخبرنی أنه یحبهم. هذا حدیث حسن… .
ـ حدثنا إسماعیل بن موسی أخبرنا شریک عن أبی إسحاق عن حبشی بن جناده قال قال رسول الله|: على منى وأنا من علی ولا یؤدى عنى إلا أنا أو على. هذا حدیث حسن … صحیح.
ـ حدثنا یوسف بن موسی القطان البغدادی أخبرنا على ابن قادم أخبرنا علی بن صالح بن حی عن حکیم بن جبیر عن جمیع بن عمیر التیمی عن ابن عمر قال: آخى رسول الله| بین أصحابه فجاء على تدمع عیناه فقال یا رسول الله آخیت بین أصحابک ولم تؤخ بینی وبین أحد، فقال له رسول الله| أنت أخی فی الدنیا والآخره. هذا حدیث حسن… وفیه عن زید بن أبی أوفى.
ـ حدثنا سفیان بن وکیع أخبرنا عبید الله بن موسى عن عیسى بن عمر عن السدى عن أنس بن مالک قال: کان عند النبی| طیر فقال اللهم ائتنی بأحب خلقک إلیک یأکل معی هذا الطیر فجاء على فأکل معه … والسدی اسمه إسماعیل ابن عبد الرحمن وقد أدرک أنس بن مالک ورأی الحسین بن علی.
ـ حدثنا خلاد بن أسلم البغدادی أخبرنا النضر بن شمیل أخبرنا عوف عن عبد الله بن عمرو بن هند الجملی قال: قال على کنت إذا سألت رسول الله| أعطانی وإذا سکت ابتدأنی. هذا حدیث حسن.
ـ حدثنا إسماعیل بن موسى أخبرنا محمد بن عمر بن الرومی أخبرنا شریک عن سلمه بن کهیل عن سوید بن غفله عن الصنابحی عن علی قال قال رسول الله|: أنا دار الحکمه وعلى بابها.
ـ حدثنا قتیبه أخبرنا حاتم بن إسماعیل عن بکیر ابن مسمار عن عامر بن سعد بن أبی وقاص عن أبیه قال: أمر معاویه بن أبی سفیان سعدا فقال ما منعک أن تسب أبا تراب ؟ قال أما ما ذکرت ؛ ثلاثا قالهن رسول الله| فلن أسبه لان تکون لی واحده منهن أحب إلى من حمر النعم، سمعت رسول الله| یقول لعلى وخلفه فی بعض مغازیه؟ فقال له یا رسول الله تخلفنی مع النساء والصبیان؟ فقال له رسول الله|: أما ترضى أن تکون منى بمنزله هارون من موسى إلا أنه لا نبوه بعدی. وسمعته یقول یوم خیبر لأعطین الرایه رجلا یحب الله ورسوله ویحبه الله ورسوله. قال فتطاولنا لها فقال ادعوا لی علیاقال فأتاه وبه رمد فبصق فی عینه فدفع الرایه إلیه ففتح الله علیه وأنزلت هذه الآیه ندع أبناءنا وأبناءکم ونساءنا ونساءکم الآیه دعا رسول الله| علیا وفاطمه وحسنا وحسینا فقال اللهم هؤلاء أهلی. هذا حدیث حسن… صحیح من هذا الوجه.
ـ حدثنا عبدالله بن أبی زیاد أخبرنا الأحوص بن جواب عن یونس بن أبی إسحاق عن أبی إسحاق عن البراء قال: بعث النبی| جیشین وأمر على أحدهما علی بن أبی طالب وعلى الآخر خالدبن الولید وقال إذا کان القتال فعلى، قال فافتتح على حصنا فأخذ منه جاریه فکتب معی خالد کتابا إلى النبی| بشئ به، قال فقدمت على النبی| فقرأ الکتاب فتغیر لونه ثم قال ما تری فی رجلا یحب الله ورسوله ویحبهورسوله، قال قلت أعوذ بالله من غضب الله ومن غضب رسوله وإنما أنا رسول فسکت. هذا حدیث حسن.
ـ حدثنا علی بن المنذر الکوفی أخبرنا محمد بن فضیل عن الأجلح عن أبی الزبیر عن جابر قال: دعا رسول الله| علیا یوم الطائف فانتجاه فقال الناس لقد طال نجواه مع ابن عمه فقال رسول الله| ما انتجیته ولکن الله انتجاه. هذا حدیث حسن غریب لا نعرفه إلا من حدیث الأجلح وقد رواه غیر ابن فضیل عن الأجلح. ومعنى قوله: ولکن الله انتجاه یقول إن الله أمرنی أن أنتجی معه.
ـ حدثنا علی بن المنذر أخبرنا ابن فضیل عن سالم ابن أبی حفصه عن عطیه عن أبی سعید قال قال رسول الله| لعلى: یا علی لا یحل لاحد أن یجنب فی هذا المسجد غیری وغیرک. قال علی بن المنذر قلت لضرار بن صرد ما معنى هذا الحدیث؟ قال لا یحل لاحد یستطرقه جنبا غیری وغیرک به. هذا حدیث حسن
ـ حدثنا إسماعیل بن مؤسی أخبرنا علی بن عابس عن مسلم الملائی عن أنس بن مالک قال: بعث النبی| یوم الاثنین وصلى وعلى یوم الثلاثاء… وقد روى هذا الحدیث عن مسلم عن حبه عن علی نحو هذا.
ـ حدثنا القاسم بن دینار الکوفی أخبرنا أبو نعیم عن عبدالسلام بن حرب عن یحیى بن سعید عن سعید بن المسیب عن سعد بن أبی وقاص أن النبی| قال لعلی: أنت منى بمنزله هارون من موسى. هذا حدیث حسن صحیح وقد روى من غیر وجه عن سعد عن النبی| و یستغرب هذا الحدیث من حدیث یحیىبن سعید الأنصاری.
ـ حدثنا محمود بن غیلان أخبرنا أبو أحمد الزبیری عن شریک عن عبد الله بن محمد بن عقیل عن جابر بن عبد الله أن النبی| قال لعلی: أنت منى بمنزله هارون من موسى إلا أنه لا نبی بعدی. هذا حدیث حسن. وفی الباب عن سعد وزید بن أرقم وأبی هریره وأم سلمه.
ـ حدثنا محمد بن حمید الرازی أخبرنا إبراهیم بن المختار عن شعبه عن أبی بلج عن عمرو بن میمون عن ابن عباس: أن النبی| أمر بسد الأبواب إلا باب على.
ـ حدثنا نصر بن علی الجهضمی أخبرنا علی بن جعفر بن محمد بن علی قال أخبرنی أخی موسى بن جعفر بن محمد عن أبیه جعفر بن محمد عن أبیه محمد بن علی عن أبیه علی بن الحسین عن أبیه عن جده علی بن أبی طالب: أن النبی| أخذ بید حسن وحسین قال من أحبنی وأحب هذین وأباهما وأمهما کان معی فی درجتی یوم القیامه. هذا حدیث حسن.
ـ حدثنا محمد بن حمید أخبرنا إبراهیم بن المختار عن شعبه عن أبی بلج عن عمرو بن میمون عن ابن عباس قال: أول من صلى على.
ـ حدثنا محمد بن بشار ومحمد بن المثنى قالا أخبرنا محمد بن جعفر أخبرنا شعبه عن عمرو بن مره عن أبی حمزه عن رجل من الأنصاری عن زید بن أرقم قال: أول من أسلم علی.
ـ حدثنا عیسى بن عثمان بن أخی یحیى بن عیسى الرملی أخبرنا یحیى بن عیسى الرملی عن الأعمش عن عدى بن ثابت عن زر بن حبیش عن علی قال: لقد عهد إلى النبی| النبی الأمی أنه لا یحبک إلا مومن ولا یبغضک إلا منافق. قال عدى بن ثابت: أنا من القرن الذین دعا لهم النبی|. هذا حدیث حسن صحیح.
ـ حدثنا محمد بن بشار ویعقوب بن إبراهیم وغیر واحد قالوا أخبرنا أبو عاصم عن أبی الجراح قال حدثنی جابر بن صبیح قال حدثتنی أم شراحیل قالت حدثتنی أم عطیه قالت: بعث النبی| جیشا فیهم على، قالت فسمعت رسول الله| وهو رافع یدیه ویقول: اللهم لا تمتنی حتى ترینی علیا. هذا حدیث حسن إنما نعرفه من هذا الوجه. و نسخه چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۵، صص ۳۰۷ـ ۲۹۵، ح ۳۸۲۰ـ ۳۷۹۶. (محقق)
[۲]) همان؛ صص ۲۰۳۵ـ ۲۰۳۷.
[۳]) گویا باید «وقال …» درست باشد.
[۴]) همان؛ ص۲۰۳۶.
[۵]) همان؛ ص۲۰۳۵
[۶]) على(علیه السلام).
[۷]) همان؛ ص۱۹۸۹.
[۸]) همان؛ ۲۰۴۲.
[۹]) همان؛ ص۱۸۲۶؛ ـ حدثنا عبد الله بن أبی زیاد حدثنا الأحوص بن جواب عن أبو الجواب عن یونس بن أبی إسحاق عن أبی إسحاق عن البراء أن النبی| بعث جیشین وأمر على أحدهما علی بن أبی طالب، وعلى الآخر خالد بن الولید، وقال: إذا کان القتال فعلى. قال: فافتتح على حصنا فأخذ منه جاریه، فکتب معی خالد إلى النبی| یشی به، فقدمت على النبی صلىعلیه وسلم فقرأ الکتاب فتغیر لونه ثم قال: ما ترى فی رجل یحب الله ورسوله ویحبه الله ورسوله؟ قلت: أعوذ بالله من غضب الله وغضب رسوله وإنما أنا رسول، فسکت. و فی الباب عن ابن عمر. هذا حدیث حسن… معنى قوله یشی به یعنى النمیمه. نسخه چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۳، ص۱۲۴ ـ ۱۲۳، ح ۱۷۵۶. (محقق)
[۱۰]) همان؛ ص۱۹۶۳.
[۱۱]) همان؛ ص۲۰۴۴؛ و سنن ترمذى، بیروت دارالفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۵، ص۳۴۲و روایت شماره ۳۹۰۸.
[۱۲]) همان؛ ۲۰۴۸،
ـ حدثنا قتیبه، أخبرنا اللیث، عن ابن أبی ملیکه، عن المسور بن مخرمه قال: سمعت النبی’ یقول وهو على المنبر: إن بنى هشام بن المغیره استأذنونی فی أن ینکحوا ابنتهم علی بن أبی طالب فلا آذن ثم لا آذن ثم لا آذن: إلا أن یرید ابن أبی طالب أن یطلق ابنتی وینکح ابنتهم، فإنها بضعه منى، یریبنی ما رابها، ویؤذینن ما آذاها. هذا حدیث حسن صحیح.
ـ حدثنا إبراهیم بن سعید الجوهری، أخبرنا الأسود بن عامر، عن جعفر الأحمر، عن عبد الله بن عطاء، عن ابن بریده، عن أبیه قال: کان أحب النساء إلى رسول الله| فاطمه ومن الرجال على… هذا حدیث حسن….
ـ حدثنا أحمد بن منیع، أخبرنا إسماعیل بن علیه، عن أیوب عن ابن أبی ملیکه عن عبد الله بن الزبیر… فقال النبى| إنّما فاطمه بضعه منى، یوینی ما آذاها، وینصبنی ما أنصبها. هذا حدیث حسن صحیح. هکذا قال أیوب عن ابن أبی ملیکه عن ابن الزبیر، وقال غیر واحد عن ابن أبی ملیکه عن المسور بن مخرمه، ویحتمل أن یکون ابن أبی ملیکه روى عنهما جمیعا، وقد رواه عمرو ابن دینار عن ابن ملیکه عن المسور بن مخرمه نحو حدیث اللیث.
ـ حدثنا سلیمان بن عبد الجبار البغدادی، أخبرنا علی بن قادم، أخبرنا أسباط بن نصر الهمدانی، عن السدى، عن صبیح مولى أم سلمه عن زید بن أرقم، أن رسول الله| قال لعلی وفاطمه والحسن والحسین: أنا حرب لمن حاربتم، وسلم لمن سالمتم.
ـ حدثنا محمود بن غیلان، أخبرنا أبو أحمد الزبیری، أخبرنا سفیان عن زبید عن شهر بن حوشب عن أم سلمه أن النبی صلى الله علیه و سلم جلل على الحسن و الحسین و على و فاطمه کساء ثم قال: اللهم هؤلاء أهل بیتی و حامتی؛ أذهب هذا حدیث حسن. نسخه چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۵، صص ۳۶۲ ـ ۳۵۹، ح ۳۹۵۹ـ ۳۹۶۵. (محقق)
[۱۳]) همان؛ ص۱۹۷۹؛
ـ حدثنا قتیبه أخبرنا محمد بن سلیمان بن الأصبهانی عن یحیى بن عبید عن عطاء بن أبی رباح عن عمر بن أبی سلمه ربیب النبی| قال لما نزلت هذه الآیه على النبی| إنما یرید الله لیذهب عنکم الرجس أهل البیت ویطهرکم تطهیرا فی بیت أم سلمه فدعا فاطمه وحسنا وحسینا فجللهم بکساء و علىٌ خلف ظهره فجلله بکساء ثم قال: اللهم هؤلاء أهل بیتی فأذهب عنهم الرجس وطهرهم تطهیرا. قالت أم سلمه: وأنا معهم یا نبی الله، قال أنت على مکانک وأنت على خیر.
ـ حدثنا عبد بن حمید أخبرنا عفان بن مسلم أخبرنا حماد بن سلمه أخبرنا علی بن زید عن أنس بن مالک: أن رسول الله| کان یمر بباب فاطمه سته أشهر إذا خرج لصلاه الفجر یقول: الصلاه یا أهل البیت إنما یرید الله لیذهب عنکم الرجس أهل البیت ویطهرکم تطهیرا. هذا حدیث حسن… . نسخه چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۵، صص ۳۱ـ ۳۰، ح 3258 ـ ۳۲۵۹. (محقق)
[۱۴]) همان؛ ۲۰۴۹؛ و سنن ترمذى، ج۵، ص۳۶۷ روایت ۳۹۸۱، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق.(محقق)
[۱۵]) همان؛ ص۲۰۵۰؛ نسخه چاپ دارالکفر بیروت، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۵، ص۳۶۸، به شماره روایت ۳۹۸۴.
[۱۶]) همان؛ ص۲۰۴۴، نسخه چاپ دارالکفر بیروت، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۵، ص۳۴۲، به شماره روایت ۳۹۰۸.
[۱۷]) همان؛ ص۲۰۳۹، نسخه چاپ دارالکفر بیروت، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۵، ص۳۲۱.
[۱۸]) همان؛ ۲۰۴۰؛
ـ حدثنا محمود بن غیلان أخبرنا أبو داود الحفری عن سفیان عن یزید بن أبی زیاد عن ابن أبی نعم عن أبی سعید قال: قال رسول الله صلى الله علیه و سلم: الحسن والحسین سیدا شباب أهل الجنه.
ـ حدثنا سفیان بن وکیع أخبرنا جریر وابن فضیل عن یزید نحوه. هذا حدیث صحیح حسن. وابن أبی نعم هو عبد الرحمن بن أبی نعم البجلی الکوفی.
ـ حدثنا سفیان بن وکیع وعبد بن حمید قالا أخبرنا خالد بن مخلد أخبرنا موسى بن یعقوب الزمعی عن عبد الله بن أبی بکر بن زید بن المهاجر قال أخبرنی مسلم بن أبی سهل النبال قال أخبرنی الحسن بن أسامه بن زید قال أخبرنی أبی أسامه بن زید قال: طرقت النبی| ذات لیله فی بعض الحاجه فخرج النبی| وهو مشتمل على شئ لا أدرى ما هو، فلما فرغت من حاجتی قلت: ما هذا الذی أنت مشتمل علیه فکشفه فإذا حسن وحسین على ورکیه. فقال: هذان ابنای وابنا ابنتی اللهم إنی أحبهما فأحبهما وأحب من یحبهما. هذا حدیث حسن.
ـ حدثنا عقبه بن مکرم البصری العمى أخبرنا وهب بن جریر بن حازم أخبرنا أبى عن محمد بن أبی یعقوب عن عبد الرحمن بن أبی نعم: أن رجلا من أهل العراق سأل ابن عمر عن دم البعوض یصیب الثوب، فقال ابن عمر: انظروا إلى هذا یسأل عن دم البعوض وقد قتلوا ابن رسول الله|؛ وسمعت رسول الله| یقول إن الحسن والحسین هما ریحانتای من الدنیا. هذا حدیث صحیح. وقد رواه شعبه عن محمد بن أبی یعقوب. وقد روى أبو هریره عن النبی| نحو هذا. وابن أبی نعم هو عبد الرحمن بن أبی نعم البجلی
ـ حدثنا أبو سعید الأشج أخبرنا أبو خالد الأحمر أخبرنا رزین قال حدثتنی سلمى قالت: دخلت على أم سلمه وهی تبکى فقلت ما یبکیک؟ قالت رأیت رسول الله| تعنى فی المنام وعلى رأسه ولحیته التراب فقلت مالک یا رسول اللهقال شهدت قتل الحسین آنفا.
ـ حدثنا أبو سعید الأشج أخبرنا عقبه بن خالد حدثنی یوسف بن إبراهیم أنه سمع أنس بن مالک یقول: سئل رسول الله| أی أهل بیتک أحب إلیک ؟ قال الحسن والحسین وکان یقول لفاطمه ادعى لی ابنی فیشمهما ویضمهما إلیه.
ـ حدثنا محمد بن بشار أخبرنا محمد بن عبد الله الأنصاری أخبرنا الأشعث هو. ابن عبد الملک عن الحسن عن أبی بره قال: صعد رسول الله صلى الله علیه سلم المنبر فقال: إن ابنی هذا سید یصلح الله على یدیه بین فئتین. هذا حدیث حسن صحیح. قال یعنى الحسن بن علی.
ـ حدثنا الحسین بن حریث أخبرنا علی بن الحسین ابن واقد حدثنی أبی حدثنی عبد الله بن بریده قال: سمعت أبا بریده یقول :کان رسول الله| یخطبنا إذ جاء الحسن والحسین علیهما قمیصان أحمران یمشیان ویعثران فنزل رسول الله| من المنبر فحملهما ووضعهما بین یدیه ثم قال: صدق الله إنما أموالکم وأولادکم فتنه نظرت إلى هذین الصبیین یمشیان ویعثران فلم أصبر حتى قطعت حدیثی ورفعتهما. هذا حدیث حسن.
ـ حدثنا الحسن بن عرفه أخبرنا إسماعیل بن عیاش. عن عبد الله بن عثمان بن خثیم عن سعید بن راشد عن یعلى بن مره قال قال رسول الله|: حسین منی وأنا من حسین، أحب الله من أحب حسینا، حسین سبط من الأسباط. هذا حدیث حسن.
ـ حدثنا محمد بن یحیى أخبرنا عبد الرزاق عن معمر عن الزهری عن أنس بن مالک قال :لم یکن أحد منهم أشبه برسول الله| من الحسن بن علی. هذا حدیث حسن صحیح.
ـ حدثنا محمد بن بشار أخبرنا یحیى بن سعید أخبرنا إسماعیل بن أبی خالد عن أبی جحیفه قال: رأیت رسول الله| فکان الحسن بن علی یشبهه. هذا حدیث حسن صحیح. وفی الباب عن أبیبکر وابن عباس وابن الزبیر.
ـ حدثنا خلاد بن أسلم البغدادی أخبرنا النضر بن شمیل أخبرنا هشام بن حسان عن حفصه بنت سیرین قالت حدثنی أنس بن مالک قال: کنت عند ابن زیاد فجئ برأس الحسین فجعل یقول بقضیب فی أنفه ویقول ما رأیت مثل هذا حسنا لم یذکر قال قلت أما إنه کان من أشبههم برسول الله|. هذا حدیث حسن صحیح.
ـ حدثنا عبد الله بن عبد الرحمن أخبرنا عبید الله ابن موسى عن إسرائیل عن أبی إسحاق عن هانئ بن هانئ عن علی قال: الحسن أشبه برسول الله| ما بین الصدر إلى الرأس، والحسین أشبه برسول الله| ما کان أسفل من ذلک. هذا حدیث حسن.
ـ حدثنا واصل بن عبد الأعلى أخبرنا أبو معاویه عن الأعمش عن عماره بن عمیر قال:لما جئ برأس عبید الله ابن زیاد وأصحابه نضدت فی المسجد فی الرحبه فانتهیت إلیهم وهم یقولون قد جاءت قد جاءت فإذا حیه قد جاءت تخلل الرؤس حتى دخلت فی منخری عبید الله بن زیاد فمکثت هنیهه ثم خرجت فذهبت حتى تغیبت ثم قالوا قد جاءت قد جاءت ففعلت ذلک مرتین أو ثلاثا. هذا حدیث حسن صحیح.
ـ حدثنا عبد الله بن عبد الرحمن وإسحاق بن منصور قالا أخبرنا محمد بن یوسف عن إسرائیل عن میسره بن حبیب عن نهال بن عمرو عن زر بن حبیش عن حذیفه قال: سألتنی أمی متى عهدک؟ تعنى بالنبی|؛ فقلت مالی به عهد منذ کذا وکذا، فنالت منى فقلت لها دعینی آتى النبی| فأصلی معه المغرب وأسأله أن یستغفر لی ولک ؛ فأتیت النبی| فصلیت معه المغرب فصلى حتى صلى العشاء ثم انفتل فتبعته فسمع صوتی فقال من هذا حذیفه؟ قلت نعم. قال ما حاجتک غفر الله لک ولامک؟ قال إن هذا ملک لم ینزل الأرض قط قبل هذه اللیله، استأذن ربه أن یسلم على ویبشرنی بأن فاطمه سیده نساء أهل الجنه، وأن الحسن والحسین سیدا شباب أهل الجنه. هذا حدیث حسن.
ـ حدثنا محمود بن غیلان أخبرنا أبو أسامه عن فضیل ابن مرزوق عن عدى بن ثابت عن البراء: أن رسول الله| أبصر حسنا وحسینا فقال اللهم إنی أحبهما فأحبهما. هذا حدیث حسن صحیح.
ـ حدثنا محمد بن بشار أخبرنا أبو عامر العقدی أخبرنا زمعه بن صالح عن سلمه بن وهرام عن عکرمه عن ابن عباس قال: کان رسول الله| حامل الحسن بن علی على عاتقه فقال رجل نعم المرکب رکبت یا غلام. فقال النبی| ونعم الراکب هو.
ـ حدثنا محمد بن بشار أخبرنا محمد بن جعفر أخبرنا شعبه عن عدى بن ثابت قال سمعت البراء بن عازب قال: رأیت النبی| واضع الحسن بن علی على عاتقه وهو یقول اللهم إنی أحبه فأحبه. هذا حدیث حسن صحیح. نسخه چاپ بیروت، دارالفکر،۱۴۰۳ هـ.ق، ج۵، صص ۳۲۷ـ ۳۲۱، ح ۳۸۷۳ ـ ۳۸۵۶. (محقق)
[۱۹]) همان؛ ص۱۹۳۵، ح ۲۹۸۳.
ـ «حدثنا واصل بن عبد الأعلى الکوفی، أخبرنا محمد بن فضیل عن إسماعیل بن أبی خالد عن أبی جحیفه، قال: رأیت رسول الله| أبیض قد شاب وکان الحسن بن علی یشبهه،… هذا حدیث حسن. وقد روى مروان بن معاویه هذا الحدیث بإسناد له عن أبی جحیفه نحو هذا. وقد روى غیر واحد عن إسماعیل بن أبی خالد عن أبی جحیفه قال: رأیت رسول| وکان الحسن بن علی یشبهه ولم یزیدوا على هذا».
ـ «حدثنا محمد بن بشار، أخبرنا یحیى بن سعید عن إسماعیل ابن أبی خالدأخبرنا أبو جحیفه قال: رأیت النبی| وکان الحسن بن علی یشبهه. وهکذا روى غیر واحد عن إسماعیل ابن أبی خالد نحو هذا. وفی الباب عن جابر وأبو جحیفه وهب السوأئی». چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۴، ص۲۱۰، روایات ۲۹۸۳ و ۲۹۸۴. (محقق)
[۲۰]) همان؛ ص۱۸۵۸، ح ۲۰۶۰.
«حدثنا محمود بن غیلان، أخبرنا عبد الرزاق ویعلى عن سفیان عن منصور عن المنهال بن عمرو عن سعید بن جبیر عن ابن عباس قال: «کان رسول الله| یعوذ الحسن والحسین یقول: «أعیذ کما بکلمات الله التامه من کل شیطان وهامه ومن کل عین لامه ویقول: هکذا کان إبراهیم یعوذ إسحاق وإسماعیل». نسخه چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۳، ص۲۶۷، ح ۲۱۳۸. (محقق)
[۲۱]) همان؛ ص۱۸۰۷، ح ۱۵۱۴ و ۱۵۱۹.
ـ «حدثنا محمد بن بشار حدثنا یحیى بن سعید و عبد الرحمن بن مهدی قالا حدثنا سفیان عن عاصم بن عبید الله بن أبی رافع عن أبیه قال: رأیت رسول الله صلى الله علیه و سلم أذّن فی أذن الحسن بن علی حین ولدته فاطمه بالصلاه. هذا حدیث صحیح و العمل علیه… وروى عن النبی| أیضا: أنه عق عن الحسن ابن علی بشاه و قد ذهب بعض أهل العلم إلى هذا الحدیث».
ـ «حدثنا محمد بن یحیى القطعی حدثنا عبد الاعلى عن محمد بن إسحاق عن عبد الله بن أبی بکر عن محمد بن علی بن الحسین عن علی بن أبی طالب قال: عق رسول الله صلى الله علیه و سلم عن الحسن بشاه و قال یا فاطمه احلقی رأسه و تصدقی بزنه شعره فضه، فوزنته، فکان وزنه درهما أو بعض درهم. هذا حدیث حسن». چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج ۳، صص۳۶ ـ ۳۷، ح۱۵۵۳و۱۵۵۶. (محقق)
[۲۲]) همان؛ ص۱۹۳۱، ح ۲۷۷۵.
ـ «حدثنا عباس بن عبد العظیم العنبری، أخبرنا النضر بن محمد، حدثنا عکرمه بن عمار عن إیاس بن سلمه، عن أبیه قال: لقد قدت بنبی الله| والحسن والحسین على بغلته الشهباء حتى أدخلته حجره النبی|، هذا قدامه وهذا خلفه. وفی الباب عن ابن عباس و عبد الله بن جعفر. هذا حدیث حسن صحیح». نسخه چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳هـ.ق، ج۴، ص۱۹۱ـ۱۹۰، ح ۲۹۲۵. (محقق)
[۲۳]) همان، ص۲۰۴۱، ح ۳۷۸۶ به بعد.
ـ «حدثنا نصر بن عبد الرحمن الکوفی أخبرنا زید بن الحسن عن جعفر بن محمد عن أبیه عن جابر بن عبد الله قال: رأیت رسول الله| فی حجته یوم عرفه وهو على ناقته القصواء یخطب فسمعته یقول: یا أیها الناس إنی ترکت فیکم من [ما] إن أخذتم به لن تضلوا کتاب الله وعترتی أهل بیتی. وفی الباب عن أبی ذر وأبى سعید وزید بن أرقم وحذیفه بن أسید. هذا حدیث حسن من هذا الوجه. وزید بن الحسن قد روى عنه سعید بن سلیمان وغیر واحد من أهل العلم».
ـ «حدثنا قتیبه بن سعید أخبرنا محمد بن سلیمان بن الأصبهانی عن یحیى بن عبید عن عطاء عن عمر بن أبی سلمه ربیب النبی| قال نزلت هذه الآیه على النبی| إنما یرید الله لیذهب عنکم الرجس أهل البیت ویطهرکم تطهیرا فی بیت أم سلمه، فدعا النبی| فاطمه وحسنا وحسینا فجللهم بکساء وعلى خلف ظهره فجلله بکساء ثم قال: اللهم هؤلاء أهل بیتی فأذهب عنهم الرجس وطهرهم تطهیرا. قالت أم سلمه وأنا معهم یا رسول الله؟ قال أنت على مکانک وأنت إلى خیر. وفی الباب عن أم سلمه ومعقل بن یسار وأبى الحمراء وأنس بن مالک».
ـ «حدثنا علی بن المنذر الکوفی أخبرنا محمد بن فضیل أخبرنا الأعمش عن عطیه عن أبی سعید والأعمش عن حبیب ابن أبی ثابت عن زید بن أرقم قال قال رسول الله| إنی تارک فیکم ما إن تمسکتم به لن تضلوا بعدی؛ أحدهما أعظم من الآخر؛ کتاب الله حبل ممدود من السماء إلى الأرض وعترتی أهل بیتی ولن یتفرقا حتى یردا على الحوض فانظروا کیف تخلفونی فیهما» هذا حدیث حسن… .
ـ «حدثنا بن أبی عمر أخبرنا سفیان عن کثیر النواء عن أبی إدریس عن المسیب بن نجبه قال قال علی بن أبی طالب قال النبی| إن کل نبی أعطى سبعه نجباء رفقاء أو قال رقباء وأعطیت أنا أربعه عشر، قلنا من هم؟ قال أنا وابنای وجعفر وحمزه و… وبلال و سلمان و عمار و المقداد و حذیفه و عبد الله بن مسعود هذا حدیث حسن…».
ـ «حدثنا أبو داود سلیمان بن الأشعث أخبرنا یحیى ابن معین أخبرنا هشام بن یوسف عن عبد الله بن سلیمان النوفلی عن محمد بن علی بن عبد الله بن عباس عن أبیه عن ابن عباس قال قال رسول الله| أحبوا الله لما یغذوکم من نعمه، وأحبونی بحب الله، وأحبوا أهل بیتی بحبی هذا حدیث حسن…» چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۵، صص ۳۲۹ـ ۳۲۷، روایات ۳۸۷۴ تا ۳۸۷۸. (محقق)
[۲۴]) همان، ص۱۸۷۶، ح ۲۲۳۰ و ۲۲۳۱؛
ـ حدثنا عبید بن أسباط بن محمد القرشی، أخبرنا أبى أخبرنا سفیان الثوری عن عصام بن بهدله عن زر عن عبد الله قال: قال رسول الله| لا تذهب الدنیا حتى یملک العرب رجل من أهل بیتی یواطئ اسمه اسمى. وفی الباب عن علی وأبى سعید وأم سلمه وأبی هریره، هذا حدیث صحیح.
ـ حدثنا عبد الجبار بن العلاء العطار، أخبرنا سفیان بن عیینه عن عاصم عن زر عن عبد الله عن النبی| قال: یلی رجل من أهل بیتی یواطئ اسمه اسمى، قال عاصم: أخبرنا أبو صالح عن أبی هریره، قال لو لم یبق من الدنیا إلا یوما لطول الله ذلک الیوم حتى بلى. هذا حدیث حسن صحیح. و نسخه چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۳، ص۳۴۳، ح 2331 تا 2232.(محقق)
[۲۵]) همان؛ ۱۹۷۹ـ ح ۳۲۰۵ و ۳۲۰۶؛
ـ حدثنا قتیبه أخبرنا محمد بن سلیمان بن الأصبهانی عن یحیى بن عبید عن عطاء بن أبی رباح عن عمر بن أبی سلمه ربیب النبی| قال لما نزلت هذه الآیه على النبی| إنما یرید الله لیذهب عنکم الرجس أهل البیت ویطهرکم تطهیرا فی بیت أم سلمه فدعا فاطمه وحسنا وحسینا فجللهم بکساء وعلى خلف ظهره فجلله بکساء ثم قال: اللهم هؤلاء أهل بیتی فأذهب عنهم الرجس وطهرهم تطهیرا. قالت أم سلمه: وأنا معهم یا نبی الله، قال أنت على مکانک وأنت على خیر.
ـ حدثنا عبد بن حمید أخبرنا عفان بن مسلم أخبرنا حماد بن سلمه أخبرنا علی بن زید عن أنس بن مالک: أن رسول الله| کان یمر بباب فاطمه سته أشهر إذا خرج لصلاه الفجر یقول: الصلاه یا أهل البیت (إنما یرید الله لیذهب عنکم الرجس أهل البیت ویطهرکم تطهیرا) حسن… و فی الباب عن أبی الحمراء معقل بن یسار وأم سلمه. نسخه چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۵، صص ۳۱ـ ۳۰، ح ۳۲۵۸ و ۳۲۵۹. (محقق)
[۲۶]) همان؛ ۱۹۸۴، ح ۳۲۵۱؛
ـ حدثنا محمد بن بشار أخبرنا محمد بن جعفر أخبرنا شعبه عن عبد الملک بن میسره قال سمعت طاؤا قال: سئل ابن عباس عن هذه الآیه قل لا أسألکم علیه أجرا إلا الموده فی القربى فقال سعید بن جبیر قربى آل محمد فقال ابن عباس. أعلمت أن رسول الله| لم یکن بطن من قریش إلا کان له فیهم قرابه فقال: إلا أن تصلوا ما بینی وبینکم من القرابه، هذا حدیث حسن صحیح وقد روى من غیر وجه عن ابن عباس. نسخه چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۵، ص۵۴، ح ۳۳۰۴.(محقق)
[۲۷]) همان؛ ص۱۹۵۳، ح ۲۹۹۹؛
ـ حدثنا قتیبه أخبرنا حاتم بن إسماعیل عن بکیر بن مسمار عن عامر بن سعد عن أبیه قال: لما نزلت هذه الآیه تعالوا ندع أبناءنا وأبناءکم ونساءنا ونساءکم الآیه دعا رسول الله صلى الله علیه و سلم علیا و فاطمه و حسنا و حسینا، فقال: اللهم هؤلاء أهلی. نسخه چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۴، صص ۲۹۴ ـ ۲۹۳، ح ۴۰۸۵.(محقق)
[۲۸]) همان؛ ۱۹۸۰، ح ۳۲۲۰؛
ـ حدثنا إسحاق بن موسى الأنصاری أخبرنا معن أخبرنا مالک بن أنس عن نعیم بن عبدالمجمر أن محمد بن عبد الله بن زید الأنصاری. و عبد الله بن زید الذی کان أدى النداء بالصلاه أخبره عن أبی مسعود الأنصاری أنه قال أتانا رسول الله| ونحن فی مجلس سعد بن عباده فقال له بشیر بن سعد أمرنا الله أن نصلى علیک فکیف نصلى علیک؟ قال فسکت رسول الله| حتى ظننا أنه لم یسأله. ثم قال رسول الله|: قولوا اللهم صل على محمد وعلى آل محمد کما صلیت على إبراهیم وعلى آل إبراهیم وبارک على محمد وعلى آل محمد کما بارکت على إبراهیم وعلى آل إبراهیم فی العالمین إنک حمید مجید، والسلام کما قد علمتم وفی الباب عن علی وأبى حمید وکعب ابن عجره وطلحه بن عبید الله وأبى سعید وزید بن خارجه ویقال ابن جاریه وبریده. هذا حدیث حسن صحیح. نسخه چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج۵، صص ۳۸ ـ ۳۷، ح ۳۲۷۳. (محقق)
[۲۹]) حدثنا محمود بن غیلان قال حدثنی أبو أسامه عن مسعر والأجلح ومالک بن مغول عن الحکم بن عتیبه عن عبد الرحمن بن أبی لیلى عن کعب بن عجره قال: قلنا یا رسول الله، هذا السلام علیک قد علمنا فکیف الصلاه علیک؟ قال: قولوا اللهم صل على محمد وعلى آل محمد کما صلیت على إبراهیم إنک حمید مجید وبارک على محمد کما بارکت على إبراهیم إنک حمید مجید قال محمود قال أبو أسامه زادنی زائده عن الأعمش عن الحکم عن عبد الرحمن بن أبی لیلى قال: ونحن نقول: وعلینا معهم. وفی الباب عن علی وأبی حمید وأبی مسعود وطلحه وأبی سعید وبریده وزید بن خارجه، ویقال ابن جاریه وأبی هریره. قال أبو عیسى: حدیث کعب بن عجره حدیث حسن صحیح. سنن الترمذی، الترمذی، نسخه چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳ هـ.ق، ج ۱، صص ۳۰۲ ـ ۳۰۱، ح ۴۸۲.(محقق)
[۳۰]) همان؛ ص۲۰۲۳ (أبواب المناقب؛ باب ما جاء فی فضل النبیّ|)، ح ۳۶۰۵ تا ۳۶۰۸؛
ـ حدثنا خلاد بن أسلم البغدادی أخبرنا محمد بن مصعب أخبرنا الأوزاعی عن أبی عمار عن واثله بن الأسقع قال قال رسول الله|: إن الله اصطفى من ولد إبراهیم إسماعیل، واصطفى من ولد إسماعیل بنى کنانه، واصطفى من بنى کنانه قریشا، واصطفى من قریش بنی هاشم، واصطفانی من بنی هاشم. هذا حدیث حسن صحیح.
ـ حدثنا یوسف بن موسى القطان البغدادی أخبرنا عبید الله بن موسى عن إسماعیل بن أبی خالد عن یزید بن أبی زیاد عن عبد الله بن الحارث عن العباس بن عبد المطلب قال: قلت یا رسولإن قریشا جلسوا فتذاکروا أحسابهم بینهم فجعلوا مثلک مثل نخله فی کبوه من الأرض. فقال النبی|: إن الله خلق الخلق فجعلنی من خیر فرقهم وخیر الفریقین، ثم خیر القبائل فجعلنی من خیر القبیله، ثم خیر البیوت فجعلنی من خیر بیوتهم فأنا خیرهم نفسا وخیرهم بیتا. هذا حدیث حسن. و عبد الله ابن الحارث هو ابن نوفل.
ـ حدثنا محمود بن غیلان أخبرنا أبو أحمد أخبرنا سفیان عن یزید بن أبی زیاد عن عبد الله بن الحارث عن المطلب بن أبی وداعه قال: جاء العباس إلى رسول الله| وکأنه سمع شیئا، فقام النبی| على المنبر فقال: من أنا؟ فقالوا أنت رسول الله علیک السلام، قال أنا محمد بن عبد الله بن عبد المطلب. إن الله خلق الخلق فجعلنی فی خیرهم، ثم جعلهم فرقتین فجعلنی فی خیرهم فرقه، ثم جعلهم قبائل فجعلنی فی خیرهم قبیله، ثم جعلهم بیوتا فجعلنی فی خیرهم بیتا وخیرهم نفسا. هذا حدیث حسن صحیح. وروى عن سفیان الثوری عن یزید بن أبی زیاد نحو حدیث إسماعیل بن أبی خالد عن یزید بن أبی زیاد عن عبد الله بن الحارث عن العباس ابن عبد المطلب.
ـ حدثنا محمد بن إسماعیل أخبرنا سلیمان بن عبد الرحمن الدمشقی أخبرنا الولید بن مسلم أخبرنا الأوزاعی أخبرنا شداد أبو عمار حدثنی واثلهبن الأسقع قال قال رسول الله|: إن الله اصطفى کنانه من ولد إسماعیل واصطفى قریشا من کنانه، واصطفی هاشما من قریش، واصطفانی من بنی هاشم. هذا حدیث حسن صحیح. نسخه چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳هـ.ق، ج۵، ص۲۴۵ـ ۲۴۳، ح ۳۶۸۴ تا ۳۶۸۷.(محقق)
[۳۱]) همان؛ ۱۸۶۸.
[۳۲]) همان، ص۱۸۷۶، ح ۲۲۳۰ تا ۲۲۳۲؛
ـ حدثنا عبید بن أسباط بن محمد القرشی، أخبرنا أبى أخبرنا سفیان الثوری عن عصام بن بهدله عن زر عن عبد الله قال: قال رسول الله| لا تذهب الدنیا حتى یملک العرب رجل من أهل بیتی یواطئ اسمه اسمى. وفی الباب عن علی وأبى سعید وأم سلمه وأبی هریره، هذا حدیث صحیح .
ـ حدثنا عبد الجبار بن العلاء العطار، أخبرنا سفیان بن عیینه عن عاصم عن زر عن عبد الله عن النبی| قال: (یلی رجل من أهل بیتی یواطئ اسمه اسمى)، قال عاصم: أخبرنا أبو صالح عن أبی هریره، قال لو لم یبق من الدنیا إلا یوما لطول الله ذلک الیوم حتى یلى. هذا حدیث حسن صحیح.
ـ حدثنا محمد بن بشار، حدثنا محمد بن جعفر، أخبرنا شعبه قال سمعت زیدا العمى، قال سمعت أبا الصدیق الناجی یحدث عن أبی سعید الخدری قال: خشینا أن یکون بعد نبینا حدث فسألنا نبی الله| فقال إن فی أمتی المهدى یخرج یعیش خمسا أو سبعا أو تسعا ـ زید الشاک ـ قال قلنا وما ذاک. قال سنین، قال: فیجئ إلیه الرجل فیقول یا مهدی أعطنی أعطنی، قال فیحثی له فی ثوبه ما استطاع أن یحمله هذا حدیث حسن. وقد روى من غیر وجه عن أبی سعید عن النبی|. وأبو الصدیق الناجی اسمه بکر بن عمرو، ویقال بکر بن قیس. نسخه چاپ بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۳هـ.ق، ج۳، صص۳۴۴ـ۳۴۲، ح۲۳۳۱تا ۲۳۳۳.(محقق)
منبع: اختصاصی مجمع جهانی شیعه شناسی
هیچ نظری وجود ندارد