تبیین خوف :خوف به معنی ترس می باشد.خوف یکی از صفات نیک است وانسان را از بدبختیهای دنیا وآخرت نجات می دهد ، مثل خوف از خدا،خوف از عذاب آخرت ، خوف از ذلت دنیا وآخرت.(۲۸)ترس، یک غریزه و در سرشت آدمی است،نیروی بازدارنده است.اگر انسان از خدابترسد خودرا آلوده به انواع گناهان نمی سازد، پس، رحمت الهی وعامل رستگاری انسان خواهد بود . (۲۹)
خوف از خدا :زندگی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله ) بر اساس قرآن کریم تنظیم شده بود ، از این رو یکی از آیاتی که حضرت مکرر آن راتلاوت می کرد ، این آیه بود : قل انی اخاف ان عصیت ربی عذاب یوم عظیم.(۳۰) یعنی : اگر من معصیت کنم، از عذاب دردناک روز بزرگ هراسناکم .تا اینکه سوره مبارکه فتح ،نازل شد: انا فتحنا لک فتحا مبینا لیغفر لک الله ما تقدم من ذنبک وما تأخر.(۳۱)یعنی : ما تو را پیروزی بخشیدیم ، چه پیروزی درخشانی ،تاخداوند از گناهانت وآینده تو در گذرد. وخداوند با وعده غفران ، به رسولش تسکین داد.(۳۲)شبی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله ) در خانه ام سلمه بود، نیمه شب بود که ام سلمه بیدار شد ومتوجه گشت که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله ) در بستر نیست، نگران شد که چه پیش آمده است، حسادت زنانه او را وادار کرد تا تحقیق کند ؛ از جا حرکت کرد و به جستجو پر داخت . دید که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) در گوشه ای تاریک ایستاده دست به آسمان بلند کرده، اشک می ریزد و می گوید :خدایا چیزهای خوبی که به من داده ای از من نگیر، خدایا من را مورد شماتت دشمنان وحاسدان قرار نده ، خدایا مرا به سوی بدیهایی که مرا از آنها نجات داده ای بر نگردان ، خدایا مرا هیچگاه به اندازه یک چشم بر هم زدن هم به خودم وا مگذار .شنیدن این جملات بااین حالت، لرزه بر اندام ام سلمه انداخت رفت ودر گوشه ای نشست وشروع کرد به گریستن ، گریه ام سلمه به قدری شدید شد، که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله ) آمدند و از او پرسیدند : چرا گریه می کنی؟ام سلمه جواب داد : چرا گریه نکنم ؟ شما با آن مقام و منزلت که نزد خدا داری ، این چنین از خداوند ترسانی،از او می خواهی که تو را به خودت یک لحظه وانگذارد ، پس وای به حال مثل من .پیامبر به او فرمود : ای ام سلمه چطور می توانم نگران نباشم و خاطر جمع باشم در حالی که ، یونس پیغمبر یک لحظه به خود وا گذاشته شد وآمد به سرش آنچه آمد .(۳۳)
تسلیم به رضای خدا:تسلیم به معنای طاعت به کار رفته است ،یعنی از حکم خداوند در دل خویش تنگی احساس نکند وتسلیم محض باشد.(۳۴) و رضا به معنای ترک اعتراض بر مقدرات الهیه در باطن و ظاهر ، قولاً و فعلاً و صاحب مرتبه رضا ، پیوسته در لذت وبهجت و سرور و راحت است. (۳۵)اگر ناراحتی و یا معصیتی به پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) می رسید، باعث تألم خاطر ایشان می شد و حتی گاهی مواقع اشک می ریختند ، ولی بی تابی نمی کردند ، هیچ گاه زبان به شکوه از خداوند باز نمی کردند و سخن هایی که باعث غضب خداوند گردد ، بر زبان نمی راندند وخودشان را تسلیم وراضی به تمام اموری که خداوند بر ایشان مقدر کرده بود ، می نمودند.در روایت آمده است: ابراهیم، تنها پسر کوچک پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم)، که او را بسیار دوست می داشت ، فوت کرد.وقتی ابراهیم مرد ، اصحاب ، یعنی دوستان نزدیک پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) دیدند که ایشان گریه می کردند و می فرمودند : از اینکه دلم می سوزد و اشکم می ریزد ، تعجب نکنید ، بلکه به من امر شده که به حکم خدای آفریننده راضی باشم وتسلیم . و می فرمود : ای ابراهیم فراق تو به سختی ما را اندوهناک می سازد ؛ یکی از اصحاب نزدیک پرسید : آیا اظهار اندوه برای پیامبر، در چنین پیش آمدی جایز است؟ پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند :طبیعت بشر چنین اقتضا می کند و من نیز بشری هستم ؛ محبت و عاطفه برکت و رحمت است از طرف خدا ، پس هر بشری باید محبت داشته باشد و فرزندش را دوست بدارد و اگر فرزندش از بین رفت اندوهناک شود . هر کس حق دارد اندوهناک شود ولی نباید آنقدر بی تابی کند که خدا را به خشم بیاورد.(۳۶)
شکر:شکر یعنی ثنا گوئی در مقابل نعمت ،و شکر، اعتراف به نعمت است ، توام با نوعی تعظیم.(۳۷) یکی از راههای افزایش نعمتها شکر گزاری است . هر مقدار در برابر نعمتها شکر کند ،به همان میزان نعمتها فزونی می گیرند. (۳۸)در حدیث موثق از امام جعفر صادق (علیه السلام) منقول است که: حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله )در سفری بر ناقه ای سوار بود،ناگاه به زیر آمد و پنج سجده به جا آورد ، چون سوار شد، صحابه گفتند: یا رسول الله کاری کردی که پیشتر نمی کردی ، فرمود : بلی جبرئیل مرا استقبال کرد و پنج بشارت داد. من برای هر بشارتی سجده شکری ادا کردم.(۳۹) در روایتی، حضرت امام باقر(علیه السلام ) فرمودند : آن حضرت هر گاه از خواب بیدار می شد ، سجده شکری می کرد.(۴۰)
تبیین حیا :حیا به معنی شرم می باشد.(۴۱) آثار شرم که همان نرم خوئی و به یاد داشتن خدا در نهان و آشکار است ، در سیره و روش زندگی ایشان بارز بود . حال دو مورد از حیا که از پیامبر ، نقل شده در زیر به عنوان نمونه می آوریم :
حیا در خانواده :ابو طالب او را همیشه در کنار بستر خود می خوابانید . ابو طالب می گوید : روزی به او گفتم، رخت از تن به در آور و داخل بستر شو ، دیدم دستور مرا با کراهت تلقی کرد و چون نمی خواست مخالفت بکند ، به من گفت: عمو روی خود را از من بگردان تا بتوانم جامه ام را به در آورم ، من از سخن او در این سن و سال کم بسی متعجب شدم.(۴۲)
حیا از فرشتگان :از وصایای پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله ) به ابوذر آمده است : یا اباذر استحیی من الله فانی والذی نفسی بیده لا ظل حین اذهب الی الغائط متقنعا بثوبی استحیی من الملکین اللذین معی . ای اباذر از خدا شرم داشته باش ، به خدا سوگند من هنگامی که برای قضای حاجت می روم ، از شرم دو فرشته همراهم ، چهره خود را با جامه ای که بر تن دارم ، می پوشانم.(۴۳)
تبیین ادب:ادب در لغت به معنای زیرکی آ مده است . هر که حد واندازه هر چیزی را نگه دارد ، به او گویند با ادب است . وگاهی ادب به معنای تربیت کردن است.(۴۴)روزی عایشه ، همسر پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) در حضور رسول اکرم نشسته بود که مردی یهودی وارد شد . هنگام ورود به جای سلام علیکم گفت : السام علیکم ، یعنی : مرگ بر شما . طولی نکشید که یکی دیگر وارد شد . او هم به جای سلام گفت : السام علیکم ، یعنی : مرگ بر شما . معلوم بود، که تصادف نیست ، نقشه ای است که با زبان ، رسول اکرم را آزار دهند ، عایشه سخت خشمناک شد و فریاد برآورد که : مرگ بر خود شما و… . رسول اکرم فرمود : ای عایشه ، ناسزا مگو ! ناسزا اگر مجسم گردد ، بد ترین و زشت ترین صورتها را دارد . نرمی و ملایمت و بردباری ، روی هر چه گذاشته شود ، آن را زیبا می کند و زینت می دهد ، واز روی هر چیزی بر داشته شود ، از قشنگی و زیبایی آن می کاهد. چرا عصبی و خشمگین شدی ؟ عایشه گفت : مگر نمی بینی یا رسول الله که اینها با کمال وقاحت وبی شرمی به جای سلام چه می گویند؟! پیامبر فرمود : چرا ، من هم در جواب گفتم : (علیکم) ، یعنی : بر خود شما. همین قدر کافی بود . (۴۵)
تبیین نظمنظم یعنی : آراستن و چیزی را به چیزی منظم کردن . و همچنین وزن و ترتیب دادن . (۴۶)نظم و انضباط از نظر پیامبر اکرم جایگاه رفیعی داشت وبر روی آن تأکید زیادی می کردند ، وخود نیز در عمل چنین بودند . آثار نظم در تمام زندگی ایشان نمایان بود .ابوذر غفاری روایت کرده است که: پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله ) فرمود : علی العاقل ما لم یکن مغلوبا علی عقله ان یکون له ثلاث ساعات: ساعه یناجی فیها ربه عزوجل و ساعه یحاسب فیها نفسه و یتفکر فیما صنعالله عز وجل و ساعه یخلو فیها بحظ نفسه من الحلال فان هذه الساعه عون لتلک الساعات و استجمام للقلوب و توزیع لها.(۴۷) یعنی : برای هر عاقلی که ضمام عقل از کفش بیرون نرفته است ،لازم است ، وقت خود را به سه قسم تقسیم کند . زمانی را برای مناجات با پروردگارش قرار دهد و زمانی را برای محاسبه نفس و تفکر در مخلو قات الهی و زمانی را برای بهره بردن نفس از حلال قرار دهد ،که این وقت کمکی برای دیگر او قات است و سبب خورسندی خاطر و آسودگی دل می گردد.در روایتی از امام حسین (علیه السلام) آمده است : از پدرم پرسیدم ؛ رفتار پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله ) در درون منزل چگونه بود ؟ فرمود : با اجازه وارد می شد و وقت خود را به سه بخش می نمود ؛ بخشی برای خدا و بخشی برای خانواده وبخشی برای خود . سپس بخش ویژه خود را با مردم تقسیم می نمود . سهمی را برای دیدار خاص و عام قرار می داد و چیزی از آن نمی کاست.(۴۸)
نظم در کفش ولباس :ام سلمه گوید : بهترین لباسها نزد پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله ) پیراهن بود . اسماء دختر یزید گوید : آستین پیامبر اکرم تا آرنج ایشان بود و نیز روایت شده که آن حضرت پیراهنی می پوشید، که بلندی آن تا پشت پا و آستینش تا مچ دست بود . (۴۹)عبید بن خالد گفته است : روزی در یکی از راههای مدینه راه می رفتم ؛ شخصی از پشت سر گفت : لباس هایت را بالا بگیر که پاکیزه تر بماند و عمرش بیشتر شود . نگریستم ، دیدم ، پیامبر اکرم است . عرض کردم ای رسول خدا این لباس ساده ای است . فرمود : آیا از من پیروی نمی کنی ؟ نگاه کردم، دیدم لباس ایشان تا نیمه ساق ایشان بود . (۵۰)ابن عباس گوید : در کفش ایشان دو حلقه بود که انگشتان ایشان در آن قرار می گرفت . (۵۱)ابوهریره از پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) نقل می کند ، که فرمود : با یک لنگه کفش راه نروید ، یا یک لنگه دیگر را هم بپوشید ، یا برهنه پا قدم بردارید.(۵۲)
نظم در مو:ام هانی خواهر امیر المو منین (علیه السلام) گوید : پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) در یکی از دفعات که به مکه تشریف فرما شد ، چهار گیسوی خود را بافته بود .(۵۳)روایت است که آن حضرت در حج و عمره موی سر خود را تراشیدند.(۵۴)از پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) نقل است که : آن حضرت یک روز در میان موها را شانه می زد.(۵۵)
تبیین نظافت :نظافت از ماده نظف به معنای پاکیزه کردن و پاک گردیدن می باشد.(۵۶) برخی فکر می کنند ،تنها زنان باید خود را زینت کنند و آرایش را برای مردان صلاح نمی دانند ، در صورتی که در سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله ) و امامان معصوم (علیهم السلام ) عطر زدن ، آرایش کردن ، رنگ زدن مو و نظافت ، برای همه ارزشمند و لازم است.(۵۷)پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله ) پاکیزگی و آراسته بودن را بسیار دوست می داشتند ، هیچ گاه ایشان ژولیده ونامرتب در انظار دیده نشدند ( البته به غیر از مواقع جنگ یا بعد از آن ) . بر مسواک کردن و عطر زدن خیلی سفارش می نمودند ، چنانچه می فرمودند : اگر مایه رنج امت خود نمی شدم ، دستورشان می دادم که هنگام هر نماز، مسواک کنند.(۵۸)ومی فرمایند : سه چیز است که برهر مسلمانی لازم است ؛ غسل جمعه و مسواک زدن و استعمال بوی خوش.(۵۹)در اصول کافی حدیثی هست که می فرماید : خانمی عطر فروش به نام زینب عطاره بود ، او به خانه پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) می آمد و اصحاب و اهل خانه از او عطر می خریدند و گاهی خود پیامبر نیز از او عطر خریداری می کردند .حضرت یک روز که به منزل تشریف آوردند ، بوی عطر استشمام کردند و پی بردند که زینب عطاره آنجاست ، به او فرمودند : شما هر وقت به خانه ما می آئی، خانه ما خوش بو می شود ؛ او که خانم مؤدبی بود ، عرض کرد : یا رسول الله بوی شما از عطر من خوشبو تر است ، خانه شما به واسطه عطر شما خوشبو است.(۶۰)از اینکه دیگران از ایشان بوی بد استشمام کنند ، خیلی ناراحت می شدند. روایت شده که آن حضرت ، سیر و پیاز و تره و گیاهان بد بو تناول نمی کردند.(۶۱)با اینکه زندگی ساده و بی آلایشی داشتند ،اما همیشه منزلشان ، لباسها و سر و صورت آن حضرت، تمیز بود و می درخشید. و خود در تمیز کردن منزلشان می کوشیدند. و مصداق و الگویی برای مسلمانان بودند و می فرمود: النظافه من الایمان.
نظافت بدن:موی سرش را که تا بنا گوشش می رسید، با برگ سدر می شست و شانه می کرد و روغن بنفشه می مالید و خود را با مشک وبخور عنبر، خوشبو می کرد ، به حدی که از هر جا عبور می کرد ، تا مدتی بوی عطرش به مشام می رسید . بالخصوص جمعه به مردم تو صیه می نمود، خود را شستشو داده و معطر سازند ، که بوی بد از آنها استشمام نشود و آنگاه در نماز جمعه حضور یابند . شانه و عاج و سرمه دان و آینه و مسواک را جزء اسباب مسافرت بر می داشت.(۶۲)
نظافت دهان:پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) شب ها پیش از خواب و صبح ها پس از بیداری مسواک می فرمود .مسواک پیامبر ، چوب اراک بود ، که در محکم کردن لثه های دندان و زدودن چرک و بقایای غذا نقش موثری دارد .روزی عبدالرحمان برادر عایشه ، در حالی که چوب سبز و تازه ای در دست داشت برای عیادت پیامبر، آمد و نزد پیامبر نشست ، عایشه از نگاه های پیامبر دریافت که پیامبر ، می خواهد با آن چوب مسواک کند ، از این جهت فوراً آ نرا گرفت و در اختیار پیامبر گذارد و رسول خدا با دقت ، دندانهای خود را مسواک کرد.(۶۳)
نظافت منزل :خانه پیامبر عظیم الشأن اسلام با همه سادگی و بی تجملی ، همیشه پاکیزه بود ؛ تأکید می نمودکه زباله ها را به هنگام روز بیرون برند ، تا شب در خانه نماند.(۶۴) در روایت آورده اند که : پیامبر اسلام اکثر او قات خانه خودرا ، خود جارو می کرد.(۶۵)
فهرست منابع :۱- قر آن کریم ؛ ترجمه الهی قمشه ای ؛ مر کز نشر : طاهری ،۱۳۶۱۲- نهج البلاغه ؛ ترجمه سید جعفر شهیدی ؛ مرکز نشر : انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی چاپ شرکت افست ، چاپ پنجم .۳- ابن هشام ؛ زندگانی پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله ) ؛ ترجمه هاشم رسولی محلاتی؛ مرکز نشر : اسلامیه ، چاپ ۱۳۴۸۴- پاینده، ابو القاسم ؛ نهج الفصاحه ؛ مرکز نشر : جاوید ، تابستان ۱۳۶۳۵- آیت الله جوادی آملی ؛ تفسیر موضوعی قرآن کریم ،ج ۸ و۹ ؛ مرکز نشر : اسراء ، چاپ اول ،۱۳۷۶ .۶- آیت الله جوادی آملی ؛ حکمت عبادات ؛ مرکز نشر : اسراء ، چاپخانه اسوه ، چاپ دوم .۷- دشتی ، محمد ؛ فرهنگ سخنان امام حسین (علیه السلام ) ؛ مرکز نشر : مشهور .۸- دلشاد تهرانی ، مصطفی ؛ سیره نبوی منطق عملی ، ج۱؛ مرکز نشر : سازمان چاپ و نشر فرهنگ و ارشاد اسلامی ، چاپ دوم ، ۱۳۷۶ .۹- رشید پور ، مجید ؛ مبانی اخلاق اسلامی ؛ مرکز نشر : هجرت ، ۱۳۷۳.۱۰-ری شهری ، محمد ؛ میزان الحکمه ، ج۳؛ مترجم : حمید رضا شیخی ؛ مرکز نشر : دار الحدیث ، ۱۳۸۱.۱۱ – آیت الله سبحانی ، جعفر ؛ فروغ ابدیت ، ج ۲و۱؛ مرکز نشر : مرکز مطبو عاتی دار التبلیغ اسلامی ، ۱۳۵۱.۱۲- سپهر ، میرزا تقی لسان الملک ؛ ناسخ التواریخ ، ج ۴و۱ ؛ مرکز نشر : کتابفروشی اسلامی ، چاپ دوم .۱۳ – سعیدی ، سید غلامرضا ؛ داستان هائی از زندگی پیغمبر ما ، ش ۵۱ ؛ مرکز نشر : دفتر تبلیغات اسلامی ، شهویور ۱۳۴۸.۱۴ – سیاح ، احمد ؛ فرهنگ جامع عربی – فارسی مصور ؛ مرکز نشر : کتاب فروشی اسلامی ، چاپ چهاردهم .۱۵ – شوشتری مهرین ، عباس؛ خاتم النبیین و آموزش اسلام ؛ مرکز نشر : سپهر ، ۱۳۲۴۱۶ – طبرسی ، رضی الدین ابی نصر الحسن الفضل ؛ مکارم الاخلاق طبرسی ؛ مترجم : سید ابراهیم میر باقری ؛ مرکز نشر : فراهانی .۱۷- علامه عسگری ، سید مرتضی ، نقش عایشه در تاریخ و احادیث اسلام ، ج ۴و۱ ؛ مرکز نشر ج ۱: نشر مجمع علمی اسلامی ، چاپ سپهر ؛ مرکز نشر ج ۴: دانشکده اصول دین ، ۱۳۷۸ .۱۸- عماد زاده ، حسین ؛ زندگانی محمد(صلی الله علیه وآله ) ؛ مرکز نشر : طلوع ، تهران خیابان ناصر خسرو .۱۹ – قرشی ، سید علی اکبر ؛ قاموس قرآن ، ج ۷-۱ ؛ مرکز نشر : دارالکتب الاسلامیه ، چاپ فردوسی .۲۰- قمی ، شیخ عباس ؛ توتیای دیدگان ، زندگانی خاتم پیامبران ؛ مرکز نشر : آفاق چاپ اول ۱۳۷۵.۲۱ – قمی ، شیخ عباس ؛ متهی الآمال ، ج ۱ ؛ مرکز نشر : نشر و چاپ محمد حسن علمی .۲۲- کلینی ، ابی جعفر محمد بن یعقوب بن اسحاق ؛ اصول کافی ، ج ۲ ؛ مترجم هاشم رسولی ؛ مرکز نشر : دفتر نشر و فرهنگ اهل بیت ( علیهم السلام ).۲۳ – علامه مجلسی ، محمد تقی ؛ حیاه القلوب ،ج۳ ؛ مرکز نشر : نشر سرور ، چاپ اول ۱۳۷۶.۲۴- آیت الله مصباح یزدی ؛ ماهنامه سیاسی فرهنگی اجتماعی ؛ مرکز نشر : راه میانه ، ش۴۴، سال پنجم ، مرداد ۸۳ .۲۵- مجتهد زنجانی، سید ابوالفضل؛ محمد خاتم پیامبران، ج ۱؛ مرکز نشر: انتشارات حسینیه ارشاد، چاپ اول ۱۳۴۷.۲۶ – استاد مطهری ، مرتضی ؛ داستان راستان ، ج ۲و۱ ؛ مرکز نشر : صدرا ، چاپ ۲۲.۲۷- آیت الله مکارم شیرازی ؛ زهرا علیها السلام برترین بانوی جهان ؛ مرکز نشر : نشر سرور ، چاپ یازدهم .۲۸- نراقی ، ملا احمد ؛ معراج السعاده ؛ مرکز نشر : نشر و چاپ علمی ، چاپ سوم ، تابستان ۱۳۶۴.
پی نوشت ها :۲۸. قاموس قرآن سید علی اکبر قرشی ،ج ۲ ،ص ۳۱۳۲۹. فرهنگ سخنا ن امام حسین (علیه السلام) محمد دشتی ،ص ۱۹۳۳۰. قرآن کریم ،انعام ۱۵۳۱. قرآن کریم ،فتح ۱و۲۳۲. تفسیر مو ضوعی قرآن کریم ،آیت الله جوادی آملی ،ج۸،ص ۳۱۸۳۳. داستان و راستان ،استاد مطهری ،ج۱، ص ۱۰۴۳۴. قاموس قرآن سید علی اکبر قرشی ،ج۱ ،ص ۳۰۱۳۵. معراج السعاده ،ملا احمد نراقی ،ص ۵۷۶۳۶. داستانهایی از زندگی پیغمبر ما ،سید غلامرضا سعیدی ، ش ۵۱ ،ص ۱۰۱ و ۱۰۲۳۷. قاموس قرآن سید علی اکبر قرشی ،ج ۴ ، ص ۶۲۳۸. فرهنگ سخنا ن امام حسین (علیه السلام) محمد دشتی، ص ۴۶۷۳۹. حیات القلوب،علامه مجلسی ، جلد ۳،ص ۳۰۶۴۰. همان جلد ۳،ص ۳۲۹۴۱. قاموس قرآن سید علی اکبر قرشی ،ج ۲ ،ص ۲۱۵۴۲. محمد خاتم پیامبران ، سید ابو الفضل مجتهد زنجانی ، ج۱، ص ۳۸۰۴۳. میزان الحکمه ، محمد ری شهری ،ج ۳ ، ص ۱۳۵۸۴۴. مبانی اخلاق اسلامی، مجید رشید پور، ص ۲۳۵۴۵. داستان و راستا ن ،استا د مرتضی مطهری ،ج۱، ص ۱۲۸۴۶. فرهنگ جامع عربی و فارسی مصور ، احمد سیاح ، ج ۴ ، ص ۲۸۱۴۷. سیره نبوی منطق عملی ، مصطفی دلشاد تهرانی ،ج ۱،ص ۶۶۵۴۸. نقش عایشه در احادیث اسلام ، علامه مرتضی عسگری ،ج۴ ،ص ۲۷۸۴۹. توتیای دیدگان ، شیخ عباس قمی ، ص ۳۸۲و۳۸۳۵۰. همان ، ص ۳۸۸۵۱. همان ، ص ۳۸۵۵۲. همان ، ص ۳۸۵۵۳. همان ، ص ۳۸۰۵۴. همان ، ص ۳۸۰۵۵. همان ، ص ۳۸۱۵۶. فرهنگ جامع عربی و فارسی مصور ، احمد سیاح ، ج ۴ ، ص ۲۸۱۵۷. فرهنگ سخنان امام حسین (علیه السّلام)، محمد دشتی ، ص ، ۳۴۶۵۸. نهج افصاحه ،ابو القاسم پاینده، کلام ۲۳۵۷۵۹. همان ،کلام ۱۲۵۶۶۰. ماهنامه سیاسی ،فرهنگی،اجتماعی راه میانه ،آیت الله مصباح یزدی ،ش۴۴،ص۶۶۱. منتهی الآمال، شیخ عباس قمی ،ص ۳۱و مکارم الاخلاق طبرسی ، ج۱ ،ص۶۰۶۲. محمد خاتم پیامبران ، سید ابو الفضل مجتهد زنجانی ، ج۱، ص۳۹۷تا ۳۹۱۶۳. فروغ ابدیت ، آیت الله جعفر سبحانی ، ج ۲ ، ص ۸۶۸۶۴. محمد خاتم پیامبران ، سید ابو الفضل مجتهد زنجانی ، ج۱، ص ۳۹۱۶۵. خاتم نبیین و آموزش اسلام ، عباس شوشتری ،ص۳۰۱
منبع: راسخون
هیچ نظری وجود ندارد