تعطیلی عاشورا در تاریخ

تعطیلی عاشورا در تاریخ

البته از نظر تاریخی در بغداد به دستور عضدالدوله بویهی یا آل بویه یا دیلمیان در سال ۳۵۲ هجری یعنی نیمه قرن چهارم هجری این دستور صادر شد و بازارها را تعطیل کردند. به نظامیان خودش دستور داد که گروهی حرکت کنند و چون دسته‌‌های نظامی بودند، پرچم و طبل و دهل با خودشان برداشتند. این مظاهر، مظاهر نظامی است، و لذا پرچم‌‌ها رنگارنگ و مختلف شد، چون افواج نظامی هر فوجی یک پرچمی داشت که شناخته بشود. و لذا مواکب امام‌حسین۷ هم همچنان به این وضعیت ادامه پیدا کرد.

چون بازار را تعطیل کردند، مردم بغداد سر و صدایشان بلند شد که ما روز عاشورا غذا می‌‌خواهیم، ایشان دستور داد که در بازارهای بغداد حصیر و بوریا پهن می‌‌کردند و روی حصیر سفره می‌‌انداختند و غذا می‌‌گذاشتند. و دستور می‌‌داد که جارچی داد بزند که هر کس ناهار می‌‌خواهد هم می‌‌تواند بخورد و هم می‌‌تواند به مقدار لازمش بردارد و با خودش ببرد. اطعام طعام در مجالس امام حسین۷ از این‌‌جا شروع شد. قضیه اطعام برای خیرات مومنین در اخبار به طور کلی وارد شده، اما تطبیق عملی‌‌اش برای عزای امام حسین به خصوص در روز عاشورا به تناسب استحباب تعطیل بازارها بود، چرا که بازاری نبود که مردم نان و گوشت‌‌شان را تهیه کنند. ده سال طول کشید تا شیعه نصفه کاره، شیعه شش امامی، فاطمیان اسماعیلی مصری، سال ۳۶۲ قمری مشابه کار دیلمیان بغداد در قاهره راه انداختند و تقدم بویهیان در بغداد و تأخُّر اسماعیلیان در مصر از نظر تاریخی مشخص است. البته این تاریخ ۳۶۲ را مورّخ شامی. مقریزی در خطط الشام نقل کرده است.

در پایان علاقه‌مندم قصیده مرحوم همایی (سنا) را که به مناسبت ضریح جدید حضرت ابوالفضل العباس۷ که به همّت و پشتکار مرحوم حضرت آیت الله سید محسن حکیم در اصفهان ساخته و به جای ضریح قدیم نصب شد، بخوانم. این قصیده دور ضریح حضرت اباالفضل نقش بسته است:

یا رب این بارگه کیست بدین جاه عظیــم                              کاسمــان خم شده پیش در او از تعظیم

نفحه ساحت قدسش دم جان بخش مسیح                               پنجــه گنبـد بامـش ید بیضـای کلیـم

بقعه ماه بنی هاشـم و عبـاس علـی اسـت                             که بود خاک ره‌‌اش پادشاهان را دیهیم

در پایان این قصیده، به ساخته شدن ضریح در اصفهان و امر آیهٔ الله حکیم اشاره شده است. مرحوم آقا سید محمد فرزند آقا سید جمال هاشمی گلپایگانی نیز قصیده‌ای به عربی سروده که بسیار زیباست و این گونه شروع می‌شود: