صلح هایی تحمیلی برای حذف تدریجی هویت فلسطینی

مقدمهفلسطین که از دیر باز محل رویایی و تقابل فرهنگ اسلامی با فرهنگ غربی صلیبی و اروپایی بود، (۱) در اواخر قرن نوزده این رویارویی شکل جدیدی به خود گرفت. به جای این که فلسطین عرصه ی تهاجمات مستقیم و دائمی اروپایی مثل جنگ های صلیبی باشد، تلاش شد تا با نام جدید مستقل و واسطه ای و به ظاهر متناسب با برخی ادوار گذشته این سرزمین این رویارویی و تقابل صورت گیرد. (۲) البته رسمی ترین رفتار از نوع جدید در ابتدای قرن بیستم یعنی ۱۹۱۷ م. در قالب یک اعلامیه توسط آرتور بالفور، وزیر وقت خارجه انگلیس صورت خارجی می یابد. (۳) و طی سال ها دسیسه و حیله، این رفتار جدید از ظاهر فعالیت انفرادی کشور بریتانیا خارج و با ظاهر جمعی و با نام جهانی ترین سازمان بین المللی وقت استمرار یافت و طی یک اعلامیه در سال ۱۹۴۷ م. سرزمین مادری و تاریخی یک ملت به تقسیم ضیزی (۴) مبتلا شد، ۵/۵۶% نصیب مهاجرین مهاجم با اقلیت مطلق جمعیتی شد. و ۰/۵% با حکومت بین المللی و ۴۳% سهم صاحبان اصلی گردید که دارای اکثریت مطلق جمعیتی بودند. (۵)اما گروه مهاجر، مهاجم و مدعی یک بهانه ی جعلی تاریخی، حتی به این تقسیم ظالمانه راضی نشد و بعد از اعلان رسمی حکومت در سال ۱۹۴۸ م. اقدام به تهاجمات جدید کرد. (۶) و تا سال ۱۹۸۲ م. (۷) این تهاجمات را ادامه داد و قلمرو خود را به کشور های همجوار نیز توسعه داد.اما از آنجا که بزرگترین بحران ولیده نامشروع قرن، عدم مشروعیت و مقبولیت در نگاه مردم مسلمان جهان و حتی مردم سایر ملل و ادیان بود و عمده پشتوانه آن زَر و زور و تزویر فاتحان جنگ های جهانی اول و دوم بود، از این رو از آغازین روز های توطئه ی جدید بر ضد سرزمین های اسلامی به ویژه فلسطین مهمترین وجه همت بازیگران تلاش برای کسب مقبولیت بومی و حتی فرا منطقه ای بود و کلید آن را در دست مردم منطقه و رهبران آن می دیدند. (۸) مردم نوعاً به همراه جمعی از رهبران هیچ گاه روی خوش نشان ندادند. اما عده ای اندک همراهی می کردند و آنان با وعده و وعید از طریق پیام کتبی و یا شفاهی با این گروه اندک در تماس بودند. از ارتباطات مک ماهون انگلیسی با شریف حسین حاکم مکه (۹) در عصر عثمانی گرفته تا دعوت از انور سادات مصری برای دیدار قدس اشغالی و تا حضور ساف در آناپولیس، (۱۰) همه و همه برای به فراموشی سپردن یک هویت حقیقی تاریخی به نام مردم مسلمان فلسطین و قبله ی اولین مسلمین بود، اما به همت مسلمانان و دیگر انسان های آزاده، این تلاش ها به صورت یکجا بی حاصلی خود را در جنگ بیست و دو روزه ی غزه نشان داده شد.در ضمن، با وجود گستردگی مطالب و محدودیت صفحات مقاله در یک مجله ی علمی به اختصار علاوه بر صلح های تحمیلی به برخی حوادث پیرامونی مرتبط با این بی هویت – سازی می پردازیم.
۱٫ پلی لرزان، روی درّه ای عمیق (۱۹۷۹-۱۹۷۸)فضای جهان اسلام به طور عام و منطقه ی فلسطین به نحو خاص از فاصله ی ۱۹۷۸ تا ۱۹۷۹ تحت تأثیر حوادث مهم قرار داشت. یکی از آن ها حادثه ی صلح سادات رئیس جمهور مصر از جهان عرب با اسرائیل بود که خود سرمنشأ سلسله سازش های اعراب با اسرائیل گشت؛ اگر چه نام قرارداد های صلح به خود گرفته بود و قرارداد سادات مشهور به صلح کمپ دیوید گردید (۱۱) که در این مقاله عنوان «پلی لرزان …» به خود گرفت. این عنوانی بود که نویسنده ی کتاب «کمپ دیوید پس از دو دهه» برای کنفرانس دیوید (۱۷-۵ سپتامبر، ۱۹۷۸) برگزید. ایشان در توصیف این کنفرانس نوشته است:این کنفرانس اولین رخنه ی حقیقی در زمینه ی نزاعی بود که به تأیید همه در صدر شدیدترین درگیری های منطقه ای در قرن بیستم بوده است و این درگیری در عین حال یکی از معدود درگیری هایی است که درقرن بیست و یکم نیز ادامه خواهد یافت … با این که دیدار سادات از قدس اشغالی حدود ۱۰ ماه قبل از آن صورت گرفت. ولی اگر این کنفرانس شکست می خورد سفری را که در زمان خود سفر قرن بیستم نام گرفته بود در پرده ی تاریکی فرو می برد … کنفرانس کمپ دیوید یک نقطه ی عطف و بلکه تنها نقطه ی عطف در جریان نزاع عربی – اسرائیلی بود … دورانی که وضعیت نه جنگ نه صلح در آن پی ریزی شد … بیشتر شبیه پل معلقی بود که بر روی یک دره ی عمیق، همانند فرش سرخی بود که اسرائیلی ها در نوابر ۱۹۷۷ در استقبال از سادات گستراندند … از این رو برگزاری جشن توسط رسانه های غربی عجیب نبود … (هر چند به ظاهر) مذاکره کنندگان سعی کردند به یک الگوی متناسب با کل «چارچوب صلح در خاورمیانه» درکنار جزء «چارچوب توافقی» برای معاهده ی صلح بین مصر و اسرائیل دست یابند. (اما) مذاکره کنندگان مصری نتوانستنتد این رابطه را برقرار کنند. (۱۲)نویسنده ی این کتاب معتقد است که مصری ها نتوانستند نتایج مطلوب را به دست آورند و حتی معتقد است که روند نامطلوب و باخت و برد بین مصر و اسرائیل به شکل شدیدتر ادامه یافته است و بعد از آن که کارتر به همراه تیم همراه خود با تهدید طرفین توانست قرارداد را تحمیل نماید و اسرائیل در این میان با زیرکی خاصی خود را به آمریکا نزدیکتر ساخت و کاملاً بر کنگره ی آمریکا اشراف یافت و هر چه زمان می گذشت تمام امکانات آمریکا را به نفع اسرائیل و بر ضد اعراب و مصر بسیج نمود، (۱۳) ایشان تلاش دارد عمده تقصیر و عدم توفیق کمپ دیوید در راستای منافع جهان عرب و فلسطین را متوجه مصری ها بداند و آمریکا را کشوری بی طرف معرفی کند و توفیق اسرائیل را ناشی از تیزبینی و صحیح عمل کردن آنان در تعامل با آمریکا معرفی کند. (۱۴) چنان چه معتقد است از این کنفرانس و دیدار سادات با اسرائیلی ها در شهر قدس هم هیچ نکته ی خیری عاید جهان عرب و فلسطین نشد. (۱۵) در مقابل نظر یکجانبه گرایی نویسنده ی کتاب فوق، پطرس غالی مسیحی که در لحظات پایانی کنفرانس کمپ دیوید به دلیل استعفای وزیر خارجه مصر نامزد جای گزین نزد سادات بود و پطرس در معرفی خود می گوید: « … ما نزد افرادی که انقلاب (ناصری) کرده اند، از شهرت سیاسی خوبی برخوردار نیستیم … در واقع ما جزو فئودال ها بودیم». (16)اما «از آن جایی که سادات تلاش می کرد روابط با غرب را تحکیم بخشد، برای به کارگیری افرادی که به غرب گرایش داشتتند؛ حتی اگر وابسته به رژیم سابق بودند، هیچ گونه اعتراض نمی گرد». (17)با توجه به مطالب فوق که صراحت در غرب گرایی غالی دارد، به گزارش ایشان، اهداف آمریکا در این کنفرانس را مرور می کنیم: غالی در شرح سفر به کمپ دیوید می نویسد:وی (سادات) مطمئن بود که به زودی اسرائیل موضع او را رد می کند. اما افکار عمومی آمریکا مصر را تأیید خواهند کرد. او تصور می کرد که آمریکا به اسرائیل برای پذیرش موضع سادات فشار خواهد آورد. اما من معتقد بودم که موضوع به این سادگی نیست و بیم داشتم که آمریکایی ها هرگز بر اسرائیل فشار نیاورند و سادات در این وضعیت ناچار شود به طرف مقابل امتیاز بدهد. (۱۸)در ادامه ی گزارش می نویسد طرح آمریکایی شامل دو بخش بود:یکی درباره ی صلح میان مصر و اسرائیل و دیگری پیرامون قضیه ی فلسطین، اما بخش دوم کاملاً مشخص نبود به طوری که اسرائیل به سادگی می توانست از هرگونه توافق در خصوص قضیه ی فلسطین خودداری کند … این طرح آمریکایی واقعاً لطمه ی بزرگی به سادات وارد کرده بود. (۱۹)اما چرا سادات با این وجود در کمپ دیوید ماند؟ اولاً اعتراض سادات به طرح به خاطر فلسطینی ها نبود، ثانیاً کارتر گفته است اگر گفتگو های کمپ دیوید در دوره ی دوم ریاست جمهوری تضمین می کند، همه خواسته های سادات تحقق یابد. (۲۰)… اما آیا کارتر به وعده های خود عمل کرد؟ پطرس غالی می گوید کارتر، اهل عمل نبود. (۲۱)پطرس غالی حتی خود از همین صلح نیمه کاره و با فرض حذف هویت فلسطین درباره ی منافع مصر چنین می نویسد:این قرارداد، شبه جزیره ی مصر را به منطقه ای خلع سلاح شده تحت نظارت آمریکا و نیرو های حافظ صلح بین الملل تبدیل می کرد. این طرح، ده ها قید و شرط ذلت بار برای دولت مصر قرار داده بود … کارتر از سادات خواست تا امتیاز بیشتری ارائه دهد … و حتی طرف آمریکایی به بهای سنگین که مصر طی زمانی طولانی باید بپردازد اهمیت نمی داد. (۲۲)التبه در کنار این اعترافات ضمنی غالی مبنی بر این که آمریکا صاحب منفعت بیشتر بود و حتی سعی داشت جانب اسرائیل را ترجیح دهد، از ضعف گروه مصری نیز مکرر به آن اشاره دارد. (۲۳)شواهد دیگری وجود دارد که نظر پطرس غالی را بیشتر صحه می گذارد و آن خاطرات کمپ دیوید را چنین شرح می دهد:روز نهم نوامبر ۱۹۷۷ انور سادات در جایگاه مخصوص محل خلق مصر جای گرفت تا اعلام کند که برای پایان دادن به خونریزی آمادهاست به هر کجا که لازم باشد برود، حتی اگر پارلمان (کنشت) اسرائیل باشد! یک هفته نگذشته بود که ناخیم بکین، نخست وزیر (وقت) اسرائیل از سادات برای بازدید از اسرائیل دعوت به عمل آورد. سادات پذیرفت و تاریخ ۱۹ نوامبر ۱۹۷۷ را برای انجام آن تعیین کرد … همان روز دیدار، اسماعیل فهیمی – وزیر خارجه ی وقت مصر – استعفای خود را تقدیم داشت و به فاصله ی چند ساعت محمد ریاض وزیر مشاور در امور خارجه نیز استعفا داد و در پنجم سپتامبر ۱۹۷۸ همراه با پرزیدنت سادات به ایالت متحده رفتم تا در مذاکرات کمپ دیوید میان سادات، کارتر – رئیس جمهور آمریکا – و مناخیم بگین حضور یابم. (۲۴)دریافت محمد ابراهیم کامل دوست سی ساله ی سادات (۲۵) این است که تلاش آمریکا برای حفظ اسرائیل و خروج مصر از خط مبارزه با اسرائیل بود. اگر چه ایشان تلاش دارد در عین بی تدبیر نشان دادن سادات او را انسانی وطن خواه و خیراندیش معرفی کند، ولی این کنفرانس نشان داد آغاز عمیق ترین شکاف میان اعراب بود. شکافی که به تنها شدن فلسطین در عرصه ی مبارزه برای ماندن، منتهی گردید و حتی مصر، بزرگترین کشور عربی نیز منفور شد. (۲۶) اما یافته ی او درباره ی آمریکا:ایالات متحده (آمریکا) به اسرائیل چه بسا تمایل کورکورانه ای دارد و نسبت به دفاع از بقا و امنیت آن متعهد است … سادات قربانی … زیاده روی نسبت به تأثیر مراکز مؤثر نفوذ و رهسپردن وی به دنبال سراب فریبکارانه ی آمریکا (بود). (۲۷)نویسنده ی کتاب صلح موعود در حالی که علاقه ندارد در صحت نیت آمریکایی ها تردید کند، لکن باز در جای جای کتاب خود از علاقه ی آمریکا در تلاش برای تثبیت اسرائیل و بی توجهی به حقوق مردم منطقه به ویژه فلسطین پرده بر می دارد و معتقد است که باید با آمریکا که پیوند های ویژه ای با اسرائیل دارد، هوشیارانه برخورد کرد. و پیش بینی می کرد که حل مشکل مصر با اسرائیل به طور مستقل و جدای از اعراب به ویژه فلسطین کشور مصر را قربانی نابسامانی های بی حد و حصر و مادی و معنوی و فرهنگی خواهد ساخت. بلکه اعراب به ویژه فلسطین را از هویت ساقط خواهد کرد و بی تدبیری سادات خود فرصتی برای تحقق اهداف مشترک آمریکا، انگلیس، آلمان و اتریش و سایرکشور های اروپایی در تثبیت تجاوزات اسرائیل علیه جهان اسلام و منطقه ی فلسطین فراهم خواهد ساخت که همزمان تلاش دارند تا با به دام انداختن انور سادات، میان اعراب، شکاف بیشتر ایجاد کنند تا از این طریق تسلط اسرائیل بر منطقه فزونی یابد و حتی توانستند فلسطینی ها را در برابر مصری ها قرار دهند و مصر به جای مبارزه با اسرائیل سرگرم برخورد با مبارزین فلسطین شود و در پی تنبیه آن ها باشد؛ با این تصور که آن ها جزو نیرو های مارکسیسم شوروی شده اند. (۲۸) از این رو کارتر در اوج چهره ی مثبت سازی برای خود و آمریکا در میان مسلمین و اعراب، در یک جلسه ای در ۳۰ آوریل ۱۹۷۸ چنین اظهار نظر می کند: حل مسئله ی فلسطین بدون تشکیل دولت مستقل فلسطینی در کرانه ی باختری تحقق می یابد و آینده ی کرانه ی باختری عمدتاً بر اساس طرحی که بگین در جهت اعطای خود گردانی به فلسطینی های عرب تنظیم کرده، قرار خواهد داشت و حل و فصل دائمی مسئله ی خاورمیانه نیاز به عقب نشینی کامل از اراضی اشغال شده اعراب ندارد و آن چه در سیاست همواره بالاتر از هر چیز خواهد بود امنیت اسرائیل است. (۲۹)به همین دلیل، وزیر خارجه ی مصر بعد از حضور در جلسات متعدد با آمریکاییان و صهیونیست ها در صلح کمپ دیوید تصریح می کند که: تمام تلاش آمریکا و اسرائیل بر فراموش شدن حقوق و هویت اصلی مردم فلسطین می باشد. (۳۰)
۲٫ فرصت و تهدید (۳۱) (۱۹۸۲-۱۹۷۵)از جمله زمینه های تاریخی اجتماعی مؤثر در سرنوشت فلسطین، فعل و انفعالات میان مسیحیان لبنان می باشد. قابل ذکر است پرداختن به کشور لبنان نه از زاویه ی همسایگان با رویکرد بومی و اسلامی، بلکه از زاویه ی بخش اثر پذیر و اشتراک فرهنگی با مسیحیت جهانی و نظام سلطه و صهیونیزم بین الملل در معارضه با فلسطین مورد نظر است. بعد از سال ۱۹۸۴ موج آوارگان فلسطینی به سوی همسایگان رو به گسترش بوده است و بعد از حادثه سپتامبر سیاه اردن (۳۲) بخش قابل توجه دیگری آوارگان به ویژه گروه های فعال فلسطین و گروه های چپ و رادیکال فلسطینی به دیگر آوارگان قبلی فلسطینی در لبنان افزوده شدند. این حضور برای مسلمانان لبنان و فلسطینی، به دلیل همفکری تعداد قابل توجهی از رهبران و مردمان لبنانی با فلسطینیان، فرصت بود؛ برخلاف رهبران اردن که خوی سازشکاری را تعقیب می کردند. ولی همین حضور، برای مسیحیان لبنان یک تهدید بود؛ زیرا ازدیاد مسلمانان در لبنان و هم آهنگی و هم گامی آنان با هم، در شکل گیری یکدولت مقتدر مسلمان اکثری، برابر یک دولت اقلی تحمیلی مسیحی مارونی در لبنان، مؤثر بود و همین، عامل تهدید مسیحیان دارای اقلیت، انحصار طلب و زیاده خواه بود. اما این حضور فلسطینیان برای اسرائیل هم فرصت بود و هم تهدید محسوب می گردید. فرصت از این باب بود که می توانست با بزرگنمایی خطر حضور فلسطینیان در لبنان و اتحاد آنان با سایر مسلمانان، توجه مسیحیان را به خود جلب کند و زمینه ی گسترش نزاع قومی – مذهبی را در لبنان فراهم سازد. تهدید بود به این دلیل که گروه های مبارز فلسطینی با پشتیبانی مردم با همت لبنان می توانند بر اسرائیل، ضربه های اقتصادی و امنیتی وارد سازند. هر یک از دو جبهه در پی تکمیل و نتیجه بخشی فرصت ها و به دنبال رفع خطر مواضع تهدید بودند، که البته با توجه به پشتیبانی نظام سلطه از صهیونیزم کفه ی طرف اسرائیل سنگین تر بود.با توجه به این مقدمه، روشن می گردد که زمان به نفع مسیحی های لبنان پیش می رود؛ زیرا هم مسیحیان لبنان نیاز به حمایت دارند. جهت غلبه ی بیشتر بر لبنان، تا لبنان تقسیم شده به دو جبهه ی اسلامی و غیر اسلامی را به نفع مسیحیت به وحدت برسانند یا از مسلمانان جدا شوند. و هم اسرائیل به دنبال بهانه برای سرکوب فلسطینیان و حامیان آنان در لبنان بود. گام های اولیه را فالانژ های لبنان آغاز کردند. اوج قساوت در آوریل سال ۱۹۷۵ اتفاق افتاد. بهانه ی اولیه با مخالفت مردم صیدا از نفوذ استعماری یک شرکت امریکایی – که کمیل شمعون مسیحی مارونی عضو آن بود و به حقوق ماهیگیران تجاوز می کرد – شروع شد. در طی یک تظاهرات وسیع، توسط ماهیگیران – که رهبری آن با یک رجل سیاسی و ملی صیدا و از نمایندگان سابق مجلس و از حامیان مقاومت فلسطین بود – مخالفت آغاز شد، لکن در اثنای تظاهرات، گلوله متوجه این شخصیت مجاهد و ضد اسرائیلی و سیاسی به نام «معروف سعد» گردید و او را بر زمین انداخت، نطفه ی یک بحران طولانی در لبنان در راستای تحقق یک آرزوی دیرینه علیه جهان اسلام و فلسطین منعقد گردید، که دامنه و گسترده ی آرزومندان تا شوروی سابق را هم شامل می شد. شهید چمران در این خصوص می گوید: «مسیحیت تصمیم گرفته بود که لبنان را تقسیم کند و در قسمت مسیحی نشین لبنان در شمال، حکومتی مارونی به وجود آورد. بر اساس برتری نژادی، مثل اسرائیل. اسرائیل از این که در این منطقه دولتی با زیر بنای فکری برتری نژادی مثل اسرائیل به وجود بیاید، استفاده ی زیادی می برد. حکومتی دست نشانده ی اسرائیل بر اساس همین فلسفه بود که می خواستند همه ی مسلمان ها را بیرون بریزند … کمونیست ها نیزمی خواستند به رهبری کمال جنبلاط، حکومتی کمونیستی در جنوب لبنان به وجود آورند و روسیه شوروی پشتیبان آن ها بود. و به دو بندر معروف «صور» و «صیدا» در جنوب لبنان چشم طمع داشت. اینها احساس می کردند که اگر لبنان تقسیم شود، و مسیحیان قسمت شمال را بگیرند، در قسمت جنوب که اینها قدرت و اکثریت دارند، قادرند که یک حکومت چپ با قدرت فلسطینی ها و با سیاست روس ها به وجود آورند». (33)بر همین مبنای تقویت اسرائیل و محو هویت فلسطینیان، شعله ور کردن جنگ در لبنان موضوعیت داشته و دارد. نهایت بعد از سال ها جنگ و صلح، بخشی از نقطه ی تهدید علیه اسرائیل رفع گردید و نقطه ی فرصت مسلمانان و گروه های مقاومت واقعی نابود گردید. تلاش های پی در پی رهبران مدبر و دوراندیش مسلمان شیعه و سنی و حتی ارامنه و فلسطینیان برای عدم شعله ور شدن آتش تفرقه در لبنان بود، لکن با اسرار مارونی ها به رهبری جمیل و شمعون و حمایت های آشکار و پنهان اسرائیل به قصد تجزیه ی لبنان، تجاوز آشکار اسرائیل و فاجعه ی تقسیم لبنان، در ۱۹۷۸ م. اتفاق افتاد و این تخاصم و تجاوزات اسرائیل به لبنان در سال ۱۹۸۲ به اوج خود رسید.نتبجه ی اشغال لبنان برای فلسطینی ها محاصره ی همه جانبه از سوی اسرائیل و فالانژ های لبنان بود و نهایت به خروج و یا حتی اخراج بخش قابل توجهی از فلسطینی ها از کشور لبنان به خارج از آن، به ویژه به کشور تونس منتهی گردید، یعنی نه تنها هویت سرزمینی فلسطین باید محو شود، بلکه باید فلسطینی نیز حتی از حضور فیزیکی در همسایگی کشور و وطن خود محروم شود. اما مطلب دیگری که از اهمیتی کمتر از تجزیه ی لبنان برخوردار نیست، یادآوری این نکته که، این اشغال نتیجه ی صلح کمپ دیوید بود؛ چنان که پیش بینی آن را وزیر خارجه ی وقت مصر در موضوع صلح کمپ دیوید به آن اشاره کرده است و صریحاً رابطه ی کنفرانس صلح و حمله ی اسرائیل به لبنان را بیان می کند. (۳۴)
۳٫ طرح ریگان [ادامه سیاست آمریکا (۱۹۸۲)]اگر چه این طرح به ظاهر راجع به جنگ اسرائیل و لبنان است، لکن نظارت خاصی به هویت زدایی فلسطین دارد. از این رو بی مقدمه به اصل بحث طرح ریگان می پردازیم و سخنان ریگان بهترین گواه بر این ارتباط است. او در یک سخنرانی اشاره کرد که امروز، یک روز افتخار آمیز است؛ چرا که کار تخلیه ی بیروت از نیرو های ساف به پایان رسیده است.اما اگر وساطت نیکوی آمریکا و اقدام قهرمانانه ی یک دیپلمات بزرگ آمریکایی (فلیپحبیب) نبود، این گام درست برداشته نمی شد، این کلمات، متن سخنرانی پرزیدنت ریگان در روز اول سپتامبر ۱۹۸۲ است که در قالب «طرح ریگان» برای حل و فصل نزاع خاورمیانه ایراد گردید. این سخنان ریگان، تلخی دردناک کمک های عظیم را در اذهان زنده می کند که آمریکا برای تأسیس کشور اسرائیل درّ خاک اعراب (منطقه ی اسلامی) و اخراج آن ها (فلسطینیان) از سرزمینشان مبذول کرد، موثر شد، تا فلسطینی حتی در لبنان نیز از تعقیب اسرائیل که با تبانی صورت می گرفت، در امان نباشد. (۳۵)اما طرح و یا صلح معروف به طرح صلح ریگان چه بود؟ مثل همیشه یک فرصت برای درگیری، سپس با حمایت نظامی در جانب اسرائیل دست برتر برای غاصب فراهم می گردد. سپس با پیشنهاد هایی جهت حفظ بخش قابل توجه دست آورد غاصبانه اسرائیل و از دست دادن ظاهری بخش اندک از محصولات غاصبانه در ازای مشروعیت بخشی بین المللی و دول غربی، یک مرحله از بازی به پایان می رسد. بعد از تثبیت و ایجاد پذیرش دولی توسط اهرم های خود ساخته ی بین المللی و رسانه های صهیونیستی دوباره بعد از زمان کوتاهی باز با یک بهانه ی واهی، حمله ی جدید آغاز و سناریوی قبلی تکرار می شود. برای روشن شدن بیشتر این موضوع به مفاد طرح که از زبان ریگان بیان گردید، اشاره می کنیم:منطقه – خاورمیانه – که برای آمریکا از اهمیتی استراتژیک برخوردار است و نمی توان اهمیت وجود ثبات در منطقه برای اقتصاد آمریکا را نادیده گرفت، در مورد نزاع اعراب – اسرائیل نیز امریکا چارچوب کمپ دیوید را همچنان به عنوان تنها راه پیشرفت امر صلح قبول دارد. اما جنگ لبنان رخ داد، ولی با وجود خسارات نظامی وارده بر ساف مستقر در لبنان، به هیچ وجه از اشتیاق مردم فلسطین نسبت به حل مشکل آن ها نکاسته است.البته امنیتی است که آمریکا به دنبال آن است، امنیتی که واقعیت وجود اسرائیل را بپذیرد. از این رو بدیهی است که برقراری صلح از طریق تأسیس یک کشور مستقل فلسطینی در ساحل غربی و نوار غزه امکان پذیر نیست، بلکه عقیده ی ثابت آمریکا این است که یک حکومت خودمختار مرتبط با اردن برای فلسطینی ها بهترین فرصت جهت برقراری یک صلح پایدار است. پس اشتباه نکنید، آمریکا با هر پیشنهادی که امنیت اسرائیل راتهدید کند، مخالفت خواهد کرد.این رویکرد دفاع از حفظ رژیم صهیونیستی را کارتر علاوه بر دوران ریاست جمهوری خود، در عصر ریگان هم ادامه داد و حتی به این موضوع تصریح می کند که:با ورود به اروشلیم در بهار ۱۹۸۳، در آنجا شنیدیم که از مذاکرات کمپ دیوید که منجر به صلح (تحمیلی و به نفع اسرائیل) با مصر شده است سپاس گذاری می کنند. (۳۷)سپس بیان را صریح تر می کند و می نویسد: « کشور او (بگین) و کشور من، اعتقادات و اهداف سیاسی مشترک بسیاری داشتند». (38)تحلیل نهاییی دو نویسنده درباره ی صلح ریگان، که مورد پسند محقق تونسی در کتابش شده است به عنوان جمع بندی این بحث نقل می کنیم:آن چیزی که رئیس جمهوری (ریگان) می خواهد بگوید، این است که حقوق ملی فلسطینی ها مشروع نیست؛ چون با منابع امنیتی اسرائیل منافات دارد. حق غیر قابل انتقال فلسطینی ها در تعیین سرنوشت خود از سوی رئیس جمهوری ایالات متحده به عنوان چیزی که مشروع نباشد، توصیف شده است. (۳۹)چنان چه گذشت، طرح صلح ریگان علاوه بر امنیت اسرائیل به دنبال به فراموشی سپردن هویت فلسطین بوده است.
۴٫ طرح فاس [ادامه ی کمپ دیوید (۱۹۸۳)]هم زمان با تلاش های مستقیم جریان مهاجم به جهان اسلام به ویژه اسرائیل و آمریکا از دهه ی پنجاه، آرام و آرام تلاش هایی با واسطه را هم تعقیب می کردند که یک نمونه ی آن کمپ دیوید بود. با وجود این که ابتدا اکثر کشور های عربی با آن اظهار مخالفت نمودند، اما با برنامه ریزی جریان مهاجم و بی تدبیری حهان عرب، احساس ضرر خیالی به جهان عرب به ویژه حاکمان القا گردید؛ مبنی بر این که اگر وارد این جریان مذاکره نشوند و در مسابقه ی نزدیکی مصر و رژیم غاصب و منافع آن اگر شرکت نکنند، به طور قطع بازنده خواهند بود؛ از این رو مخالفین کمپ دیوید، گام بلندی در جهت موافقت برداشتند و اکتفا به همراهی مصر نکردند، بلکه خود، طراح صلح های تحمیلی جدید شدند، از این رو در ۱۷ آگوست ۱۹۸۱ در حالی که منطقه ی لبنان در آتش تفرقه و تهاجم شعله ور است، شاهزاده فهد ولیعهد وقت دولت سعودی برای نخستین بار، طرح پیشنهادی صلح هشت ماده ای خود را منتشر کرد؛ اگر چه به ظاهر در راستای قطعنامه ۲۴۲ شورای امنیت و ۳۲۳۶ مجمع عمومی بود، لکن در واقع حافظ منافع ملت مظلوم و مورد تهاجم فلسطین نبود و در ۲۵ نوامبر ۱۹۸۱ به کنگره ی سران عرب در«فاس» ارائه گردید، لکن مورد موافقت کل قرار نگرفت و با بازبینی اساسی مجدداً در کنگره ی سران عرب در فاس ارائه گردید و نهایت در ۹ سپتامبر ۱۹۸۳ پذیرفته شد که حداقل ایراد آن پذیرش اسرائیل به عنوان یک کشور بود. به عبارت دیگر در این طرح اکثر سران کشور های عربی مشروعیت اسرائیل را پذیرفتند؛ در حالی که در گذشته این موضوع را قبول نداشتند و حتی یک گام دیگر در جهت تسریع در محو هویت فلسطین برداشتند. (۴۰)
۵٫ کنفرانس مادرید [گام دیگر مشروعیت سازی (۱۹۹۱)]از جمله طرح های صلح تحمیلی برای مشروعیت بخشی به اسرائیل بدون گامی در حفظ هویت فلسطینیان در برابر افکار عمومی جهان به ویژه جهان اسلام و عرب، «طرح صلح آمریکایی با شعار زمین در برابر صلح» است، یعنی در آن هیچ سخن از دولت مستقل فلسطین نیست.این طرح «نقطه ی عطف تلاش های جرج بوش (اول) و وزیر خارجه اش، جیمز بیکر بود.اولین دور مذاکرات در مادرید پایتخت اسپانیا، در ۳۰ اکتبر ۱۹۹۱ آغاز شد. در جلسه افتتاحیه، رئیس جمهور آمریکا، شوروی و نخست وزیران اسپانیا و اسرائیل سخنرانی کردند. اسحاق رابین با شعار فوق مخالفت کرده و تأکید نمود ساخت شهرک های یهودی نشین را متوقف نخواهد ساخت. این مذاکرات از دور دوازدهم به واشنگتن منتقل شد، از دور ششم که اسحاق رابین روی کار آمد، مذاکرات شاهد شعار های جدیدی از سوی رابین بود. دفتر نخست وزیری اسرائیل اعلام نمود که ادامه ی شهرک سازی روند مذاکرات را طولانی می کند، اما همه ی اینها شعاری بیش نبود». (41) «و چنان که جیمز بیکر خود اعتراف نمود». (42) و از دور هفتم با حضور بیل کلینتون، تبدیل مذاکرات چند جانبه (اسرائیل و هیئت های عربی) به مذاکره ی دو جانبه (اسرائیل-ساف) در صدر سیاست های دموکرات ها قرار می گیرد. (۴۳)کارکرد این مذاکرات چیزی جز شکسته شدن قبح مذاکره با رژیم اشغالگر و شناساییآن به عنوان یک دولت قانونی و مشروع توسط کشور های عرب و برخی گروه های مبارز نبود. (۴۴) و این یک پیروزی بزرگ برای اسرائیل محسوب می شد. به علاوه امریکا توانست به هنگام دعوت از شرکت کنندگان، مهمترین منافع اسرائیل را در قالب دعوتنامه بگنجاند که سه عنصر اساسی داشت: یکی رفع مسئولیت از خود در ازای عدم اجرای توافقات توسط اسرائیل با مطرح ساختن این که آمریکا فقط عضو ناظر است و حامی توافقات و قصد اعمال نفوذ ندارد. دیگری مخالفت با شکل گیری دولت مستقل فلسطینی و سومی جدیت در پی گیری حفظ برتری نظامی اسرائیل. (۴۵)در نهایت با حفظ برتری اسرائیل و غرب بر جهان عرب و فلسطین مسلمان، از نظر روانی اذهان جهانی را آماده ی عقب نشینی های جدید توسط رهبران سازشکار منطقه نمود تا آنجا که انعقاد صلح اسلو – که در واقع، تحویل همه ی فلسطین به اشغالگران به قیمت رسیدن خود مختاری منطقه ای و حکومت محلی در چند نقطه ی کوچک فلسطین آن هم با اشراف حکومت اسرائیل بود – به راحتی توسط اعراب و رهبران سازش فلسطین، امضا شد.
۷ و ۶٫ اسلوی ۱ و ۲ [تکیمل سازش (۱۹۹۵-۱۹۹۳)]پس از طولانی شدن و بی ثمر ماندن کنفرانس مادرید، اتفاق بسیار هولناک علیه آرمان فلسطین در حال شکل گیری بود؛ زیرا «در این دوران اعراب شرکت کننده در گفتگو های صلح با اسرائیل هر کدام نگران دسترسی هیأت های عربی دیگر به توافق با هیأت اسرائیلی بودند و در این میان ضعیفت رین حلقه، سازمان آزادی بخش بود که حتی در ابتدای مذاکرات نه به عنوان طرف گفتگو مورد قبول واقع شده بود نه نماینده ای در مذاکرات داشت و ضربه پذیرترین حلقه بود»؛ (۴۶) از این رو در حال مسابقه سازش با اسرائیل بودند.در چنین فضایی، اسحاق رابین اظهار می دارد: «آرزو می کنم روزی از خواب برخیزم و ببینم تمام غزه در دریا فرو رفته و از شر این منطقه رهایی یافته ام». (47)به تعبیر فتحی شقاقی دبیر کل شهید جهاد اسلامی: «اسرائیلی ها غزه را مانند یک حفره از آتش بر سر داشتند. آن ها برای رهایی از غزه غیر از پیمان صلح، راهی نداشتند». (48)به اعتراف شیمون پرز: «ما در شرایطی که از حیث تبلیغاتی غرامت سنگینی را در غزه می پرداختیم، از همین رو، به عنوان بهترین راه حل برای نجات خودمان از یک مسئولیتناشدنی که همانا غزه بود، چنان دیدیم که به فرماندهی مرکزی ساف اجازه داده شود خود در آن جا حضور یابد». (49)در یک فضای برد مطلق و باخت تقریباً مطلق، مسابقه ی سازش – به داوری آمریکا و اروپا – بعد از مادرید، بلکه در اثنای کنفرانس مادرید به صورت پنهان بین تیم عرفات و تیم اسرائیل در جریان بود؛ در حالی که هم اریحا و هم غزه، سرزمین بی حاصل و مشکل ساز برای اسرائیل بود و فقط برای کسب مشروعیت بین المللی و منطقه ای که آرزوی تاریخی او بود، با گروه یاسر عرفات، یعنی سازمان ساف معاوضه کردند و در حالی مجموع غزه و اریحا از نظر جغرافیایی علاوه بر ارزش کم اقتصادی امنیتی فقط شامل ۲% فلسطین می شد. یعنی اسرائیل از مجموع سرزمین فلسطین (قبل از ۱۹۴۸) فقط ۲% خاک آن را به نماینده ی ساف در طی قرار داد اول در سال ۱۹۹۳ سپرد. (۵۰) و سپس با افزودن تنها ۳۰% کرانه ی باختری (نه کل کرانه و نه ۳۰ % کل فلسطین) در قرارداد دوم در سال ۱۹۹۵ به نام قرارداد طابا یا اسلوی ۲، (۵۱) آن هم با حفظ نظارت خود بر مناطق کرانه باختری به عنوان اعطای خودمختاری تحویل نماینده ی ساف و در ازای آن کنترل انقلاب و انتقاضه فلسطین را به ساف داد تا دیگر هزینه ی برخورد با انتفاضه را نپردازد و انتفاضه را تبدیل به یک مسئله ی داخلی خود مختاری کرد. (۵۲)و حتی در این قرارداد، نه تنها مسئله ی آوارگان سال ۱۹۴۸ پی گیری نشد، بلکه مسئله ی همه ی آوارگان ۱۹۶۸ هم پی گیری نشد و در مقابل، اسرائیل به تمام خواسته ی خود که صلح، آرامش، امنیت و مشروعیت جهانی بود، دست یافت. دیگر اسرائیل تثبیت شد و آرمان فلسطین برای همیشه به فراموشی سپرده شد. (۵۳) و این دست آورد ها در اعترافات صریح رهبران سیاسی رژیم غاصب در مقابل معترضین یهودی به آسانی قابل درک است. (۵۴)علاوه بر اسرائیل، آمریکا و برخی کشور های اروپایی سهم وافری هم در وقوع این مذاکرات ایفا کردند و هم منافع فراوانی نصیب خود کردند و آمریکا در راستای تکمیل نظم نوین جهانی، نوک اهداف خود را تسلط بر خاورمیانه و جهان اسلام قرار داد. (۵۵)
۸٫ ادبیات وارونه ی قرارداد ها (۲۰۰۰-۱۹۹۴)در ادامه ی فراگیر و منطقه ای کردن تهاجم توسط صهیونیسم و حامیان آن و همگانی شدن تسلیم توسط نیرو های منطقه و حاکمان عرب و فراموش شدن هویت فلسطین، صلح تحمیلی دیگری تحت عنوان «قرارداد ترک مخاصمه» در مورخ ۲۵ ژوئیه ۱۹۹۴توسط شاه حسین و اسحاق رابین در واشنگتن منعقد گردید تا امنیت اسرائیل از ناحیه ی شرق تضمین گردد. (۵۶) و در این قرارداد، کرانه ی باختری در کنترل اسرائیل قرار می گیرد و آوارگان فلسطینی از بازگشت به آن محروم می شوند (۵۷) و در سال ۱۹۹۷ م در ماه ژانویه طی یک قرارداد، شهر الخلیل با تمام آثار تاریخی و حرم حضرت ابراهیم (ع) در اختیار رژیم صهیونیستی قرار گرفت، باقی مانده ی شهر به حکومت خودگردان واگذار گردید. (۵۸) و در اکتبر ۱۹۹۸ طی قراردادی به نام «وای ریو» یا همان «مریلند» و یا «وای پلانتشین» و یا «طابای دوم» و یا همان «اسلوی ۳» منعقد می گردد. در واقع در اثر عدم وفای رژیم صهیونیستی به قرارداد های قبلی، (۵۹) برای احیای آن دوباره قرارداد جدید منعقد شد؛ زیرا از اسلو قرار بر این بود ۳۰ درصد کرانه ی غربی به حکومت خودگردان واگذار شود، اما اتفاق نیفتاد. به همین دلیل در این قرارداد قرار بر این شد حدود ۱۳% به فلسطینیان واگذار شود. البته مناطق پراکنده و ناپیوسته به هم به دولت خود گردان واگذار گردید. (۶۰) و حتی به عقیده ی «فینکن اشتاین» استاد دانشگاه در رشته علوم سیاسی مقیم آمریکا، این قرارداد عدول و تعهد کمتری از قرارداد های قبلی برای اسرائیل بود. (۶۱)وارونگی قرارداد ها به دلیل جابه جا شدن متهم و شاکی می باشد. در این قرارداد ها یادآوری کرده اند که صاحب حق یعنی فلسطینیان باید متعهد شوند در ازای طلب حق خود از هویت، امنیت و استقلال خود صرف نظر کنند. این جابه جایی را هم در اعتراف رهبران صهیونیستی و هم از مفاد قرارداد ها می شود به دست آورد.از آنجا که خط عقب نشینی جهان عرب از مصر شروع و به گروه های فلسطینی ساف منتهی گردیده بود و رویکرد وارونگی توسط صهیونیسم بین الملل با نمایندگی ظاهری و علنی اسرائیل و آمریکا تعقیب می شد، باز مثل همیشه اسرائیل با بهانه تراشی توافق قبلی را با کمترین حد ممکن عملی ساخت و در عمل مذاکرالت را به بن بست کشاند تا این که در قالب قرارداد وای ریور ۲ یا شرم الشیخ دوم در تابستان ۱۹۹۹ در شهر شرم الشیخ مصر با حضور آلبرایت وزیر خارجه ی وقت آمریکا و طرف های اسرائیلی و فلسطینی برای اجرایی کردن توفقنامه ی قبلی موافقت نامه ی جدید امضا شد که نتیجه اش تقلیل یافتن تعهدات حداقلی قبلی اسرائیل از نظر آزاد سازی مقدار سرزمین کرانه غربی و غزه و اسرا و دامنه ی اختیارات فلسطینی ها و گستره ی حکومتی آن ها، بوده است. در عوض به دستگیری وسیع جهادگران فلسطینی در قالب مبارزه با تروریست با همکاری C.I.A، موساد، دستگاه اطلاعاتی اردن، مصر و حکومت خودگردان فلسطین منتهی گردید. (۶۲)سرانجام، برای تکمیل حلقه ی جدید محاصره ی فلسطینیان با ادبیات دیپلماسی در تابستان ۲۰۰۰ م، اجلاس کمپ دیوید ۲ در آمریکا با حضور مسئولان آمریکایی، اسرائیلی و فلسطینی تشکیل گردید. البته نه با موضوع جدید و نه با حفظ تمام موضوعات از اولین توافقات در مادرید ۱۹۹۱ با حضور فلسطینیان، این نشست صورت گرفت، اما با این موضع گیری باراک نخست وزیر اسرائیل: ۱٫ بیت المقدس و قدس، برای همیشه تحت حاکمیت اسرائیل خواهد بود؛ ۲٫ به مرز های ۱۹۶۷ باز نخواهیم گشت؛ ۳٫ حکومت خودگردان، اجازه ی داتشن ارتش مستقل نخواهد داشت؛ ۴٫ و شهرک های یهودی نشین در کرانه ی باختری و نوار غزه تحت حاکمیت اسرائیل خواهد بود؛ ۵٫ و حتی آوارگان فلسطینی از فاصله ۱۹۶۷-۱۹۴۸ حق بازگشت ندارند؛ ۶٫ هیچ گاه با حکومت مستقل فلسطین موافق نیستم. (۶۳)به تعبیر باروخ کیمرلینگ (نویسنده ی کتاب انهدام سیاسی) در واقع: «باراک در مورد نوع توافقی که نهایتاً مورد قبول فلسطینی ها باشد، هیچ ایده ای نداشت و احتمالاً در مورد توافق مورد انتظار خود نیز هیچ ایده ای نداشت؛ جز این که این توافق باید حداکثر واگذاری از سوی فلسطینی ها و حداقل هزینه ی سیاسی و سرزمینی را برای اسرائیل دربر داشته باشد». (64)در پایان این صف آرایی جهانی دو تمدن اسلامی و غربی در دهه ی آخر قرن بیست (با مدیریت آمریکا در جانب تمدن غرب) نتیجه اش پروراندن اسرائیل و تضعیف حداکثر حقوق و منافع مردم فلسطین، بلکه آخرین تلاش صهیونیستی برای نابودی هویت فلسطین بود که سیر و شیب نزولی آشکار و خطرناکی را سپری کرده بود. زیرا در قطعنامه ی سال ۱۹۴۷ معروف به قطعنامه ی تقسیم فلسطین از میان حدود «009/27 کیلومتر مربع» (65) به ۵/۵۶% (حدود ۱۵۲۶۰ کیلومتر مربع) برای یهود و ۴۳% (حدود ۱۱۶۱۳ کیلومتر مربع) برای اعراب و مسلمانان فلسطین و ۵/۰% (حدود ۱۳۵ کیلومتر مربع) شامل بیت المقدس با مدیریت مجامع بین المللی و منطقه، بعد از پیروزی غرب در جنگ جهانی دوم به تصویب سازمان ملل رسید، (۶۶) یعنی سهم مردم فلسطین مشتمل بر حدود ۱۱۶۱۳ کیلومتر مربع می شد، ولی در قطعنامه ی ۲۴۴ بعد از جنگ ۱۹۶۷ م که آن هم به مدیریت آمریکا اتفاق افتاد، آن سهم کمتر از نصف در قطعنامه ی تقسیم، دوباره تنصیف شد و به جای آن ۴۳% به قریب ۲۲% (یعنی حدود ۵۹۴۲ کیلومتر مربع) تقلیل یافت که شامل تمام کرانه باختری و نوار غزه می شد .لکن عملیاتی شدن همین تربیع کل یا کمتر یک چهارم فلسطین در قطعنامه ی ۲۴۴، در کنفرانس مادرید به اخذ امتیازات فراوان از ساف که مهمترین آن مشروعیت بخشی به اسرائیل توسط گروه ساف بود، مشروط گردید. اما برای تحقق این مقدار هم بعد از اخذ امتیازات فراوان، به علت عدم عملی شدن کنفرانس مادرید، قرارداد جدید ترتیب داده شد تا قوتعد دیگری برای عملیاتی کردن قرارداد های قبلی نوشته شود. این بار در اسلو، دوباره قرارداد قبلی تقلیل یافت آن یک چهارم کل که همه ی کرانه و غزه را شامل می شد، تبدیل به ۹۰% (حدود ۵۳۴۰ کیلومتر مربع) کرانه و غزه گردید. ولی باز همان قرارداد عملی نگردید و دوباره در قرارداد جدید به نام مریلند آن هم به ۴۰% (حدود کمتر از ۲۳۸۰ کیلومتر مربع) کاهش یافت، لکن همین اجرا نشده به ۱۸% در شرم الشیخ دوم تقلیل یافت و آخر این دهه همان هم به ۵/۱۳% (حدود۸۰۰ کیلو متر مربع) در کمپ دیوید دوم به تصویب رسید. یعنی از ۱۱۶۱۳ کیلومتر مربع در قطعنامه ی تقسیم فلسطین به کمتر از حدود ۸۰۰ کیلومتر مربع برابر ۷% و نسبت به کل فلسطین که از آن مردم فلسطین بود به کمتر از ۳% کل فلسطین منتهی گردید. البته نه تحت عنوان دولت مستقل، بلکه با عنوان دولت خود مختار با مدیریت امنیتی اسرائیل تصویب گردید؛ آن هم به شرط دستگیری همه ی مبارزان و صاحبان حق توسط دولت خودگردان ساف، این کمترین حق مورد تصویر، به گروه اندکی از سازشکاران فلسطینی که نماد آن گروه ساف باشد، به صورت معلق تحویل گردید. (۶۷)
۹٫ آناپولیس [آخرین تلاش ها ۲۰۰۷]بعد از گرفتن امتیاز های مکرر از پایان قرن نوزده تا انتهای قرن بیستم به واسطه صهیونیسم بین المللی و عاملان بریتانیایی و آمریکایی و دیگر نقش آفرینان مسیحیت بین الملل، نوبت تثبیت حداقل ها بود؛ یعنی از سال ۱۸۷۸ م با تأسیس اولین آبادی صهیونیستی در فلسطین تا آوریل ۱۹۸۳ نگاه مهاجمین به حدود و مرز دولت غاصب، نگاه حدّ لایقف و پایان ناپذیری به سوی سرزمین های اسلامی منطقه بود. ولی از اولین انفجار کارساز در سفارت آمریکا در بیروت لبنان در آوریل ۱۹۸۳، ادبیات سیاسی عوض شد و نسبت به مرز های خارج فلسطین به ویژه لبنان ادبیات عقب نشینی بود؛ اگر چه عقب نشینی واقعی در سال ۲۰۰۰ اتفاق افتاد. (۶۸)ام ادبیات در برابر فلسطینی ها، ادبیات گرفتن حداکثر امتیاز و تثبیت مرز ها بود. از این رو در هر نشستی از سال ۱۹۷۸ م – قرارداد کمپ دیوید سادات – تا سال ۲۰۰۲ م، سالتدوین برنامه ی نقشه ی راه، ابتدا وعده هایی به فلسطینیان داده، سپس توسط اسرائیل نقض صورت می گرفت، بعد از آن نشستی جدید برای الزام اسرائیل بر عمل به قرارداد های گذشته، لکن کمتر از آنچه در نشست و قرارداد قبلی متعهد شده بود را در قرارداد جدید پیشنهاد می دادند و این جریان به صورت تصاعدی به نفع اسرائیل و تنازلی علیه فلسطینیان ادامه سافت. (۶۹) و این نگاه و روند در خصوص قدس بیشتر صدق می کند؛ گرچه سازمان ملل در ظاهر، تلاش های مثبت را پی گیر شد. (۷۰)اما در نقشه ی راه به صورت خاص جای متهم و شاکی عوض شد، یعنی هر چند روند وارونگی از سال ۱۹۹۴ م آغاز شده بود، اما از نقشه ی راه وارونگی ویژگی خاص یافت که عبارت بود از: «پایان دادن به هرگونه مقاومت بدون هیچ قید و شرط با همکاری ساف و اسرائیل بر ضد مردم مسلمان فلسطین و دیگر فلسطینی ها». البته به این امید که از سال ۲۰۰۳ موضوع تشکیل دولت فلسطینی پی گیری نشود؛ موضوعی که به صورت رسمی و علنی از سال ها قبل وعده ی رسمی داده بودند. (۷۱) یعنی نفی مطالبه حق و مقاومت بدون قید و شرط صورت گیرد، لکن تشکیل دولت بعد از سال ها تأخیر، مشروط به شرایطی شد که کمترین آن نفی مقاومت است. شرطی که با کوچکترین اتفاق تحقق آن غیر ممکن می شود؛ زیرا با توجه به تجربه ی تاریخی – ایجاد محدودیت اقتصادی و امنیتی از سوی اسرائیل در کنار غصب تاریخی، مردم منطقه ی فلسطین را به ستوه آورده است – هر روز احتمال یک حرکت مقاومت مردمی هر چند کوچک از سوی محرومین و آسیب دیدگان منطقه وجود دارد و این، یعنی محقق نشدن شرط و تأخیر تحقق دولت ملی فلسطین و عدم سامان یابی هویت ملی فلسطین که نتیجه اش انهدام تدریجی هویت ملی فلسطین می باشد که اولین و آخرین آرزوی غاصبان بوده است.ویژگی دیگر، اشتراط به شرط «باید حق موجودیت اسرائیل به رسمیت شناخته شود» (72) دولتی که اصل آن غصبی است، یا می شود گفت: لااقل بیش از ۳۰% آن بر مبنای تعهدات بین المللی غصبی است. تعهدات بین المللی که شورای امنیت بین المللی آن زیر سلطه ی کشور های پنج گانه به ویژه زیر سلطه ی بریتانیا و آمریکا می باشد. البته در مقابل این شروط، در ظاهر اسرائیل نیز موظف شده است که «نباید هیچ اقدامی را برای از بین بردن اعتماد … انجام دهد». (73)اما در کنار این واقعیت های تاریخی تحریک زا، کمترین کاری که رهبران دولت غاصب در تحریک مردم فلسطین صورت می دهند، شرح بیان تفصیلی امتیازات گرفته در این قرارداد ها بر ضد مردم فلسطین برای مردم اسرائیل است. مطالبی که جهت حفظ آرمش مردم خود و برتری بر رقبای انتخاباتی انجام می دهند. (۷۴)به تبع این تحریکات به طور طبیعی مردم فلسطین از خود مقاومت نشان خواهند داد، آن گاه این مردم به نص قرارداد و نقشه ی راه خشونت طلب، ضد صلح معرفی می شوند. در حالی که نیاز اساسی اسرائیل به صرف امضا قرارداد به واسطه ی ساف به عنوان گروه فلسطینی و نماینده ی فلسطینیان، حاصل خواهد شد و آن نیاز، همان نیاز به مشروعیت منطقه ای و بین المللی است که با امضای فلسطینیان حاصل می شود. نکته دیگر وارونگی، این که در این قرارداد، نماینده ی فلسطین متعهد می شود که به کمک غاصب حقوق تاریخی مردم فلسطین، یعنی دولت صهیونیستی در کنار حامیان تاریخی دولت غاصب که همان گروه چهار (۷۵) باشد، بر ضد مردم مظلوم فلسطین اقدام به برخورد و دستگیری اعضای گروه های مقاومت فلسطینی را محقق سازد. یعنی نه تنها جای شاکی و متشاکی و یا شاکی و متهم عوض شده است، بلکه متهم و مجرم به جای قاضی و مجری قانون نشسته است، اما سهم مردم مظلوم فلسطین چیزی جز وعده، آن هم در سال های آتی و به شرایطی که ذکر شد، نخواهد گردید. یعنی کاملاً زمینه ی نزاع و مخالفت برای عملی شدن حقوق مردم فلسطین به دست اسرائیل باقی مانده است و در عمل، هویتی به نام فلسطین در منطقه و جهان حذف شد. (۷۶)حرکت جدید تقلیل گرایی، اما با شعار جدید منجی گری دولت جدید آمریکا جهت جلب اعتماد اعراب و فلسطینیان بعد از مرگ عرفات، آغاز گردید و قرار شد در قالب یک همایش به نام «همایش آناپولیس» به نمایش گذاشته شود. این همایش با نام Mideast peace Conference، در ۲۷ نوامبر سال ۲۰۰۷ در آکادمی نیروی دریایی آمریکا در شهر آناپولیس، ایالت مریلند آمریکا و با حضور رهبران مناطق خودگردان فلسطینی و اسرائیل و نمایندگان کشور های عربی (نظیر اردن، مصر، عربستان سعودی، لبنان و قطر) و با میزبانی آمریکا برگزار شد، گروه چهار جانبه که شامل ایالات متحده آمریکا، روسیه، سازمان ملل و اتحادیه ی اروپا از جمله شرکت کنندگان در کنفرانس صلح خاورمیانه بودند و حتی برخی از کشور های دیگر آسیایی نیز حضور داشتند. در این میان محمود عباس (رهبر فتح) مدعی شد که یک دستور کار روشن لازمه ی موفقیت کنفرانس صلح خواهد بود. از این رو ایشان با اُلرمت از ماه ژوئن ۲۰۰۷ که به طور هفتگی با یکدیگر دیدار و مذاکره مستقیم داشته اند، زمینه های کلی این توافق نامه را فراهم ساختند. اما این دستور، همانتکرار مورد توافقات قبلی بود که عبارت است از تقسیم بیت المقدس، پناهندگان فلسطینی و حق بازگشت آن ها، مرز ها، شهرک های یهودی نشین، آب و مسائل امنیتی. (۷۷)یعنی پس از سال ها نشست های بی حاصل، مشروعیت بخشی به اسرائیل و خسته کننده مردم فلسطین – به تعبیر رسانه های غربی – در جامع ترین کنفرانس درباره فلسطین، همان منطق گذشته تکرار شد که عمده سود آن برای آمریکا نیز بود. آمریکا با طرح «حل مسئله ی اعراب و اسرائیل؛ یک پیروزی بزرگ برای دولت جورج بوش» فراهم می ساخت و نهایت، پی گیری صلح خاورمیانه و طرح خاورمیانه ی بزرگ و تثبیت دراز مدت منافع آمریکا در منطقه بود. به ویژه بعد از ناکامی آمریکا در عراق و افغانستان، این حرکت، پیرزوی مهمی محسوب می شد و در صورت عدم تغییر موضع اسرائیل، حداقل دولت بوش و شخص بوش به عنوان منجی صادق در نزد اعراب جلوه می کرد. (۷۸) اگر چه عدم همکاری اسرائیل، هیچگاه آمریکا را وادار به کاری نمی کرد که در عراق، افغانستان در سال های اخیر و در ویتنام، گواتمالا، گرانادا، پاناما، و نیکاراگوئه در سال های قبل انجام داده است که عبارت بود از حمله ی یکجانبه و تجاوز علنی به این کشور ها، به بهانه ی اجرای قوانین و قواعد بین المللی، و پس از حمله و اسقاط دولت حاکم، دولت جدیدی را نصب می کرد. (۷۹) زیرا دولت مطلوب، بلکه کشور مطلوب آمریکا در منطقه به نام اسرائیل محقق بود؛ از این رو فقط قصد تطهیر خود داشتند؛ نه تحقق قواعد و قوانین بین المللی، بلکه اسرائیل با وضعیت فعلی، بهانه ی بهتری برای حضور و دخالت آمریکا در منطقه می باشد. (۸۰)در پایان، ادعای احصای همه ی رخداد های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر صلح های تحمیلی هویت سوز را داریم، اما تلاش داریم به مهمترین آن ها هر چند مختصر بپردازیم؛ گرچه شاید برخی ازقلم افتاده باشد. با این تذکر به برخی پدیده ها و حوادث و پی آمد های مرتبط به صلح های تحمیلی هویت سوز اشاره خواهیم کرد:در پی مطالبی که در موضوع تهدید و فرصت راجع به توافق جمیل مسیحی و اسرائیل در تقسیم لبنان متذکر شدیم، مناسب است یادآور شویم که ارکان اصلی جنگ صلیبی که انگلیس، فرانسه و آمریکا در قرن اخیر می باشند به بهانه ی حل نزاع اسرائیل و لبنان در سال ۱۹۸۲، نیرو های نظامی کارشناس و به عبارت دقیق تر جاسوس وارد خاک لبنان نمودند که توانستند عامل بازدارنده علیه مبارزین دو جبهه ی لبنان و فلسطین شوند (۸۱) و حتی در همان مدت کوتاه اولیه، در چند عملیات جنگی به نفع فالانژ ها وارد عمل شدند، (۸۲) اما در فاصله ی سال های ۱۹۸۲ و۱۹۸۴ و با عملیات شهادت طلبانه ی نیروی مقاومت به ویژه شیعیان لبنان صد ها نفر از سربازان غربی به قتل رسیدند و موجب شد تا غربی ها خاک لبنان را ترک کنند و حضور خود را کمتر نمایند. از این رو از جمله پی آمد آن شکست پذیری اسرائیل و ترک قابل توجهی ازنیرو های غربی از خاک لبنان بود (۸۳) که خود تأثیر گذار بر استقبال اسرائیل از صلح، لکن با هدف حذف هویت فلسطین، بوده است.اما اسرائیل برای جبران این شکست ها و برای حفظ آمادگی نیرو های خود به ترور دولتی و آشکار رهبران ساف در تونس با حمله هوایی، اقدام می کند. (۸۴) لکن همه ی این حوادث در لبنان و اقدام اسرائیل علیه دو کشور خط مقدم مبارزه (لبنان و فلسطین) با اسرائیل، عامل تحرک عمومی فلسطینیان می شود؛ هر چند برخی رهبران را به سازش سوق می دهد.یکی از پی آمدهای صلح تحمیلی کمپ دیوید، موضوع اعطای خودمختاری فلسطینیان در سال ۱۹۹۳ در منطقه های کرانه ی غربی رود اردن، شهر قدس شرقی و نوار غزه بوده است. هر چند اعطای خود مختاری نسبت به حقوق واقعی فلسطینیان ناچیز بوده است، لکن یک عقب نشینی تاریخی دیگر برای اسرائیل حساب می شود که در لایه های اجتماعی مردم فلسطین، امید به آینده و زمینه ی حصول یک فرصت را فراهم ساخت و‌ آنان را به سوی خلاف جهت صلح پیش راند. (۸۵)پدیده ی دیگر تأثیر گذار، تغییر یافتن تمایل کشور های عربی منطقه از یک جریان فلسطینی به جریان دیگر است که خود در آینده بهترین فرصت تاریخی را برای حفظ هویت فلسطینی فراهم ساخت و عامل این رخداد سیاسی اشتباه تاکتیکی عرفات است؛ زیرا عرفات تصور می کرد که صدام، رئیس جمهور وقت عراق با حمله به کویت و با منوط کردن رهاسازی کویت به آزادی فلسطین و با پرتاب چند موشک به اسرائیل قصد حمایت از فلسطین را دارد، و از حامیان واقعی فلسطین است، (۸۶) از این رو عرفات و ساف، خود را در جنگ عراق و کویت در طرف عراق و جانب صدام قرار داد و این انتخاب عامل رویگردانی کشور های عربی از ساف به سوی گروه جدید التأسیس فلسطینی به نام حماس گردید و این مشروعیت بخشی عربی، خود یک فرصت برای یک نسل جوان تازه نفس با ایده ی مقاومت و احیا هویت را فراهم ساخت. (۸۷)در سال ۲۰۰۰ شکست پیاپی اسرائیل از لبنان بخصوص از گروه حزب الله و شیعیان لبنان موجب شد تا اسرائیل بعد از ۲۲ سال اشغالگری، جنوب لبنان را رها کند و به جز قسمت اندکی از منطقه ی شبعا، همه ی سرزمین های لبنان آزاد گردد و این مقاومت با رویکرددینی، بهترین عامل تقویت جریان دینی فلسطینی و تضعیف سایر جریان های سکولار در فلسطین گردید. (۸۸)جنگ سی و سه روزه ی اسرائیل با لبنان یا به عبارتی با حزب الله لبنان به بهانه ی آزاد سازی دو اسیر آغاز گردید، اما نه تنها به همه ی اهداف از پیش تعیین شده ی نظامی دست نیافتند، بلکه به مهمترین هدف که نابودی جریان جدید مبارزاتی در چند دهه ی اخیر لبنان باشد، هم دست نیافتند و حتی عامل تقویت آن جریان که همان حزب الله لبنان و رهبری آن باشد، هم شدند و این پیروزی جریان دینی، مهمترین تأثیر مثبت را بر مبارزان فلسطین و تغییر نگرش برخی از بازمانده های جریان های غیر اسلامی و تثبیت هر چه بیشتر جریان اسلامی در فلسطین را به همراه داشت؛ کسانی که هر روز گام های استواری برای احیای هویت فلسطین مسلمان بر می داشتند. (۸۹)آخرین حادثه ی ناکارآمدساز سلسه صلح های تحمیلی بر جریان آزاد سازی فلسطین در تاریخ حاضر، حمله ی بیست و دو روزه و حمله ی غیر انسانی اسرائیل به غزه است که درخشش جوانه ی سبز مقاومت اسلامی مردم فلسطین را در پی داشت و توان حمله نظامی اسرائیل از سی و سه روز لبنان به بیست و دو روز در غزه که ده ها برابر کوچکتر از جنوب لبنان است، تقلیل یافت و همراهی همه جانبه ی غرب به ویژه آمریکا، فرانسه و انگلیس از اسرائیل، توفیقی را برای آنان حاصل نکرد و تمام تلاش های مشروعیت بخشی چند دهه به نابودی بین المللی کشیده شد و حتی در کشور های طرفدار دولت اسرائیل، تظاهرات مردمی علیه اقدامات وحشیانه و حتی موجودیت دولت اسرائیل به راه افتاد.
نتیجه گیرینزاع شرق و غرب به ویژه اروپا بعد از حضور اسلام، بیشتر دارای رویکرد ایدئولوژیکی هر دو گروه مضاعف گردید. لکن تغییر ادبیات اروپا در قرن ۱۹ و بیداری جهانی و ضمیمه شدن یک نفرت و یک فرصت برای اروپا، ادبیات این نزاع را تغییر داده بود. نفرت مسیحیت اروپا و غرب نسبت به یهود و طرح ایده ی صهیونیسم یهودی مبنی بر علاقه به تشکیل دولت در سرزمین فلسطین توسط برخی یهودیان زرسالار به عنوان فرصت برای اروپا، بهانه ی جدیدی شد برای احیا جنگ های صلیبی لکن با ادبیات نوین. چه از طریق همکاری با صدور بیانیه به نفع یهود مهاجر و چه با اعطای کمکهای نظامی، اقتصادی و حتی فرهنگی و سیاسی، این ادبیات جدید سامان یافت تا این که در عریان ترین ادبیاتدر قالب طرح تقسیم فلسطین و سپس با قطعنامه های چند پهلو در حمایت از دولت جعلی یهود در فلسطین، ادامه یافت و نهایت در یک نبرد بی امان دیپلماسی نوین مبنی بر ایجاد الفت و آشتی بین غاصب و صاحب خانه و همسایه، تحمیل قرار داد صلح پشت قرارداد صلح، تنظیم گردید و در هر قرارداد صلح تحمیلی، غاصب متحق امتیازات جدید و صاحب خانه با دست خالی بلکه بدهکارتر، این نشست ها را ترک می کرد تا این که در آخرین نشست ها، غاصب مهاجم به عنوان حکومت مشروع بومی و بین المللی توسط عده ای محدود مدعی نمایندگی فلسطین به رسمیت شناخته شد، و متقاضیان حقوق قطعی به عنوان مجرمان تروریست معرفی گردیدند و آن مدعیان نمایندگی مسئول بازداشت و برخورد با صاحبان حقوق شدند و قبول کردند در ازای آن در قالب یک استان برای حکومت اسرائیل، لکن با عنوان حکومت خود مختار منطقه ای و محلی نقش ایفا کنند. لکن در برابر این تلاش بی امان مهاجمین، مردم مسلمان در طی بیش از یک قرن مبارزه در واپسین روز های سال ۲۰۰۸ میلادی آب سردی بر این تلاش ها در غزه ریختند و از کوچکترین نقطه ی جغرافیایی همه ی منطقه و جهان را به خود متوجه کردند و نشان دادند اگر ملتی زنده باشد، هرگز غاصبان توفیق به دست نخواهند آورد و هیچ گاه نمی شود با هویت جعلی «رژیم نژاد پرست غاصب» را تثبیت کرد و هویت واقعی و مسلم «مردم مسلمان فلسطین» را از بین برد.
پی نوشت ها:

*حجت الاسلام و المسلمین غفاری فر عضو هیأت علمی معاونت آموزش دفتر تبلیغات اسلامی حوزه ی علمیه ی قم۱٫ مجید صفا تاج، فرهنگ جامع فلسطین (تهران: تجسم اخلاق، چاپ اول، بهار ۱۳۸۶) ج ۲، ص ۳۴۵-۳۳۴، رنه، گروسه، تاریخ جنگ های صلیبی، ترجمه: دکتر ولی الله شادان، تهران، نشر فرزوان، چاپ اول، ۱۳۷۷، ص ۳۹-۱۰، کیانفر، پایزی، -و -د. محمد علی، راد و …، دو قرن وحشت، تهران، انتشارات آزادی، چاپ اول، ۱۳۶۸، ص ۲۳۹-۸۲٫۲٫ اون دیل ریچی، ریشه های جنگ اعراب و اسرائیل، ترجمه: ارسطو آذری (تهران: امیر کبیر، چاپ اول، ۱۳۷۶)، ص ۳۴-۳۰، یوسف العاصی الطویل، الصلیبیون الجدد الحمله الثامنه، قاهره – مصر، مکتبه مدبولی، ۱۹۹۷ م، ص ۴۲-۲۹٫۳٫ دورین، اینگرامز، بذر های توطئه، ترجمه: حسین ابوترابیان (تهران: اطلاعات، ۱۳۶۶) ص ۱۶-۲٫۴٫ سوره ی نجم: آیه ی ۴۲ «تقسیم ظالمانه».5. آلن گرش و دومینیک و یدال، فلسطین ۱۹۷۴، ترجمه: دکتر عباس آگاهی (مشهد مقدس: آستان قدس رضوی، ۱۳۶۹، چاپ اول) ص ۳۴-۹، نقشه ی تفصیلی فلسطین، این نقشه با صفحه ی کلاسه ی بزرگ دو رویه و رنگی، دربردارنده ی انواع نقشه های جغرافیایی طبیعی، سیاسی و جمعیتی و برخی حوادث مهم از قرن ها قبل از اسلام در فلسطین و بعد از اسلام تا دوران معاصر و معرفی شخصیت های تأثیر گذار توسط مرکز مطالعات فلسطین با همکاری جمعی از محققین فلسطینی پژوه تهیه و به زیور طبع درآمد و با عنوان نقشه ی تفصیلی فلسطین شهرت دارد. آدرس مرکز مطالعات فلسطین، تهران، خیابان پاستور، خیابان ۱۲ فروردین، کوچه ی پوریای ولی، پلاک ۲۴، تلفن: ۰۲۱۶۶۴۸۱۵۴۷-۸- نمابر: ۰۲۱۶۶۴۰۲۶۸۱٫۶٫ سامی الجندی، فاجعه ی فلسطین، ترجمه: کمال قارصی (تهران: انتشارات فرخی) ص ۱۳۵-۱۱۴٫۷٫ نقشه ی تفصیلی فلسطین (به ترتیب سال های وقوع جنگ ها).۸٫ سامی الجندی، پیشین، ص ۲۱۴-۱۹۶٫۹٫ عبدلاوهاب کیالی، تاریخ نوین فلسطین، ترجمه: محمد جواهر کلام (تهران: امیرکبیر، چاپ اول، ۱۳۶۶) ص ۱۰۲-۹۶، و حسین ابوترابیان، همان، ص ۵۳-۱۷٫۱۰٫ محور و موضوع مقاله است که در طی مباحث مستندات آن خواهد آمد.۱۱٫ علاوه بر منابعی که در اثنا بحث کمپ دیوید خواهد آمد در خصوص نقش آمریکا در فرصت سازی برای توفیق اسرائیل و واداشتن انور سادات به عقب نشینی و امتیاز دهی و تضعیف جبهه ی اعراب به ویژه فلسطین از اثر زیر بهره ی فراوان بردیم و تقریباً روح قلم در این بحث با عنوان پلی لرزان از همین اثری است که معرفی می شود: نظام شرابی، آمریکا و اعراب، ترجمه: عباس عرب، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول، ۱۳۷۵، ج ۲، ص ۱۲۹۸-۹۷۹٫۱۲٫ عبدالمجید وحید، کمپ دیوید پس از دو دهه، ترجمه: مهرداد کیائی (تهران :انتشارات اطلاعات، چاپ اول، ۱۳۷۹) ص ۱۳-۱۱٫۱۳٫ همان، ص ۲۳-۱۳٫۱۴٫ همان، ص ۲۱-۱۴٫۱۵٫ همان، ص ۲۶-۱۱٫۱۶٫ پطرس غالی، راه مصر به سوی قدس، فریده مبینی کشه (تهران: اطلاعات، چاپ اول، ۱۳۸۱) ص ۱۶٫۱۷٫ همان، ص ۲۵-۲۴٫۱۸٫ همان، ص ۲۱۱٫۱۹٫ همان، ص ۲۲۲-۲۲۰٫۲۰٫ همان، ص ۲۲۳-۲۲۲٫۲۱٫ همان، ص ۲۲۴-۲۲۳٫۲۲٫ همان، ص ۲۳۶-۲۲۶٫۲۳٫ همان، ص ۲۳۸-۹٫۲۴٫ محمد ابراهیم کامل، صلح موعود در توافقنامه های کمپ دیوید، ترجمه: محمد درخشنده (تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ اول، ۱۳۶۸) ص ۹٫۲۵٫ همان، ص ۳۵٫۲۶٫ همان، کل کتاب.۲۷٫ همان، ص ۱۰۷ و ۱۰۶ و ۶۰ و ۵۷٫۲۸٫ همان، ص ۱۵۹-۱۴۸ و ۱۲۹ و ۱۲۸ و ۲۳٫۲۹٫ همان، ص ۲۲۴-۲۲۳٫۳۰٫ همان، ص ۲۸۳-۲۸۱ و ۲۶۵-۲۶۳ و ۲۵۳٫۳۱٫ رجوع شود به: جورج بال، خطا و خیانت در لبنان، ترجمه: حسین ابوترابیان (تهران: انشارات اطلاعات، ۱۳۶۶) ص ۱۸۱-۱۱۹ و ۷۹ و ۱۲٫- و – سید عبدالرحیم خلخالی، لبنان در آتش جنگ، ناشر: مؤلف، رمضان ۱۳۹۷، شماره ی ثبت ۹۸/۴۹۱، ۱۴/۶/۱۳۵۶، موجود در کتابخانه ی دانشگاه باقرالعلوم (ع)، قم، ص ۱۵۷-۱۲- و – مرکز اطلاعات عربی، روزشمار تجاوز اسرائیل به لبنان، ‌ترجمه: جواد صالحی، مؤسسه انجام کتاب، پاییز، تهران، ص ۱۴۸-۳۹- و – خاویر پرزد کوئیار، به سوی صلح، ترجمه: حمید رضا زاهدی، تهران، اطلاعات، چاپ اول، ۱۳۷۹، ص ۹۱-۶۳- و ده ها کتابی دیگر که مطالعه شد ولی برای اختصار از ذکر آن صرف نظر می شود.۳۲٫ ابو ایّاد، فلسطین آواره، ترجمه: حمید نوحی (تهران: انتشارات قلم، ۱۳۶۰) ص ۱۶۵-۱۲۸٫۳۳٫ شهید مصطفی چمران، لبنان، بنیاد شهید چمران، ۳۱ خرداد ۱۳۶۲، ص ۲۵۸٫۳۴٫ محمد ابراهیم کامل، همان، ص ۱۸۵-۱۷۹٫۳۵٫ نظام شرابی، همان، ج ۲، ص ۱۴۰۲، عبدالوهاب هشیش، ‌تعیین سرنوشت فلسطین میان حق و زور، ترجمه: عباس آگاهی (تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول، ۱۳۷۴) ص ۳۱۹-۳۲۴ [محتوای کتاب شرابی در کتاب هشیش هم آمده است].۳۶٫ نظام شرابی، همان، ج ۲، ص ۱۴۰۷-۱۰۴۳(تلخیص)؛ جیمی کارتر، فلسطین، صلح یا نژادپرستی، ترجمه: محمد حسین وقار، تهران، اطلاعات، چاپ اول، ۱۳۸۶، ص ۱۱۷-۱۱۵٫۳۷٫ جیمی کارتر، پیشین، ص ۱۱۸٫۳۸٫ همان.۳۹٫عبدالوهاب هشیش، پیشین، ص ۳۲۴، و رجوع شود به کتاب: محمد کریمی، پشتنقاب صلح (تهران: کیهان، چاپ اول، ۱۳۸۰) ص ۵۲-۴۹٫۴۰٫ رجوع شود به: محمد باقر سلیمانی، بازیگران روند صلح در خاورمیانه (تهران: وزارت خارجه ج.ا.ا، چاپ اول، ۱۳۷۹) ص ۲۸-۲۶ و علیرضا عرب، زمینه ها و علل شکل گیری همایش آناپولیس، تهران، قبله ی اول، چاپ اول، بی تا، ص ۲۷-۲۴٫۴۱٫ محمد باقر سلیمانی، پیشین، ص ۳۲٫۴۲٫ عبدالوهاب هشیش، ص ۴۱۷٫۴۳٫ محمد باقر سلیمانی، پیشین، ص ۳۳-۳۲٫۴۴٫ محمد کریمی، پیشین، ص ۵۵٫۴۵٫ علیرضا عرب، پیشین، ص ۳۲٫۴۶٫ جمیله کدیور، پشت پرده ی صلح (تهران: چاپ اول) ص ۲۴۱٫۴۷٫ محمد کریمی، پیشین، ص ۲۶۲٫۴۸٫ جمیله کدیور، پیشین، ص ۲۶۲٫۴۹٫ محمد کریمی، پیشین، ص ۶۳٫۵۰٫ مجید صفا تاج، فلسطین از اشغال تا انتفاضه (تهران: انتشارات مدرسه، چاپ اول، ۱۳۸۲) ص ۱۱۵؛ جمیله کدیور، پشت پرده ی صلح، پیشین، ص ۲۶۹-۲۶۷٫۵۱٫ ابوخالد العمله، اسلو محطه التهوید فلسطین (بیروت، لبنان: دارالکنوز الدبیه، الطبعه الاولی، ۱۹۹۷) ص ۹۲٫۵۲٫ وهابیان – و – باکری، جاودانگی خونبار، آریل شارون (تهران: روایت فتح، چاپ اول، ۱۳۸۳) ص ۹۲٫۵۳٫ البته این جمله ی اخیر از تحلیل فوق بر مبنای دیدگاه کسانی است که به امداد های الهی برای مجاهدت راه خدا اعتقادی ندارند و یا حتی در یک تحلیل معکوس غاصبان فلسطین را جزء حمایت شدگان الهی می دانند؛ چنان که یهود خود را نظر شدگان خدا می خوانند.۵۴٫ رجوع شود به: ابوخالد العمله، ص ۱۸۹-۱۸۴؛ علیرضا عرب، پیشین، ص ۱۰۰-۳۵؛ جمیله کدیور، پشت پرده ی صلح، پیشین، ص ۳۱۴-۲۰؛ محمد کریمی، پیشین، ص ۱۰۰-۶۰؛ محمد باقر سلیمانی، ۳۹۹-۳۹۵ و ۶۰-۳۳؛ مجید صفا تاج، فلسطین از اشغال، ص ۱۶۵٫۵۵٫ محمد باقر سلیمانی، پیشین، ص ۱۷۰-۱۳۴٫۵۶٫ همان، ص ۳۳، نقشه ی تفصیلی فلسطین (حوادث ۱۹۹۴ م).۵۷٫ نقشه ی تفصیلی فلسطین (حوادث ۱۹۹۴ م).۵۸٫ نقشه ی تفصیلی فلسطین (حوادث ۱۹۹۴ م)، محمد باقر سلیمانی، پیشین، ص ۴۰۷-۴۰۱٫۵۹٫ وهابیان و باکری، پیشین، ص ۱۱۸٫۶۰٫ نقشه ی تفصیلی فلسطین (حوادث ۱۹۹۴ م)، محمد باقر سلیمانی، پیشین، ص۴۲۰-۴۰۹ و ۳۳؛ وهابیان و باکری، ص ۱۱۹٫۶۱٫ محمد کریمی، پیشین، ص ۶۵-۶۴٫۶۲٫ حسن واعظی، نبرد نابرابر (تهران: سروش، چاپ اول، ۱۳۷۹) ص ۲۲۶-۲۲۴٫۶۳٫ همان، ۲۳۰-۲۲۶-۲۲۹٫۶۴٫ باروخ کیمبرلینگ، انهدام سیاسی، ترجمه: حسن گلیریز (تهران: نشر نی، چاپ اول ۱۳۸۳) ص ۱۳۴٫۶۵٫ عبدالوهاب کیالی، پیشین، ص ۱۶٫۶۶٫ نقشه ی تفصیلی فلسطین (حوادث ۱۹۴۷ م).۶۷٫ رجوع شود به: حسن واعظی، پیشین، ۲۳۲-۲۳۰- و – باروخ کیمرلینک، پیشین، ص ۱۴۰ -۱۱- و – نقشه ی تفصیلی فلسطین و سایر منابع قرارداد های مذکور در مباحث گذشته.۶۸٫ در بحث آخر خواهد آمد.۶۹٫ نقشه ی تفصیلی فلسطین و کلیه ی منابعی که گذشت.۷۰٫ محمد صادق شریعت، قدس و قطعنامه های بین المللی (تهران: نشر سفیر، چاپ اول، ۱۳۷۹) ص ۲۶۲-۲۶۰٫۷۱٫ علیرضا عرب، ص ۱۰۱، وهابیان و باکری، احسان، پیشین، ص ۱۳۷٫۷۲٫ علیرضا عرب، پیشین، ص ۱۰۴-۱۰۱٫۷۳٫ وهابیان و باکری، همان، ص ۱۰۴؛ زبیگینو برژینسکی، انتخاب، سلطه یا رهبری، ترجمه: امیر حسین رهبری (تهران: نشر نی، چاپ اول، ۱۳۸۶)، ص ۱۰۰ و ۲۶۴٫۷۴٫ وهابیان و باکری، پیشین، ص۱۴۰-۱۳۹ و ۱۲۱-۱۲۰ (شرح این بحث قبلاً گذشت).۷۵٫ آمریکا، اتحادیه ی اروپا، روسیه و سازمان ملل.۷۶٫ علیرضا عرب، پیشین، ص ۱۱۱-۱۰۶ و ۱۰۱٫۷۷٫ برگرفته از الف) http://Fa. Wikpedia.org ب) عرب، پیشین، ص ۱۳۴-۱۱۳٫۷۸٫ علیرضا عرب، پیشین، ص ۱۲۸-۱۲۵٫۷۹٫ رجوع شود به: استیون کینذر، براندازی، ترجمه: (تهران)، ص: کل کتاب، ویلیام بلوم، سرکوب امید، ترجمه: (تهران) ص، کل کتاب.۸۰٫ مسعود اسداللهی، از مقاومت تا پیروزی (تهران: مؤسسه ی مطالعات و تحقیقات اندیشه – سازان نور، چاپ اول، ۱۳۷۹)، ص ۷۴-۷۳؛ عبدالوهاب هشیش، پیشین، ص ۳۲۰٫۸۱٫ بال جورج، خطا و خیانت در لبنان، ترجمه: حسین ابوترابیان (تهران: اطلاعات، چاپ دوم، ۱۳۶۶) ص ۱۸۱-۱۱۹ و ۷۹-۱۲؛ سید عبدالرحیم خلخالی، پیشین، ص ۱۵۷-۱۲؛ نقشه ی تفصیلی فلسطین و دیگر منابع.۸۲٫ جیمی کارتر، پیشین، ص ۱۱۱-۱۰۹٫۸۳٫ محمد باقر سلیمانی، پیشین، ص ۲۱۴-۱۹۵ و ۲۰، خاویر پرزدکوییار، پیشین، ص ۱۵۷؛ علیرضا عرب، پیشین، ص ۳۷-۳۶٫۸۴٫ مجید صفا تاج، دانش نامه ی فلسطین (تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول، ۱۳۸۰)، ج ۳، ص ۲۶۲٫۸۵٫ آویگدور هاسل کورون، طوفان بی پایان، ترجمه: عباس مخبر (تهران: وزارت خارجه، چاپ اول، ۱۳۷۹) ص ۲۱۴-۱۹۵ و ۲۰؛ خاویر پرزدکوییار، پیشین، ص ۱۵۷؛ علیرضا عرب، پیشین، ص ۳۷-۳۶٫۸۶٫ نقشه ی تفصیلی فلسطین.۸۷٫ علیرضا عرب و نصرالهی، پس لرزه های نبرد وعده ی صادق (تهران: جمعیت دفاع از فلسطین، چاپ اول، بی تا) ص ۴۰٫۸۸٫ علیرضا عرب و دیگران، ص ۷۱-۴۱؛ خبرگزاری آینده ی روشن ۱۶/۸/۱۳۸۵؛ خبرگزاری ج.ا.ا. ۴/۹/۱۳۸۷، پایگاه اطلاع رسانی قربانیان ترور ۲۷/۸/۱۳۸۵٫۸۹٫ همان.منبع: فصلنامه ی علوم سیاسی، شماره ی ۴۴