عصمت انبیاء (عصمت حضرت محمد (ص) – آیه ۵ مدثر)

عصمت انبیاء (عصمت حضرت محمد (ص) – آیه ۵ مدثر)

{وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ} «و از پلیدی دوری کن».
اصل «رُجز» در لغت به معنای اضطراب و پی در پی بودن حرکات است. رُجز در آیه مورد بحث به معنای: «الشرک ما کان» یعنی شرک اندکی است که وجود داشته، تفسیر شده است؛ یعنی کسی که جز خدا را پرستش کند، در اعتقادش شک و اضطراب دارد و به عبادت بتها نیز «رُجز» گفته شده و آیه مبارکه: {والرجز فاهجر} به همین معنا نیز تفسیر شده است.
در مورد رجس به معنای قذر و آلودگی و بت نیز رُجز به کار برده شده و به عمل و یا امراضی مانند طاعون و .. که منجر به عذاب شود، هم رجز به کار گرفته شده است.([۱])
حال سؤال این است که تعبیر و تفسیر اهل لغت از «رُجز» چگونه با عصمت اعتقادی پیامبر اکرم(صلی الله و علیه و آله) قابل جمع است؟
پاسخ:
از مباحث گذشته و به دلایل زیر پاسخ این شبهه نیز روشن می‌شود:
۱ـ در اصول ثابت شده است که پیامبر اکرم(صلی الله و علیه و آله) مانند امت مشمول اوامر و نواهی عمومی خداوند است؛
۲ـ اگر مقصود از «رُجز» عذاب باشد، هدف دوری از اعمالی است که مایه عذاب می‌گردد([۲]) و این نوع خطاب نشانه وجود زمینه‌های نزدیکی به وسایل عذاب در پیامبر نیست تا با عصمت او سازگار نباشد؛ زیرا خطابه‌ای قرآن جنبه عمومی دارد و آنجا که به شخص پیامبر خطاب می‌نماید، مقصود تعلیم دیگران و تفهیم عموم ملت است، مانند قول معروف «ایاک أعنی وأسمعی یا جاره».
اگر مقصود از این واژه آلودگی ظاهری باشد؛ جز یک دستورالعمل چیز دیگری نخواهد بود. مثل اینکه به پیامبر دستور دهد که نماز بگزار و برخی می‌گویند: مقصود از آیه همین معنی است. از ابن مسعود نقل شده است: ما با پیامبر در مسجدالحرام بودیم. ابوجهل وارد شد و گفت: آیا در میان شما کسی هست که این چیز آلوده را به سوی «محمد» پرتاب کند؟
مردی به سرعت برخاست و آن را گرفت و به سوی پیامبر(صلی الله و علیه و آله) پرتاب کرد.([۳])
اگر مقصود، آلودگی روحی و اخلاقی باشد که از صفات زشت دوری جوید، منظور همان است که در معنای عذاب بیان شد و این خطاب‌ها جنبه تعلیمی دارد.
اگر مراد از «رُجز» در آیه مبارکه «صنم و بت» باشد، در این صورت معنای امر به هجرت از رجز (بت)، این است که چون بت و بت‌پرستی و شرک یکی از چیزهایی است که وسیله نزول عذاب الهی می‌شود از آن بپرهیز. نه به این معنی که مشغول بت‌پرستی هستی! بلکه به این معنا که بر این پرهیز و هجرانت از بت‌پرستی که بر آن قرار داری، همچنان ادامه بده.
این منع، در حقیقت امر به مداومت بر هجران از بت است؛ مثل این‌که مسلمانی بگوید: «اهدنا» معنایش این نیست که من بر هدایت نیستم پس مرا هدایت کن؛ بلکه مراد این است که مرا بر این هدایت ثابت قدم بدار.
علاوه بر این، این دستور جنبه کلی و قانونی دارد که جهانی است و اختصاص به پیامبر(صلی الله و علیه و آله) ندارد. شاهدش این است که در ظرف نزول این آیه نه تنها پیامبر بت را نمی‌پرستید ـ و پیش از آن نیز هیچگاه به دور آن نگشته است ـ بلکه کمر همت بر بت‌شکنی بسته بود و در اوج مبارزه با مشرکان و بت‌پرستان بوده است.([۴])
پس هیچ کدام از این احتمال‌ها، خدشه‌ای بر عصمت پیامبر اکرم(صلی الله و علیه و آله) وارد نمی‌کند.
———————
[۱]) ر.ک: ابن کثیر، البدایهًْ والنهایهًْ، ج ۱، ص ۷۷۴، تحقیق وتعلیق: علی شیری، بیروت: دارإحیاء التراث العربی، چ۱، ۱۴۰۸؛ الصحاح، ج ۳، ص ۳۹۳؛ تاج العروس، ج ۸، ص۱۲۰۵٫
[۲]) مجمع البیان، ج‏۱۰، ص ۵۸۱؛ مفاتیح الغیب، ج‏۱۰، ص ۶۹۹٫
[۳]) محمد بن عبد الله بن یحیی ابن سید الناس، عیون الاثر، ج ۱، ص ۱۰۳، بیروت: مؤسسهًْ عز الدین للطباعهًْ والنشر، ۱۴۰۶ﻫ. ق.
[۴]) تفسیر من وحی القرآن، ج‏۲۳؛ ص ۲۰۵؛ مفاتیح الغیب، ج ۱۰، ص ۷۰۰٫
منبع : اختصاصی مجمع جهانی شیعه شناسی

http://shiastudies.com

عصمت انبیاء (عصمت حضرت محمد (ص) – آیه ۵ مدثر). عصمت انبیاء (عصمت حضرت محمد (ص) – آیه ۵ مدثر). عصمت انبیاء (عصمت حضرت محمد (ص) – آیه ۵ مدثر). عصمت انبیاء (عصمت حضرت محمد (ص) – آیه ۵ مدثر). عصمت انبیاء (عصمت حضرت محمد (ص) – آیه ۵ مدثر). عصمت انبیاء (عصمت حضرت محمد (ص) – آیه ۵ مدثر). عصمت انبیاء (عصمت حضرت محمد (ص) – آیه ۵ مدثر). عصمت انبیاء (عصمت حضرت محمد (ص) – آیه ۵ مدثر). عصمت انبیاء (عصمت حضرت محمد (ص) – آیه ۵ مدثر). عصمت انبیاء (عصمت حضرت محمد (ص) – آیه ۵ مدثر). عصمت انبیاء (عصمت حضرت محمد (ص) – آیه ۵ مدثر). عصمت انبیاء (عصمت حضرت محمد (ص) – آیه ۵ مدثر). عصمت انبیاء (عصمت حضرت محمد (ص) – آیه ۵ مدثر).