استراتژی کاری صلاح الدین: ۱ـ شروع از نقطه قوت و اطمینان بخش: ایشان این هدف را با اتحاد دوباره مسلمانان و تقویت آن و تربیت انسان مسلمان و مجاهد و تأمین مسائل مالی جنگ دنبال کردند. ۲ـ آماده کردن سرزمین های اسلامی برای جنگ: صلاح الدین به این خاطر، به گسترش عدالت و زدودن کینه های میان امرای مسلمان و اتحاد میان آنها علیه صلیبیان دست زد. وی همچنین فعالیت گسترده ای در زمینه فعال سازی صنایع نظامی از جمله کشتی های جنگی و تقویت استحکامات قلعه ها انجام داد. ۳ـ شفافیت اهداف: این مسأله در رهبری امت اسلامی برای راندن اشغالگران نمود داشت. شفافیت هدف صلاح الدین در راندن مهاجمان صلیبی به آمادگی نیروهای مجاهد و بازتاب مثبت عملکردهای وی کمک شایانی کرد. وی سعی داشت با استفاده از کم ترین امکانات بهترین نتیجه را کسب کند. این مجاهد راست قامت همچنین اهداف نظامی و اولویت های کاری خود را تعیین کرد و مهم ترین اولویت وی آزادسازی مناطق اسلامی از یوغ صلیبیان بود و حول این محور نیز سیاست گذاری می کرد. ۴ـ دلسوز مسلمانان: ایشان برای پیروزی در نبردها بسیار به مسلمانان توجهی می کرد و با آنها مهربان بود و از طرف دیگر، به نبرد می رفت تا این که جامعه اسلامی محافظت شود و جان مسلمانان در امان ماند. وی برای حفظ روحیه عالی نیروهای مسلمان به شدت به حملات صلیبیان پاسخ می داد و همیشه آماده جهاد و مبارزه بود و برای هر حمله لوازم و شیوه های خاص آن نبرد را تدارک می دید. علاوه بر این استراتژی های اساسی، صلاح الدین از شیوه حمله غیر مستقیم نیز بهره می جست. مانند رژه طولانی نیروهایش و حملات غافلگیرانه و حمله به محوری برای کاهش فشار بر محور دیگر. از جمله راهکاری های دیگر این مبارز دلاور، حملات نفوذی برای جدا کردن نیروهای پیاده و سواره نظام دشمن و بهره گیری از دعواهای سیاسی و حمله به گروهی از دشمنان با همکاری گروه رقیب و مشخص کردن دشمنان، حملات پیشگیرانه برای تضعیف قدرت دشمن قبل از یورش و یا تکمیل مقدمات حمله. صلاح الدین در نبردهایش با شایستگی مثال زدنی اصول اساسی ذیل را پایه ریزی کرد: ۱ـ اصل غافلگیری ۲ـ اصل امنیت کاری. صلاح الدین با تأسیس یک شبکه جاسوسی قوی و کارآمد این هدف را دنبال می کرد. ۳ـ اصل نمایش قدرت از طریق سرعت تحرک ارتش و جابجایی نیروها. ۴ـ اصل شروع جنگ قبل از حمله دشمن. از این طریق روحیه تهاجمی جای روحیه دفاعی را گرفت. ۵ـ اصل تأمین هزینه های مالی مناسب هر جنگ. ۶ـ اصل تلاش برای دستیابی به اهداف. صلاح الدین در درجه اول به تضعیف نیروی انسانی صلیبیان و سپس قطع کمک های اقتصادی و ایجاد مشکلات مالی برای آنها اهتمام می ورزید، تا این که مهاجمان صلیبی در خاورمیانه بار مالی سنگین برای غرب باشند. این سردار رشید اسلام به آزاد سازی سرزمین فلسطین از داخل به طرف ساحل توجه می کرد. صلاح الدین ایوبی ارتش اسلامی را همیشه برای کارزار و نبرد آماده کرده و روحیه ایمانی و جهادی آنها را افزایش داده بود. همچنین به توان فیزیکی و بدنی نیروهایش و انضباط و اطاعت و عدم سرپیچی از اوامر فرماندهان اهمیت زیادی قائل بود و این توانایی ها و روحیه ها را در میان ارتشش ایجاد کرد. نبرد حطین صلاح الدین ارتش خود را برای نبرد سرنوشت ساز با صلیبیان آماده کرد. علاوه بر داوطلبان جهاد، ۱۲۰۰۰ هزار نیروی نظامی داشت. از طرف دیگر، صلیبیان خود را آماده کردند و اختلافات را کنار گذاشتند و فرماندهان و ارتش های آنها با هم متحد شدند و ۶۳۰۰۰ هزار نیروی جنگی را آماده رویارویی کردند. صلاح الدین ایوبی و سپاهیانش از رودخانه اردن گذشتند و طبریه را به جز قلعه اش آزاد کردند. روز جمعه بیست و سوم ربیع الثانی ۵۸۳هـ.ق. برابر با ۴ ژوئن ۱۱۸۷م. درگیری هایی میان آنها و نیروهای دشمن روی داد، اما جنگ اصلی روز شنبه بیست و چهارم شروع شد. گرما و کمبود آب به شدت روحیه نیروهای صلیبی را تضعیف کرد. مسلمانان آنها را محاصره کردند و علف های خشک اطراف آنها را آتش زدند. گرمای خورشید، آتش، سلاح، انداختین تیر و کمبود آب، صلیبیان را در محاصره گرفت. سپس سردار صلاح الدین ایوبی تکبیرگویان دستور حمله مستقیم را صادر کرد. مسلمانان با حمله به دشمن سی هزار نفر از آنها را به هلاکت رساندند و سی هزار نفر را هم به اسارت گرفتند. کلیه پادشاهان صلیبی به جز حاکم ترابلس از جمله اسرا بودند. مانند این روز در خوشحالی و پیروزی اهل حق و اسلام و شکست و دفع اهل باطل دیده نشده بود. حتی گفته شده است که برخی کشاورزان هر کدام سی اسیر صلیبی را با طناب بسته بودند و هر اسیر را در مقابل کفشش به نیروهای مسلمان می فروختند. مسلمانان در این جنگ به پیروزی درخشانی دست یافتند که نظیر آن تنها در زمان صحابه و تابعین رخ داده بود. جای حاکم بیت المقدس و برادرش و ارناط حاکم الکرک اسیر شدند. صلاح الدین با دستان خودش ارناط را به خاطر اذیت و آزار مسلمانان و سوگندی که یاد کرده بود، به قتل رساند. حاکم جبیل، ابن هنفری، مقد الداویه، گروهی از یاران الداویه و الاسبتاریه را اسیر کردند. مسلمانان به علت اقدامات خشونت بار الداویه و الاسبتاریه علیه مسلمانان آنها را اعدام کردند. این گزیده ای از نبرد حطین بود. این نبرد یکی از جنگ های سرنوشت ساز تاریخ اسلام و فلسطین بود. مسلمانان شب ها را در تکبیر و تهلیل سپری می کردند. صلاح الدین ایوبی به محض سقوط صلیبیان و اسارت حاکمان صلیبی سجده شکر به جای آورد. پس از این نبرد راه برای مسلمانان برای آزاد سازی بیش تر مناطق فلسطین باز شد. پس از جنگ مناطق زیر به ترتیب فتح شدند: طبریه، عکا، ناصره، صفوریه، قیساریه، حیفا، ارسوف، نابلس، الفوله، دبوریه، جنین، زعین، الطور، اللجون، بیسان، توابع طبریه و عکا و یافا. سپس سپاه اسلام به سمت شمال فلسطین حرکت کرد و قلعه تبنین، صیدا، بیروت و جبیل را آزاد ساختند. پس از آزادسازی این مناطق نیروهای مسلمان به سمت جنوب به راه افتادند و الرمله، یبنه، بیت لحم، الخلیل، عسقلان، غزه و الداروم را از اشغال دشمن خارج ساختند. صلاح الدین شخصاً در عسقلان اقامت گزید تا این که قلعه های الداویه در غزه و النطرون و بیت جبریل و … را آزاد کرد. صلاح الدین و یارانش موفق شدند در کم تر از دو ماه کلیه این مناطق را از یوغ اشغالگران صلیبی خارج سازند. گفتنی است که برخی از این مناطق به سال ها برنامه ریزی و حتی محاصره آنها نیاز داشت تا از تصرف دشمن خارج شوند. به طور کلی پنجاه شهر بزرگ در این نبرد آزاد شد. هر کدام از این شهرها دارای قلعه و نیروهای دفاعی صلیبی بودند. آزادی بیت المقدس پس از آزادی این شهرها، چشم ها همه به قدس دوخته شد. صلاح الدین ایوبی سپاه خود را برای آزادی این شهر آماده و پانزدهم ماه رجب ۵۸۳هـ.ق. آن را محاصره کرد. ۶۰ هزار جنگجوی صلیبی در داخل قدس در انتظار مرگ بودند. در روزهای محاصره این شهر درگیری های مختلفی روی داد و مسلمانان چندین بار تلاش کردند که وارد آن شوند. در اطراف این شهر به شدت با صلیبیان درگیر شدند، به گونه ای که مردم تا به حال نبردی این چنین ندیده بودند. هر یک از دو طرف این جنگ را مقدس و امری واجب دینی می شمرد و بدون اذن سلطان می جنگید. صلیبیان در مقابل تحویل شهر به نیروهای مسلمان درخواست امان کردند. اما صلاح الدین ایوبی با درخواست آنها مخالفت کرد. صلیبیان تهدید کردند که در صورت عدم پذیرش این درخواست، هزاران اسیر مسلمان و زنان و کودکان نصرانی را به قتل می رسانند و منازل و املاک آنها را آتش زدند و حتی حیوانات را می کشند و قبه الصخره و مسجد الاقصی را نیز تخریب می کنند، سپس از شهر خارج و تا آخرین نفر می جنگند. صلاح الدین با یارانش مشورت کرد و همگی بر دادن امان به صلیبیان موافقت کردند. پس از این تصمیم، صلاح الدین به آنها امان داد و مسلمانان در بیست و هفتم رجب ۵۸۳هـ.ق. ۲ اکتبر ۱۱۸۷م. قدس را فتح کردند. به اعتراف خود صلیبیان صلاح الدین ایوبی هنگام ورود به شهر با آنها به خوبی رفتار کرد. این چنین بیت المقدس پس از ۹۱ سال اشغال به آغوش جهان اسلام بازگشت و مسجد الاقصی دوباره شکوه و عظمت خود را یافت و بانگ اذان از گلدسته های آن به گوش رسید و منبری که نورالدین بیست سال قبل از این تاریخ برای مسجد الاقصی ساخته بود، در این مسجد نصب شد. گفتنی است که صلاح الدین پس از فتح قدس به آزادسازی دیگر شهرها و قعله های دیگر ادامه داد. در سال ۵۸۴هـ.ق. جبله و لاذقیه، قلعه های صهیون، بکاس، الشغر، سرمینیه، برزیه، درب ساک و بغراس و سپس شهر الکرک را بدون جنگ بعد از محاصره چند روزه آزاد ساخت. مسلمانان این مناطق آرام گرفتند و اسلام دوباره وارد زندگی آنها شد و دل های اهالی این مناطق مانند قدس و غیره به نور اسلام روشنایی یافت. صلاح الدین پس از محاصره صفد آن را بدون جنگ آزاد کرد و صلیبیان به صور لبنان گریختند. خداوند شر آنها را از سر مسلمانان کم کرد. آنها در مرکز کشورهای اسلامی ریشه دوانیده بودند. صلاح الدین پس از آزادسازی صفد، کوکب و سپس شقیف ارنوم از سخت ترین قعله ها را از زیر یوغ اشغالگران صلیبی خارج ساخت. این چنین فلسطین دوباره به زیر پرچم پر افتخار اسلام درآمد. اما بهار پیروزی ها مدت مدیدی ادامه نداشت و دوباره صفحه جدیدی از چالش ها و درگیری ها شروع شد. ادامه جهاد علیه صلیبیان صلیبیان شکست خورده در صور لبنان جمع شدند و صلاح الدین در رفتن آنها به این شهر مانعی ایجاد نکرد و با تساهل و تسامح با آنها برخورد کرد. صلیبیان از کشورهای متبوع خود درخواست کمک کردند. آنها دوباره تقویت شدند و ابهت خود را بازیافتند. سپس صلاح الدین در سال ۵۸۴ “جای” پادشاه را به شرط بازگشت به فرانسه آزاد کرد، اما وی به صور رفت و در آنجا با کمک ناوگان ایتالیایی “بیزا” فرماندهی صلیبیان را عهده دار شد. ابن اثیر می گوید:”همه این کارها در نتیجه کوتاهی صلاح الدین در آزاد کردن اسرا بود و وقتی انگشت ندامت را گزید که دیر بود.” صلیبیان سال ۵۸۵هـ.ق. به شهر عکا حمله کردند و در آنجا منتظر ماندند تا این که کمک هایی برای شروع سومین حمله خود دریافت کردند. پاپ اوربان دوم برای “بازپس گیری” بیت المقدس مسیحیان را برای شرکت در این جنگ دعوت می کرد. سه تن از پادشاهان اروپا که عبارتند از فردریک بربروسا امپراتور آلمان (که در راه همراه با بیش تر ارتشش هلاک شد)، ریچارد گلب اسد پادشاه انگلستان و فیلیپ اغسطس پادشاه فرانسه فرماندهی این جنگ را بر عهده گرفتند. امپراتور آلمان در راه همراه با بیش تر نیروهایش هلاک شد و پادشاه انگلستان نیز از راه دریا به سوی بیت المقدس حرکت کرد و جنایات صلیبیان با حمله وی به اوج خود رسید. وی به کشتار مسلمانان دست زد. انسان مکار و حیله گری بود و مسلمانان به دست وی به صورت بی سابقه ای قتل عام شدند. همه ارتش های صلیبی در تاریخ ربیع الثانی و جمادی الاول سال ۵۸۷هـ.ق. برابر با ژوئن ۱۱۹۱ شهر عکا را محاصره کردند. این شهر در تاریخ ۱۷ جمادی الاول ۵۸۷هـ.ق. سقوط کرد. این چنین صلیبیان دوباره رد پایی برای خود در فلسطین باز کردند. مسلمانان و صلیبیان در این سال مدام با هم مشغول نبرد بودند و به صورت متناوب در هر کدام از این جنگ ها پیروزی می شدند. صلیبیان توانستند در ساحل فلسطین به طرف جنوب پیشروی و حیفا و یافا را اشغال کنند. گفتنی است که درگیری در این مناطق شدید و خون های زیادی ریخته شد. ابن کثیر می گوید که صلاح الدین ایوبی سی و هفت ماه در اطراف عکا صبورانه حضور داشت و در این مدت پنجاه هزار صلیبی را به هلاکت رساند. سومین حمله صلیبیان با انعقاد صلح الرمله میان ریچارد گلب اسد و صلاح الدین ایوبی در ۲۱ شعبان ۵۸۸هـ.ق. برابر با یکم سپتامبر ۱۱۹۲ خاتمه یافت. این پیمان صلح عبارت بود از یک قراداد آتش بس به مدت سه سال و سه ماه. بنا به مفاد این قرارداد صلیبیان بر سواحل فلسطین از یافا تا عکا تسلط یافتند و به آنها اجازه داده شد که از قدس دیدن کنند و آزادانه به تجارت بپردازند و کاروان های تجاری میان مناطق دو طرف تردد داشته باشند. در ذیل به برخی بندهای این صلح اشاره می شود: ۱ـ صلاح الدین ایوبی به صلح تمایلی نداشت و وقتی امرای مشاورش نزد وی رفتند، با آتش بس مخالفت کرد. عماد اصفهانی این چنین نظر صلاح الدین ایوبی را درباره این صلح به رشته تحریر درآورده است:”ما به شکرانه پروردگار قدرتمند و در انتظار پیروزی مورد انتظار هستیم …، با جهاد خوی گرفته ایم و با آن به مراد و مقصود خود رسیده ایم و دست کشیدن از این فریضه برای ما سخت و دشوار است و مانند دست کشیدن کودک از شیر مادر است…، چاره ای جز جهاد و جنگ نداریم…، با آتش بس مخالفم و به جهاد در راه خدا افتخار می کنم و آن را در ادامه می دهم. با کمک و پشتیبانی خداوند هر کاری که مورد رضای اوست، قاطعانه انجام می دهم.” اما مشاوران صلاح الدین به علت ویرانی بلاد اسلام و خستگی سربازان و نیروها و کم بودن تعداد آنها بر پذیرش صلح اصرار کردند، زیرا در صورت عدم انعقاد پیمان آتش بس صلیبیان نیز بر جنگ و ماندن پافشاری می کنند و در صورت آتش بس ساکنان شهرها و مناطق اسلامی به خانه و کاشانه شان باز می گردند و دوباره این مناطق رونق می گیرند. از طرف دیگر، سربازان و نیروهای مسلمان نفسی تازه و خود را برای نبرد آماده می کنند. مشاوران صلاح الدین بر این عقیده بودند که صلیبیان به عهد و پیمان خود وفا نمی کنند، به این علت به صلاح الدین ایوبی پیشنهاد کردند که با درخواست آتش بس موافقت کند تا این که صلیبیان دچار تفرقه و از هم پاشیدگی شوند. مشاوران بر این نظر خود پافشاری کردند تا این که بالاخره صلاح الدین با پیشنهاد آن ها موافقت کرد. ۲ـ این صلح عبارت بود از پیمان آتش بس موقت و کوتاه مدت و نه معاهده دائم صلح. مانند این پیمان نیز در گذشته و پس از آن نیز بسته شده است و از لحاظ شرع نیز با توجه به مصلحت مسلمانان و بر حسب تشخیص پیشوای آنها جایز است. پس از این پیمان نبردها و درگیری ها همچنان ادامه یافت. ۳ـ در این آتش بس اصلاً هیچ گونه حق و حقوقی برای صلیبِیان در سرزمین فلسطین به رسمیت شناخته نشد بلکه این پیمان تنها برای توقف موقت جنگ در اراضی اشغالی منعقد شد. این پیمان که دهها تن از مسلمانان آن را امضا کردند، با معاهده صلحی که اکنون با رژیم صهیونیستی صورت می گیرد، آسمان تا زمین فرق می کند. به هر حال، پس از شش ماه از انعقاد صلح الرمله طولی نکشید که صلاح الدین ایوبی در ۲۷ صفر ۵۸۹هـ.ق. برابر با ۴ مارس ۱۱۹۳ دار فانی را وداع گفت. ایوبی ها و نبرد با صلیبیان نزاع و اختلاف میان جانشینان صلاح الدین ایوبی بالا گرفت و پس از چند سال از وفاتش به شدت با یکدیگر درگیر شدند. این درگیری ها به تضعیف آنها و تقویت صلیبیان در عکا منجر شد. حب دنیا و حب ریاست و چشم پوشی از اصول و مقدسات بر شماری از سلاطین دولت ایوبی چیره شد و برخی از آنها علیه دیگری با صلیبیان متحد شدند و بارها به صلیبیان پیشنهاد دادند که در مقابل پیروزی حاکم شام بر حاکم مصر و بر عکس بیت المقدس از آن آنها باشد!! مهاجمان صلیبی نیز به این امر خوشحال بودند و همچنان به طمع اشغال کلیه مناطق اسلامی بودند، اما بهار صلیبیان زیاد طولانی نبود. حمله چهارم صلیبیان در سال ۶۰۱هـ.ق. در قسطنطنیه با شکست مواجه شد و نیروهای مهاجم موفق نشدند به شام و مصر حمله کنند. اما حمله پنجم آنها در سال ۶۱۵ ـ ۶۱۸ م. به فرماندهی یوحنا بریین از عکا به سمت دمیاط مصر شروع شد. وقتی سلطان ایوبی کامل محمد بن محمد بن ایوب به خطرناک بودن اوضاع پی برد به صلیبیان در مقابل تسلیم قدس و بیش تر فتوحات صلاح الدین ایوبی پیشنهاد صلح داد اما صلیبیان موافقت نکردند و خواستار تسلط جنوب شرقی اردن و الکرک و الشوبک نیز شدند. در این هنگام عیسی بن احمد بن ایوب حاکم دمشق دیوارهای قدس را تخریب کرد تا این که در صورت اشغال این شهر به دست صلیبیان از آن به عنوان دژ استفاده نشود. ایوبیان با همدیگر متحد و موفق شدند صلیبیان را شکست سختی دهند. مهاجمان صلیبی نیز ناامیدانه پس از از دست دادن این فرصت بزرگ به عکا بازگشتند. سپس اختلاف میان کامل محمد و معظم عیسی به درخواست کمک کامل از فردریک دوم امپراتور روم منجر شد. گفتنی است که فردریک دوم بعداً بر کرسی حکمرانی عکا نشست. کامل محمد به فردریک وعده داده بود که در صورت کمک به وی برای پیروزی بر برادرش (معظم عیسی) کلید شهر قدس را به او تسلیم می کند. این چنین امپراتور روم حمله ششم صلیبی را به راه انداخت و در سال ۶۳۵هـ.ق. وارد عکا شد. در این سال معظم عیسی درگذشت و دو برادرش کامل و اشرف املاک او را میان خود تقسیم کردند و الکرک، البلقاء، الاغوار، السلط و الشوبک را به پسرش ناصر داوود دادند. پس از این کامل دیگر نیازی به کمک فردریک دوم نداشت و به وعده خود در مورد قدس که به فردریک داده بود، وفا نکرد!! امپراتور روم نیز قدرت آنچنانی برای مجبور ساختن مسلمانان به چشم پوشی از قدس نداشت. فردریک دوم در مذاکرات خود با کامل به زانو افتاد و برای در اختیار داشتن قدس التماس کرد و به کامل می گفت:”من برده و نوکر شما هستم. هر کاری که بخواهی انجام می دهم. اگر می شود سلطان بر ما منت گذارد و یکی از نواحی را به عنوان صدقه به ما اعطا فرماید تا این که در میان شاهان سرافکنده نشوم.!!” کامل نیز با درخواست وی موافقت کرد و پیمان صلح یافا را در سال ۶۲۶هـ.ق. با وی منعقد کرد. مدت این معاهده ده سال بود. به موجب این معاهده صلیبیان بیت المقدس، بیت لحم، تبنین، هونین، صیدا، ناصره و غرب الجلیل و یک نوار جغرافیایی از قدس تا نزدیکی یافا به فردریک دوم داده شد و در مقابل حرم قدس و اطراف آن از جمله مسجد الصخره و مسجد الاقصی به دست مسلمانان افتاد.” این چنین صلیبیان بر بیت المقدس سیطره یافتند. همین امر خشم مسلمانان را برانگیخت و همه به علت این بلای خانمان سوز ماتم زده شدند. واعظان و علما می گفتند:”شرم بر شما ای حاکمان مسلمانان که اکنون بیت المقدس زیر سلطه صلیبیان است. مخالفت ها با کامل محمد شدید شد و اهالی دمشق کینه او و درباریانش را به دل گرفتند. در سایر سرزمین های اسلامی نیز همه از او بدگویی و او را سرزنش می کردند. ابن کثیر می گوید:”این مسأله بسیار مسلمانان را متأثر ساخت و آنها را تضعیف و شایعات زیادی پراکنده شد.” درگیری و جنگ میان خاندان ایوبی ادامه یافت اما ناصر داوود حاکم اردن با استفاده از فرصت پایان صلح یافا به بیت المقدس حمله کرد و صلیبیان را در ۶ جمادی الأولی سال ۶۳۷هـ.ق. برابر با ۷ دسامبر ۱۲۳۹م. از این شهر بیرون راند. صلیبیان بر خلاف معاهده صلح یافا در اطراف قدس دیوارهایی احداث کرده بودند. صالح اسماعیل حاکم دمشق در سال ۶۳۸هـ.ق. دمشق را پس از طلب کمک از صلیبیان برای شکست صالح نجم الدین ایوب حاکم مصر به آنها تسلیم کرد. صالح اسماعیل علاوه بر دمشق شهر عسقلان، قلعه الشقیف و رودخانه الموجب و توابع آن، قلعه صفد و توابع آن، نیمی از صیدا و طبریه و توابع آنها، جبل عامل و سایر شهرهای ساحلی را تسلیم صلیبیان کرد. این اقدام خشم مسلمانان را برانگیخت و به شدت از صالح اسماعیل متنفر شدند. این چنین بار دیگر قدس به دست صلیبیان افتاد. وقتی صالح اسماعیل نیروهایش را در غزه برای پیوستن به همپیمانان صلیبیش و جنگ با صالح ایوب گرد هم آورد، سربازانش از اتحاد با صلیبیان علیه برادرانشان سرباز زدند و به سربازان مصری ملحق شدند و شکست سختی به صلیبیان وارد آوردند. اما صالح ایوب در سال ۶۳۸هـ.ق. با صلیبیان پیمان صلح امضا کرد و تسلط صلییان را بر قدس و مناطقی که صالح اسماعیل به آنان داده بود، تثبیت کرد. بار دیگر خاندان ایوبی بر سر تقسیم قدرت به نزاع پرداختند. قدس و سرزمین مقدس به بازیچه دست آنها برای بسط قدرت و نفوذشان تبدیل شده بود. صالح اسماعیل بار دیگر به صلیبیان پیشنهاد داد که در مقابل تسلط کامل بر قدس از جمله مسجد الاقصی و قبه الصخره از وی حمایت کنند. ناصر داود نیز به جرگه نیروهای صالح ایوب درآمد. از طرف دیگر، صالح نجم الدین ایوب حاکم مصر همان پیشنهاد صالح اسماعیل را به صلیبیان داد. صلیبیان پیشنهاد همکاری با صالح اسماعیل را پذیرفتند. صالح اسماعیل همراه با ناصر داوود و منصور ابراهیم حاکم حمص در حمله صلیبیان به مصر به آنها کمک کردند. صالح نجم الدین ایوب نیز از خوارزمیان درخواست کمک کرد. خوارزمیان نیز برای تصرف طبریه و نابلس ده هزار نیرو به کمک وی فرستادند. این نیروها در هفدهم ژوئن ۶۴۲هـ.ق. به بیت المقدس حمله کردند و آن را آزاد ساختند. این چنین دوباره قدس به آغوش جهان اسلام بازگشت و تا دهم دسامبر سال ۱۹۱۷م. که انگلیسی ها وارد آن شدند، همچنان در زیر پرچم اسلام قرار داشت. سپس خوارزمیان علیه صالح اسماعیل و همپیمانانش به صالح ایوب کمک کردند و در تاریخ ۱۲ جمادی الاولی ۶۴۲هـ.ق. جنگ دوم “غزه” در نزدیکی هربیا (در غزه) میان آنها روی داد و با شکست سخت صالح اسماعیل و صلیبیان پایان یافت. در این جنگ سی هزار صلیبی کشته شدند و هشتصد نفر نیز به اسارت درآمدند و به مصر منتقل شدند. پس از نبرد حطین این سخت ترین شکستی بود که صلیبیان متحمل شدند. این نبرد از نبردهای سرنوشت ساز در تاریخ فلسطین قلمداد می شود. پس از این شکست صلیبیان به شدت تضعیف شدند و قادر به توسعه قلمرو خود نبود و تنها برای حفظ مناطق خود تلاش می کردند. سپس صالح ایوب قدس، الخلیل، بیت جبرین، الأغوار و دمشق را در سال ۶۴۲هـ.ق. آزاد و صلیبیان را مجازات کرد. پس از آزادی سازی این شهرها قلعه طبریه و عسقلان را نیز از دست صلیبیان باز پس گرفت. پس از این در سال ۶۴۴ هـ.ق. قلمرو صلیبیان از دروازه های یافا فراتر نمی رفت. سپس نیروهای صلیبی هفتمین حمله خود را به فرماندهی لوی نهم پادشاه فرانسه در سال ۶۴۶هـ.ق. شروع کردند. صلیبیان در این نبرد نیز شکست سختی خوردند و لوی نیز به اسارت نیروهای صالح ایوب درآمد. صالح ایوب وی را آزاد کرد و لوی نیز به شهر عکا رفت. پس از مدت کوتاهی ممالیک در سال ۶۴۲ در مصر به قدرت رسیدند و دولت ایوبیان منقرض شد و دوره جدیدی از جهاد علیه مغولیان و صلیبیان شروع شد. این چنین بیت المقدس و سرزمین مقدس فلسطین در پنجاه سال بعد از درگذشت صلاح الدین ایوبی به خصوص در بیست و پنج سال دوم وضعیت آشفته ای داشت و خاندان ایوبی بارها بر سر آن با صلیبیان در مقابل بستن پیمان همکاری معامله کردند. این افراد محبوبیت جهادی خود را از دست دادند حتی نبرد آنها با صلیبیان نشانگر التزام و پایبندی به احکام و دستوارت دین مبین اسلام نبود و تنها نمایانگر خوی سلطه جوی و قدرت طلبی و محافظت از مصالح شخصیشان بود. به این علت جنگ با صلیبیان تا حد زیادی عامل تعیین کننده موقعیت و تثبیت حاکمیت این افراد بود.
منبع:سایت مرکز اطلاع رسانی فلسطین
هیچ نظری وجود ندارد