عبدالمحسن السراوی
سید عبدالمحسن بن علاوی السراوی در سال ۱۹۵۷ م در روستای سعده از روستاهای ساحل خابور تابع استان حسکه در سوریه به دنیا آمد و در خانوادهای اهل تسنن رشد کرد. (موسوعه، ۱۴۲۴: ۳/ ۴۳)
– شخصیت علمی
در سال ۱۹۸۱م تحصیلات مقدماتی و دبیرستان را در آموزشگاه روضه الهدائیه الشرعی در حماه به پایان رساند. سپس در سال ۱۹۸۳م به دانشگاه الدعوه که وابسته به دانشگاه لیبی در دمشق بود، رفت و در سال ۱۹۸۸ م از آنجا فارغ التحصیل شد. مسئولیت دیوان مدیریت استان حسکه را بر عهده گرفت و در بین سالهای ۱۹۸۲-۱۹۸۵عضو مجلس محلی گشت. (همان)
– زمینه های تحول فکری
۱- تحقیق در خصوص مذاهب
سید عبد المحسن سراوی، صاحب ذهنی جستجوگر و تشنهی پژوهش و تعمیق بود و همین امر باعث شد تا تحقیق کند و به جستجو و تعمق در میراث گذشتگان بپردازد. بیشترین چیزی که توجهش را جلب میکرد، پژوهش پیرامون مذاهب، به خصوص موضوع فقه مذاهب اسلامی بود. سید عبد المحسن سراوی هنگام پژوهش پیرامون مذاهب اسلامی، متعصب نبود. بنابراین دایرهی پژوهشش را وسعت داد و به مذاهب چهارگانهی معروف اکتفا نکرد. بلکه مذهب اهل بیت را نیز به آن ضمیمه نمود.
سید عبدالمحسن در این مورد میگوید: «هر کس که میخواهد، در مورد مذاهب به تحقیق بپردازد و بین آنها مقایسه کند، باید پردهی تعصب مذهبی را بیندازد و هدفش رضای خدای متعال و جمع کردن امتی باشد که همواره در عصبیت مذهبی قرار دارند (همان).
۲- عدم تعصب مذهبی
او معتقد است که تعصب عقل را میپوشاند و حجابی است که بصیرت را از دیدن آشکار باز میدارد و عقلهای متعصبان از این که هنگام پژوهش، حقیقت و واقعیت را ببینند؛ عاجزند. از جهت دیگر تعصب اختلاف را زیادتر میکند و مسلمانان را به تراژدی جدا شدن از یکدیگر و متفرق شدن سوق میدهد.
زیرا بسیاری از نویسندگان همواره در جهالت و تاریکی به سر میبرند. آن نویسندگان بر عبارات گذشتگان جمود ورزیده و در دورههای ظلمت زندگی میکنند. عصرهای تهمت زدنها و مشاجره و درگیری که برخی از آنها بدون فکر کردن یا تشخیص دادن تقلید میکنند. بنابراین آنها هنگامی که به موضوع پژوهش پیرامون مذهب اهل بیت میرسند همواره به طور ذاتی یا به صورت عرضی، چه در معتقدات یا آرای فقهی و چه در حوادث تاریخی، جز اینکه با حقیقت مخالفت کنند کاری انجام نمیدهند (همان، ۴۴).
اکثر آنها با زبان دروغ و افترا و تهمت مینویسند، و این همه نتیجهی تعصبی است که عقلهایشان را اسیر کرده است و فهم حوادث تاریخی را مطابق با واقعیت از آنها میگیرد.
۳- برتری مذهب اهل بیت
سراوی با این دید مثبت به پژوهش و انجام مقایسه میان مذاهب اسلامی پرداخت. بنابراین به تدریج در خلال پژوهش به ترجیح کفهی میراث مذهب اهل بیت را سنگینتر دیده در نتیجه مذهب اهل سنت را ترک کرد و به مذهب اهل بیت پیوست. (همان)
۴- موانع بینش، بصیرت
او معتقد است مهمترین مشکلاتی که بین انتساب به اهل سنت و پژوهش درباره مذهب اهل بیت وجود دارد، همان موانعی است که برخی علمای اهل سنت به منظور برهم زدن رابطه میان پیروان مذهبشان با مذهب اهل بیت ایجاد کردهاند. همچنین بر این نظر است که در شناخت مذهب اهل بیت، جز همان خواندن کتب موضوعی که پیرامون این موضوع تدوین شده، دشواری زیادی وجود ندارد. زیرا این امر یعنی خواندن این کتب شناخت حقیقت را برای جستجوگر مناسب و نیز نیل به سوی آگاهی و بصیرت را ازدیاد میبخشد (همان، ۴۶).
– علل گرایش به تشیع
۱- برکناری موانع
او در خطاب به مخاطبان هم مذهب خود میگوید: «من دوست دارم فرزندان این امت در این عصر را به رعایت حقیقت امتشان متوجه کنم و این که تاریخ مذهب اهل بیت را بدون تعصب یا تردید بازبینی کنند. تکامل مذهب اهل بیت و حرکتش را در راه پیشرفت که با نیرویی زنده و قدرتمند در برابر حوادث ایستادگی کرد، ملاحظه کنند. موانعی را که در مسیرشان بود کنار بگذارند. موانعی که اگر برخی از آنها در راه و مسیر مذاهب دیگر قرار میگرفت یک قدم هم نمیتوانستند بردارند زیرا آن موانع، عوامل قدرتمندی بودند. مذهب اهل بیت موافق کتاب خداوند عزیز، سنت و شعور و وجدان است. عقل سلیم میتواند در این مذهب آرزو و طلبش را بیابد. همچنان که باب اجتهاد باز است و این غنی بودن ماده و ریشهی مذهب اهل بیت و انعطاف پذیری احکامش و دقت بحثها و سالم بودن قواعدش و خالص و پاک بودن اصول و فروعش، همه و همه براهینی است به اینکه نیرومندترین منبع برای تشریع اسلام است و با وجود زمانها و حوادث به پیشرفت و توسعه رسید» (همان، ۴۵).
۲- عدم ذکر مذهب اهل البیت در کنار مذاهب اربعه
بنابر گفتهی سید عبد المحسن: «مایهی تأسف است که بسیاری از کسانی که پیرامون قانون گذاری اسلام دست به تالیف زدهاند به ذکر مذاهب اربعه اکتفا نمودهاند. بنابراین به رغم اختلاف گستردهای که بین این مذاهب وجود دارد، اقوال اهل بیت و علما و نظرات ایشان در فقه و اصول و حوادث تاریخی را ذکر نمیکنند. ما آن گروهی که فقه را در عصرهای گذشته تدوین کردهاند، معذور میداریم. زیرا از ذکر مذهب اهل بیت بیم داشتند، از این رو به ناچار از ذکر آن اعراض کردند و این اعراض به خاطر کناره گیری از خطر بود.» او میگوید: «اما از متاخران تعجب میکنیم که بر آن سیرهی منحرف سیر میکنند و این که چرا حق توجه پژوهش را به مذهب اهل بیت روا نداشتند. چه بسا تقلیدی که آنان از مذاهب اربعه میکنند در حقیقت آنها را به مخالفت با واقعیت فرا خوانده است. و گر نه مانعی وجود ندارد که هنگامی که پیرامون قانون گذاری (تشریع) اسلام مینویسند، به ذکر مذهب اهل بیتبپردازند. (همان)
آثار:
۱- فاطمهًْ الزهرا فی الاحادیث النبویه: مولف علت تألیف کتاب را درخواست یکی از برادران دینی میداند که از او خواست تا دربارهی سیرهی سیده فاطمه÷ از زمان ولادتشان تا شهادتشان، بر اساس آنچه که در کتب حدیث و تاریخ و سِیَر و تراجم آمده برایش کتابی بنگارد.
این کتاب مشتمل بر دو باب است که باب اول دارای هشت فصل و باب دوم دارای هفده فصل است. این اثر در سال ۱۹۹۴٫م در بیروت از سوی انتشارات دار الموده به چاپ رسید.
۲- مسند امام علی×: مولف کتاب را بر حسب کتب فقهی آن را مرتب نمود که با کتاب اسلام و ایمان و وحی آغاز میشود و به کتاب فضایل صحابه منتهی میگردد. او میگوید: «این کتاب را بر اساس اسمهای صحابه باب بندی نکردم بلکه آن را بدون تفصیل رها کردم. در این مسند به متعلقات نپرداختم و در آن تنها احادیث مسند را جمع نمودم زیرا آن امکان را میدهد که حکم از نظر قوت و ضعف مورد بررسی قرار گیرد.»
وی احادیث مسند را ذکر کرده و دربارهی صحت هر حدیث یا ضعفش حکم میدهد. سپس علل هر یک را بیان میکند که این علل مستند به علم جرح و تعدیل و بر اساس بنا و ساخت است، نه بر اساس تقلید و پیروی. این کتاب در سال ۱۴۱۳ ق، ۱۹۹۲ م توسط دار ذوالفقار للدراسات و التحقیق و النشر به بازار آمد.
۳- القطوف الدانیهًْ فی ستهًْ عشر مسئله اختلافیهًْ: این اثر به طور کلی مشتمل بر ۱۶ مسأله است (از موارد اختلاف شیعه و سنی) که عبارتند از: مسح بر دو پا در وضو، گوشها، بلند خواندن بسم الله، قنوت، سجده بر زمین، جمع بین دو نماز، تکبیر بر جنازهها، زیارت قبور، نماز جماعت، نماز مسافر، در نماز دستان را روی هم گذاشتن، ذکر آمین بعد از سورهی فاتحه، تشهد در نماز، سهو و شک در نماز، نماز جمعه و شرایط صحت روزه.
این کتاب در سال ۱۹۹۷ از سوی دارالموده بیروت منتشر شد. (همان، ۴۸).
منبع: بررسی علل گرایش مستبصرین به تشیع در پنجاه سال اخیر؛ اختصاصی مجمع جهانی شیعه شناسی
برای مشاهده این کتاب اینجا را کلیک کنید.
مستبصرین: عبدالمحسن السراوی. مستبصرین: عبدالمحسن السراوی. مستبصرین: عبدالمحسن السراوی. مستبصرین: عبدالمحسن السراوی. مستبصرین: عبدالمحسن السراوی. مستبصرین: عبدالمحسن السراوی. مستبصرین: عبدالمحسن السراوی
هیچ نظری وجود ندارد