گفت‏گو با آیت‏ اللّه‏ شیخ محسن اراکی رئیس پیرامون موعود

در حاشیه کنفرانس موعود ادیان در شهر لندن
با توجه به این‏که حضرت‏عالی عهده‏دار مدیریت مرکز اسلامی لندن هستید و در این زمینه تجربه دارید بفرمایید سیاستهای فعالیت فرهنگی و تبلیغی جمهوری اسلامی در راستای گسترش فرهنگ شیعی و انقلاب اسلامی در خارج از کشور چیست؟آیت‏اللّه‏ اراکی: در سالهای گذشته، اسلام در اروپا و آمریکا عمدتا به وسیله غیر شیعیان معرفی شده بود و متأسفانه مراکز علمی، فرهنگی و چهره‏های اهل دانش و علم کاملاً با فرهنگ اصیل اهل بیت(ع) بیگانه بودند. این بیگانگی با فرهنگ شیعی و معلوماتی که جسته و گریخته درباره تشیع به‏طور غیر کامل و ناقص و بعضا تحریف شده و از منابع غیر معتبر به دست آنها می‏رسید، تصویری نادرست از تشیع را در ذهن آنها به‏وجود آورده بود؛ که البته این مطلب در مورد کسانی است که سخنی و نامی از تشیع به گوش آنها رسیده بود وگرنه بسیاری از افراد که اصلاً چیزی در مورد تشیع نمی‏دانستند.پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رهبری حضرت امام(ره) حقیقتا تحول گسترده‏ای در جهان نسبت به اسلام و دین به معنای عامش به‏وجود آمده است. مردم سراسر جهان رویکردی دوباره به دین پیدا کردند و نه تنها در میان پیروان اسلام و تشیع که در میان پیروان همه ادیان و مذاهب جریان گرایش به دین روح تازه‏ای پیدا کرد. اسلامی که در غرب تقریبا به فراموشی سپرده شده بود پس از انقلاب مجددا مورد توجه قرار گرفت. قبل از انقلاب به دلایل مختلفی که مهم‏ترین آنها احساس حقارت و زبونی نسبت به فرهنگ و پیشرفتهای چشمگیر غرب بوده، مسلمانان ساکن در کشورهای غربی احساس سربلندی نمی‏کردند و جرأت اظهار و ابراز مسلمانی خودشان را نداشتند. پدیده حجاب در کشورها پدیده منزوی و محکومی بود و کم‏تر خانمی جرأت داشت با حجاب در مجامع عمومی حضور پیدا کند، چه رسد که با حجاب به فعالیتهای سیاسی، فکری، فرهنگی، علمی و اقتصادی بپردازد.پیروزی انقلاب اسلامی به رهبری حضرت امام(رض) اوضاع را کاملاً دگرگون کرد و هویت اسلامی را به مسلمانان برگرداند. آن هم در حدی که مسلمانان در جوامع غربی نسبت به هویت اسلامی خود احساس غرور و عزت کرده و بازگشتی جدی به مباحث دینی نمودند.قبل از انقلاب اسلامی در کل انگلیس حداکثر صد مرکز و مسجد بود که فعالیت اسلامی داشتند ولی امروز ما شاهد حضور و فعالیت بیش از ۲۰۰۰ مرکز و مسجد تنها در محدوده کشور انگلیس هستیم. جالب است بدانید که طی تحقیقی که داشتیم کل مقالات و کتابهایی که پیش از انقلاب در غرب (اروپا و آمریکا) راجع به اسلام نوشته شده بود به صد مورد نمی‏رسید در حالی که پس از بیست و پنج سالی که از عمر انقلاب اسلامی ایران می‏گذرد هزاران کتاب و مقاله تحقیقاتی درباره موضوعات مختلف اسلامی خصوصا ایران، انقلاب اسلامی، تشیع و روحانیت شیعه نگارش یافته است که خود حاکی از حرکت عظیمی است که در اینجا به وجود آمده است. تشیع بر سر زبانها افتاده و انگیزه‏های مطالعات شیعه‏شناسی رشد یافته است.متأسفانه پیش از تأسیس مرکز اسلامی در انگلیس به دستور مقام معظم رهبری مرکزی برای معرفی تشیع که مرتبط با مراکز فرهنگی و اسلامی باشد و بتواند در مجامع علمی و خصوصا انگلیس حضور علمی و فکری پیدا کند وجود نداشت، هر چند مراکز خوبی بود لیکن این مراکز غالبا به انجام کارهای دینی سنتی می‏پرداختند و ارایه خدماتشان محدود به خود شیعیان می‏شد. تلاش جدی برای معرفی علمی تشیع در مراکز و مجامع فرهنگی معروف انگلیس انجام نشده بود. بحمداللّه‏ با توفیق الهی، و عنایت حضرت ولی‏عصر(ع) و پشتیبانیها و راهنماییهای مقام معظم رهبری مرکز اسلامی عهده‏دار این امر شد.در طول پنج سالی که از عمر مرکز اسلامی می‏گذرد، کارهای علمی زیادی به صورت مشترک با مراکز علمی و فرهنگی انگلیس و دیگر کشورهای اروپایی از جمله دانشگاههای لندن، کمبریج، استراسبورگ، سازمان یونسکو و بسیاری دیگر از مجموعه‏های علمی که در انگلیس و اروپا فعالیت دارند برگزار کرده‏ایم که یکی از آنها برپایی کنفرانسهای علمی متنوع در زمینه مسایل فرهنگی و فکری مختلف به خصوص مسایل مربوط به ایران، انقلاب اسلامی و تشیع است.به عنوان نمونه می‏توان به کنفرانس اندیشه‏های امام خمینی(ره) که با همکاری دانشگاه لندن در همان دانشگاه به خوبی برگزار شد و انعکاس ارزنده‏ای هم داشت و کنفرانس ایران و فرهنگ و تمدن اسلامی که با همکاری یونسکو و برخی از دانشگاههای انگلیس و دیگر کشورها برگزار شد، اشاره کرد. البته برخی کنفرانسها هم با توجه به مسایل و مباحث روز تشکیل شده‏اند؛ نظیر تروریسم، اسلام در قرن ۲۱٫ مطالب و مقالات بسیاری از این کنفرانسها به صورت جزوه چاپ و منتشر شده است.یکی دیگر از کارهایی که در این مدت انجام داده‏ایم، انعقاد قراردادهایی با دانشگاههای مختلف انگلیس برای اشراف و نظارت بر رساله‏های دکتری و تحقیقاتی که در حوزه مسایل اسلامی خصوصا روحانیت شیعه و دیگر موضوعات شیعی، صورت می‏گیرد بوده است. به موجب این قراردادها ما به آنها استاد مشاور و راهنما معرفی کنیم.متأسفانه در حال حاضر ما امکاناتمان محدود است وگرنه فرصت و زمینه مناسب برای اینگونه کارها خیلی فراهم است.بحمداللّه‏ با توفیق الهی و با حمایتهای مقام معظم رهبری دانشکده علوم اسلامی (Islamic colledge for glance study) در اینجا تأسیس شده و مشغول فعالیت است. تأسیس این دانشکده قدم بسیار بزرگی در مسیر ترویج فرهنگ تشیع و اندیشه‏های ناب اسلامی به‏شمار می‏آمد. این دانشکده الان حدود ۲۰۰ دانشجو دارد که در رشته‏های تخصصی علوم اسلامی با نگاه شیعی و به زبان انگلیسی به تحصیل مشغول هستند.از دیگر فعالیتهای مرکز، تأسیس حوزه علمیه‏ای بود که بتواند متناسب با محیط اینجا به تعلیم و ترویج علوم اسلامی و تربیت متخصصان بپردازد. در حال حاضر حدود ۱۶ مؤسسه فرهنگی نظیر مرکز مطالعات اسلامی، مرکز تبلیغ اسلام (با عنوان Spring)، دارالقرآن الکریم توسط مرکز راه‏اندازی شده که بحمداللّه‏ همگی در راستای تبلیغ تشیع، اسلام و فرهنگ اسلامی فعالیت می‏کنند.لازم است این نکته را هم متذکر شوم که ما کارهایمان را دیر شروع کرده‏ایم و عمر فعالیتهایی که برشمردیم متجاوز از پنج سال نیست.به غیر از چاپ کتاب و جزوه‏های مختلف به زبانهای انگلیسی، فارسی، عربی و دیگر زبانهای اروپایی و نشر پنج مجله، مرکز فعالیتهای مذهبی منظمی به چهار زبان انگلیسی، فارسی، عربی و اردو به شکل هفتگی و موسمی دارد. این برنامه‏ها هر کدام علاقه‏مندان مخصوص خود را دارد که البته برای انگلیسی زبانها هم برنامه‏ها به طور کامل اجرا می‏شود. این برنامه‏ها عبارتند از کلاسهای قرآن، اندیشه اسلامی و خلاصه هر کلاسی که به نحوی مورد نیاز آنهاست.نکته جالب توجه و امتیاز ویژه مرکز این است که همه شرکت کنندگان در برنامه‏ها اعم از ایرانیها، عرب‏زبانها، اردو زبانها و… مرکز را متعلق به خودشان می‏دانند و خود را متعلق به مرکز، بسیاری از مراسم با هزینه و کمکهای مادی و معنوی خود آنها برگزار می‏شود که حاکی از حالت یکدلی و یکپارچگی است که به توفیق الهی توانسته‏ایم میان قومیتهای مختلف به وجود بیاوریم. و این حالت یکدلی در همه برنامه‏ها و نمازجمعه‏ها و دیگر مراسم مشهود و نمایان است. خلاصه کارهایمان این بوده و امیدواریم که خداوند بر توفیقات ما بیفزاید و بتوانیم آنچه را مرضی حضرت ولی عصر(ع) و تأمین کننده اهداف مقام معظم رهبری است انجام دهیم.به نظر شما کنفرانس موعود ادیان توانست به اهداف پیش‏بینی شده خود دست یابد و آیا از برگزاری آن راضی هستید؟آیت‏اللّه‏ اراکی: الحمدللّه‏ کنفرانس خوبی بود که به همت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در مرکز اسلامی برپا شد. برجستگی شخصیتهای دعوت شده از مذاهب مختلف برای ایراد سخنرانی نشان دهنده زحمات زیاد دوستان بود. به هر حال گام خوبی بود ولی فراموش نکنیم که ما هنوز در گامهای اولیه هستیم و می‏بایست خیلی کار و فعالیت کنیم. ما در این قبیل کارها ۲۰۰ سال عقب هستیم و این عقب‏ماندگی شتاب و سرمایه‏گذاری و توجه بیشتری می‏طلبد.ما از نهادها و سازمانهای داخل کشور انتظار داریم توجهی هم به خارج از مرزها داشته باشند. اعتقاد ما بر این است که اگر نهادهای داخلی نگاهی بیرونی به مسایل پیدا کنند حتی برای فعالیتهای درون کشوری خود آنها هم مفید است؛ چرا که وقتی با نگاه وسیع‏تر به مسایل نگاه کنند موفقیت ایشان بیشتر خواهد بود. مرکز اسلامی هم می‏تواند دریچه خوبی برای این نگاه بیرونی باشد. در مقابل ما هم دست نیاز خودمان را به سوی همه مراکز داخلی کشور دراز می‏کنیم و از آنها تقاضا می‏کنیم که مجلات، مطبوعات و محصولات خودشان را اعم از نوار، CD و… برای ما بفرستند خصوصا آن دسته از محصولاتی که به زبان انگلیسی تولید شده‏اند. ما هم در حد توانمان محصولات آنها را تبلیغ می‏کنیم و به دست نیازمندان اینگونه مطالب می‏رسانیم. البته هر کدام از آنها را هم که لازم باشد ترجمه می‏کنیم و به اهلش می‏سپاریم.در پایان این گفت‏وگو به همه دوستداران اسلام و حقیقت‏جویان مژده بدهم که با وجود همه تبلیغات و کارهای منفی که بر علیه اسلام، تشیع، انقلاب اسلامی و ایران انجام شده، موجی از علاقه‏مندی و تشنگی نسبت به این مقولات در میان فرهنگیان و دانش‏پژوهان غربی به‏وجود آمده است. روزگاری بود که آنها اصلاً سؤالی راجع به این مسائل نداشتند اما این روزها نه تنها نسبت به این مسایل حساس شده‏اند بلکه علاقه‏مندی شدیدی در بسیاری از آنها نسبت به مقوله‏های فکری و اندیشه‏های اسلامی به‏وجود آمده است.امروز، پدیده بسیار قابل توجهی در غرب در حال شکل گرفتن است و این پدیده نوظهور چیزی جز پدیده تمایل ـ هر چند محدود و غیر گسترده ـ جوانان غربی به اسلام و انقلاب است. این پدیده در جوانانی رخ می‏دهد که در عنفوان جوانی از همه سو محاط به عوامل دورکننده ایشان از معنویت و اسلام هستند و پس از تولد و رشد در چنین محیطی در اثر گرفتن فرهنگ و ارزشهای اسلامی به طور عجیبی به یک عاشق انقلاب و اسلام نوینی که توسط امام(ره) معرفی و در محمل انقلاب متجلی و تفسیر شد، تبدیل می‏شوند. امروز دلهای عاشق زیادی در میان جوانان مسلمان یا مسلمان شده غربی دیده می‏شود که به‏طور ضمنی خبر از بروز حرکتی جدید می‏دهد و مژده ورق خوردن برگ جدیدی از تاریخ اسلام در غرب است و مسئله فقط این است که ما در این برهه از تاریخ چگونه نقش خود را ایفا کنیم و چطور به وظایف و تکالیف اصلی‏مان عمل کنیم.از اینکه وقت خود را برای گفت‏وگو در اختیار ما قرار دادید متشکریم.