ابنتيميه از ديدگاه اهل تسنن
اهل تسنن عقايد ابنتيميه را قبول ندارند و نظرات بسيار تندي را در مخالفت وي بیان داشتهاند که ما به ذکر چند مورد بسنده ميکنيم:
- ابن جُهبُل در اينباره ميگويد:
ابنتيميه ادعا كرده آنچه خدا و رسولش و صحابه گفتهاند [او همان را] میگويد، در حالىكه او مطالبى نقل ميکند كه هرگز هيچيك از آنها نگفتهاند.([1])
- يافعى در اين زمينه مينويسد:
ابنتيميه میگويد: خدا بر عرش استوار است و سخن میگويد. در دمشق و ديگر مناطق ندا داده شد هر كس بر عقيدة ابنتيميه باشد، مال و خونش حلال است. او مسائل عجيب و غريبى ادعا كرد كه به سبب آن زندانى شد، چون مباين با مذهب اهل تسنن به حساب میآمد.([2])
- ابوبكر حصينى، ابنتيميه را فردي مريض معرفي ميکند و در اين مورد مينويسد:
در سخن اين خبيث نظر كردم، در قلب او مرض گمراهى است. او به دنبال متشابهات قرآن و سنّت به جهت ايجاد فتنه است و گروهى از عوام كه خدا ارادة هلاكتشان كرده وى را متابعت كردهاند. در او امورى ديدم كه قدرت بيان آن را ندارم؛ زيرا در آنها تكذيب پروردگار است.([3])
- ابنحجر عسقلانى نيز درباره اجتهاد وي مينويسد:
ابنتيميه همين كه فكر كرد مجتهد است، بر كوچك و بزرگ علماى قديم و جديد ايراد گرفت.([4])
6. مؤلفين يا مناظرهكنندگان در ردّ ابنتيميه
بسيارى از علماى اهل تسنن از عصر ابنتيميه تاكنون، در ردّ او كتاب تأليف كرده يا با وى مناظره نمودهاند. از جمله:
- قاضى محمدبن ابراهيم بن جماعهًْ شافعى.
- قاضى محمد بن حريرى انصارى حنفى.
- قاضى محمدبن ابوبكر مالكى.
- قاضى احمدبن عمر مقدسى حنبلى.
- حافظ مجتهد تقىالدين سبكى (756 هـ.ق)، در «الاعتبار ببقاء الجنهًْ والنار» و در «الدرهًْ المضيئهًْ» و… .
- امام فقيه، محمدبن عمربن مكى، معروف به ابن مرحّل (716 هـ. ق).
- امام حافظ، صلاحالدين علايى (761 هـ. ق).
- قاضى مفسّر، بدرالدّين ابنجماعه (733 هـ. ق).
- امام احمدبن يحيى كلابى حلبى، معروف به ابن جُهبُل (733 هـ. ق).
- امام قاضى جلالالدين قزوينى.
- قاضى كمالالدين ابن زملكانى (727 هـ. ق).
- قاضى صفىالدين هندى (715 هـ. ق).
- فقيه محدث، علىبن محمد باجى شافعى (714 هـ. ق).
- مورخ، فخربن معلم قرشى (741 هـ.ق)، در «نجم المهتدى و رجم المعتدى».
- حافظ ذهبى (748 هـ. ق) در «النصيحهًْ الذهبيهًْ».
- مفسّر معروف، ابوحيان اندلسى (745 هـ.ق) در «النهر الماد».
- ابنبطوطه (779 هـ.ق)، در «رحلهًْ ابن بطوطهًْ».
- فقيه، تاجالدين سبكى (771 هـ.ق)، در «طبقات الشافعيهًْ الكبرى».
- مورخ، ابنشاكر كتبى (764 هـ.ق)، در «عيون التاريخ».
- عمربن ابى اليمن لخمى فاكهى مالكى (734 هـ.ق)، در «الدّرهًْ المختارهًْ».
- قاضى محمد سعدى مصرى اخنانى (750 هـ.ق)، در «المقالهًْ المرضيه».
- امام زواوى (743 هـ.ق).
- جوزجانى حنفى (744 هـ.ق)، در «الابحاث الجليهًْ فى الرّد على ابنتيميه».
- ابن حجر عسقلانى (852 هـ.ق)، در «الدرر الكامنهًْ فى اعيان المائهًْ الثامنهًْ» و «لسان الميزان» و… .
- ولىالدين عراقى (826 هـ.ق)، در «الاجوبهًْ المرضيهًْ فى الرّد على الاسئلهًْ المكيهًْ».
- فقيه مورخ، ابنقاضى شبهه شافعى (851 هـ.ق)، در «تاريخ ابنقاضى شبهه».
- فقيه، تقىالدين ابوبكر حصنى شافعى (829 هـ.ق)، در «دفع شبهه من شبّه و تمرّد».
- ابن عرنه تونسى مالكى (803 هـ.ق).
- علاءالدين بخارى حنفى (841 هـ.ق)، بنابر نقل ابنحجر در «الدرر الكامنهًْ».
- شيخ زروق فاسى مالكى (899 هـ.ق).
- حافظ سخاوى (902 هـ.ق)، در «الاعلان بالتوبيخ لمن ذم التاريخ».
- احمد بن محمد وترى (980 هـ.ق)، در «روضهًْ الناظرين».
- ابنحجر هيثمى (974 هـ.ق)، در «الفتاوى الحديثيهًْ» و «الجوهر المنظم».
- شيخ ابن عراق دمشقى (933 هـ.ق).
- جلالالدين دوانى (928 هـ.ق)، در «شرح العضديهًْ».
- قاضى ابوعبدالله مقرى در «نظم اللآلى فى سلوك الامالى».
- محدث محمدبن علان صديقى مكى (1057 هـ.ق)، در «المبرد المبكى فى ردّ الصارم المنكى».
- شيخ منافى شافعى (1029 هـ.ق)، در «شرح الشمائل».
- قاضى بياضى حنفى، در «اشارات المرام من عبارات الامام».
- شيخ خفاجى مصرى حنفى (1069 هـ.ق)، در «شرح الشفا».
- مورخ ابوالعباس احمد مقرى (1041 هـ.ق)، در «ازهار الرياض».
- محمد زرقانى مالكى (1122 هـ.ق)، در «شرح المواهب اللدنيهًْ».
- شيخ عبدالغنى نابلسى (1143 هـ.ق).
- فقيه، محمدبن مهدىبن على صيادى، مشهور به رواس (1287 هـ. ق).
- شيخ محمد ابوالهدى صيادى (1328 هـ.ق)، در «قلادهًْ الجوهر».
- سلامه عزامى شافعى (1376 هـ.ق)، در «البراهين الساطعهًْ».
- محمود خطاب سبكى (1352 هـ.ق)، در «الدين الخالص» و… .
- محمد زاهد كوثرى (1371 هـ.ق)، در «مقالات الكوثرى».
- مفتى مصطفىبن احمد شطى حنبلى دمشقى (1348 هـ.ق)، در «النقول الشرعيهًْ».
- شيخ محمد بخيت مطيعى، مفتى مصر (1354 هـ.ق)، در «تطهيرالفؤاد من دنس الاعتقاد».
- شيخ ابراهيمبن عثمان سمنودى مصرى، در «نصرهًْ الامام السبكى بردّ الصارم المنكى».
- ابوحامدبن مرزوق، عالم مكه (1390 هـ.ق)، در «برائهًْ الاشعريين من عقائد المخالفين».
- شيخ منصور محمد عويس، در «ابنتيميه ليس سلفيّاً».
- شيخ ابوالفضل عبداللهبن صديق غمارى، در «اتقان الصنعهًْ» و «الصبح السافر».
- ابوالاشبال سالم بن جندان اندونزيايى در «الخلاصه الكافيهًْ فى الاسانيد العاليهًْ».
- فقيه، عبدالله هروى حبشى، در «المقالات السنيّهًْ» و «صريح البيان».
[1]) الحقائق الجليّهًْ، صص 31 و 32.
[2]) يافعي، مرآهًْ الجنان، ج4، ص277.
[3]) دفع شبههًْ من شبّه و تمرّد، ص216.
[4]) عسقلاني، احمد الدرر الكامنهًْ، ج1، ص150.
هیچ نظری وجود ندارد