هل کان لبیوت المدینه أبواب
ثم قال : أنا ناقشته : لکن هو لدیه دلیل ! ثم یعقب ناقل هذا القول على ذلک بقوله : فکیف عصرت الزهراء إذن بین الباب والحائط ؟ وکیف اشتعلت النار فی خشب الباب ؟ ! ثم استدل هذا الناقل بأمرین مؤیدا بهما صحه هذا القول ، وهما :
الأول : إن النبی (صلى الله علیه وآله وسلم) رجع من بعض أسفاره ، فجاء إلى بیت فاطمه فوجد على بابه کساء کان قد أهداه إلیها علی (علیه السلام) فرجع (صلى الله علیه وآله وسلم)، فعرفت فاطمه (علیها السلام) سبب رجوعه ، فأعطت الکساء للحسن والحسین ، لیوصلاه إلى أبیها ، لیصنع (صلى الله علیه وآله وسلم) به ما یشاء . فقال (صلى الله علیه وآله وسلم): فداها أبوها . فذلک یدل على أن الأبواب کان لها ستائر فقط .
الثانی : إنهم یذکرون فی قصه زنا المغیره بن شعبه : أن الشهود إنما رأوه یزنی حین رفع الهواء ستر باب البیت ، لا أنهم قد دخلوا علیه البیت فرأوه على ذلک الحال الشنیع ، وهذا یدل على أن الأبواب کانت لها ستائر ، لا مصاریع خشبیه .
والجواب :
أولا : إن هذا البعض یحیل على أستاذ تاریخ فی جامعه دمشق دعوى : أنه لم یکن لبیوت المدینه أبواب فی عهد رسول الله (صلى الله علیه وآله وسلم)، وقال : إنه ناقشه لکن هذا الرجل عنده دلیل . ونحن نقول لهذا البعض : هل فندت دلیله ، أم اقتنعت به ؟ فإن کنت قد فندته ، فکیف ، وبأیه طریقه ؟ ! وإن کنت قد قبلته ، کما هو ظاهر استدلالک له ، فلماذا لا تجهر بذلک ، وتحیل على غیرک ؟ !
ثانیا : لعل دعوى : أنه لم یکن فی المدینه أبواب مجرد مزحه ( ! ! ) أرید بها مداعبه إخوان الصفاء ، وتطریه الأجواء بعد الصد والجفا ! ! وهذه المزحه ( ! ! ) هی التی دعتنا إلى المبادره إلى جمع عشرات أو مئات النصوص الداله على أنه قد کان لمداخل بیوت المدینه المنوره فی عهد رسول الله وبعده أبواب ذات مصاریع تفتح وتغلق ، وتکسر وتحرق ، وتقفل وتطرق . ولها کذلک مفاتیح وأقفال ، ورتاج ، وحلق یقرع الباب بها . وقد یکون خشبها من عرعر ، أو من ساج ، کما کان باب بیت عائشه ، وقد تکون من جرید وسعف النخل وقد یکون من خشب ، وقد توضع على هذه المصاریع ستائر ، إلى غیر ذلک مما لا مجال لتعداده وحصره ، فضلا عن إیراده وذکره.
إذن ، فلا ضیر إذا أرجعنا القارئ العزیز إلى ذلک البحث الذی سیأتی بعنوان : " أبواب بیوت المدینه فی عهد الرسول (صلى الله علیه وآله وسلم)" ، لیجد فیه بغیته ، فی نصوص جمه نقلناها عن کتب ومصادر کثیره ، خصوصا عن البحار وجمله من مصادره ، وعن کتب الصحاح ، ومسند أحمد ، وغیرها من مجامیع الحدیث عند أهل السنه .
ثالثا : إن الاستدلال بحدیث أن رسول الله (صلى الله علیه وآله وسلم) قدم من سفر ، فوجد على باب بیت فاطمه (علیها السلام) سترا ، فلم یعجبه ذلک ( ۲ ) غیر کاف للدلاله على المطلوب ، فقد کان للأبواب عموما مصاریع خشبیه وستائر معا ، فقد یفتح الباب ویبقى الستار ، ویشیر إلى ذلک :
1 – ما روی عن أبی ذر عن رسول الله (صلى الله علیه وآله وسلم)، إنه قال : " إن مر رجل على باب لا ستر له ، غیر مغلق ، فنظر ، فلا خطیئه علیه ، إنما الخطیئه على أهل البیت ( ۳ ) " .
2 – ما جاء فی حدیث عن الإمام الصادق (علیه السلام) ، یقول فیه : " فأمر النبی (صلى الله علیه وآله وسلم) بإخراج من کان فی البیت ، ما خلا علیا . وفاطمه فیما بین الستر والباب . . ( ۴ ) " .
3 – وعن علی (علیه السلام) : أنه کره أن یبیت الرجل فی بیت لیس له باب ولا ستر ( ۵ ) .
4 – وعن النبی (صلى الله علیه وآله وسلم) : هل منکم رجل إذا أتى أهله ، فأغلق علیه بابه ، وألقى علیه ستره ، واستتر بستر الله الخ . . ( ۶ ) " .
5 – وسئل النبی (صلى الله علیه وآله وسلم) عن رجل طلق امرأته ثلاثا ، ثم تزوجها رجل ، فأغلق الباب وأرخى الستر ، ثم طلقها قبل أن یدخل بها ، تحل لزوجها الأول ؟ ! قال : حتى تذوق عسیلتها . وبمعناه غیره ( ۷ ) .
6 – عن عائشه ، قالت : " فتح رسول الله (صلى الله علیه وآله وسلم)بابا بینه وبین الناس ، أو کشف سترا . . ( ۸ ) " .
رابعا : بالنسبه لقصه المغیره بن شعبه ، فإن الاستدلال بها غیر صحیح أیضا ، وذلک :
1 – لأن الطبری وغیره من المؤرخین یذکرون : أن بیت أبی بکره کان مقابل بیت المغیره بن شعبه ، بینهما طریق ، وهما فی مشربتین متقابلتین ، فاجتمع عند أبی بکره نفر یتحدثون فی مشربته ، فهبت ریح ففتحت باب الکوه ، فقام أبو بکره لیصفقه ، فبصر بالمغیره ، وقد فتحت الریح باب الکوه التی فی مشربته ، وهو بین رجلی امرأه ، فقال أبو بکره للنفر : قوموا ، فانظروا ، فقاموا ونظروا ، ثم قال : أشهدوا الخ . . ( ۹ ) .
2 – هذا ، بالإضافه إلى ما قدمناه من أن وجود الستر لا ینافی وجود مصاریع خشبیه للباب أیضا ، ولا مانع من أن یکتفی المغیره بإسدال الستر ، ویترک المصاریع مفتوحه ، ثم یفضحه الله بواسطه الریح .
ــــــــــــــــــــــــــ
( ۱ ) وقال هذا البعض : إن هذا الأستاذ هو الدکتور سهیل زکار . ( * )
( ۲ ) راجع المصادر التالیه : البحار : ج ۴۳ ص ۸۳ و ۸۶ و ۸۹ و ۲۰ و ج ۸۵ ص ۹۴ . ومکارم الأخلاق : ص ۹۵ ( ط سنه ۱۳۹۲ ه . ق . ) ، والأمالی للصدوق ص ۱۹۴ ( ط الأعلمی سنه ۱۴۰۰ ه . ) وکشف الغمه للإربلی : ج ۲ ص ۷۶ . ونهایه الإرب : ج ۵ ص ۲۶۴ ، وذخائر العقبى : ص ۵۱ عن أحمد ، وینابیع الموده ( ط الأعلمی ) ج ۲ ص ۵۲ ، ونظم درر السمطین : ص ۱۷۷ ، ومسند أحمد ج ۵ ص ۲۷۵ ، ومختصر سنن أبی داود : ج ۶ ص ۱۰۸ ، وإحقاق الحق : ( الملحقات ) ج ۱۰ ص ۲۹۱ – ۲۹۳ و ۲۳۴ و ج ۱۹ ص ۱۰۶ و ۱۰۷ عن بعض من تقدم وعن مصادر کثیره أخرى . ( * )
(۳) مسند أحمد : ج ۵ ص ۱۵۳
(۴) بحار الأنوار : ج ۲۲ ص ۴۷۹ و ۴۸۰ والکافی ج ۲۸۱ ۱ و ۲۸۲ .
(۵) قرب الإسناد ص ۱۴۶ (ط مؤسسه آل البیت) والکافی: ج ۶ ص ۵۳۳، والبحار: ج ۷۳ ص ۱۵۷، والوسائل: ج۵ ص ۳۲۵ .
(۶) سنن أبی داود : ج ۱ ص ۲۳۴ و ۲۳۵ ( ط دار إحیاء التراث العربی )
(۷) مسند أحمد : ج ۲ ص ۶۲ وراجع : سنن النسائی ج ۶ ص ۱۴۹ .
(۸) سنن ابن ماجه : ج ۱ ص ۵۱۰ . ( * )
(۹) تاریخ الأمم والملوک : ( ط دار سویدان ) ج ۴ ص ۷۰ ، حوادث سنه ۱۷ ه . والبحار : ج ۳۰ ص ۶۴۰ . وراجع : فتوح البلدان : ج ۳ ص ۳۵۲ ، وسنن البیهقی : ج ۸ ص ۲۳۵ ، والکامل فی التاریخ لابن الأثیر ج ۲ ص ۵۴۰ و ۵۴۱ ، ووفیات الأعیان : ج ۲ ص ۴۵۵ ، والبدایه والنهایه : ج ۷ ص ۸۱ ، وعمده القاری : ج ۶ ص ۳۴۰، وشرح نهج البلاغه للمعتزلی الشافعی : ج ۱۲ ص ۲۳۴ – ۲۳۷ ، والأغانی : ( ط دار إحیاء التراث العربی ) ج ۱۶ ص ۳۳۱ و ۳۳۲ وکنز العمال . ( * )