جنبش اسلام گرایی در اریتره وضعیتی منحصر به فرد دارد؛ زیرا صبغه قومی و ملی آن بسیار پر رنگ است و بخش های وسیعی از مردم این کشور را تحت پوشش خود دارد. مسلمانان اریتره – به ویژه خارج نشینان – هیچ چاره ای جز ارتباط و اتصال با جریان اسلام گرای جنبش این کشور ندارند؛ زیرا جنبش اسلام گرای اریتره بار زیادی از این ملت درمانده را بر دوش میکشد.علت این امر آن است که این جنبش، نوک پیکان دفاع از هویت اسلامی و عربی مسلمانان اریتره در مقابل تلاش های نظام سیاسی برای تحمیل زبان تجرانی و دین مسیحیت را تشکیل می دهد. اما جنبش اسلام گرای این کشور نیز همانند دیگر جنبش های اسلام گرا در جهان عرب به دو جریان اصلی تقسیم و تجزیه شده است: جریان اخوان المسلمین و جریان سلفی و هر کدام از این دو جریان نیز شاخه هایی دارند.فعالان اسلام گرا در قالب برنامه ای متحد شدند که در تاریخ معاصر اریتره به جنبش جهاد اسلامی اریتره معروف شده است. این جنبش در سال ۱۹۷۸م با به هم پیوستن جریانهای فکری اسلامی مختلف که در انقلاب اریتره بر ضد نیروهای اشغالگر اتیوپی فعالیت می کردند، شکل گرفت و هدف از آن پافشاری بر مشارکت و سهیم بودن اسلام گرایان در این انقلاب بوده است. پس از پیروزی انقلابی های اریتره و تحقق استقلال ملی و به دست آوردن آزادی در سال ۱۹۹۱م و انحصارگری جبهه ملی به رهبری اسیاس افارقی در قبضه کردن دولت و قدرت، اخوان المسلمین بار دیگر به قالب جماعت خود بازگشتند و سلفی ها هم موجودیت حزبی خود را بازسازی و تثبیت کردند. بنابراین جنبش جهاد اسلامی اریتره به دو جریان منشعب شد :
۱٫ حزب اسلامی عدالت و توسعه اریترهاین حزب یکی از خطوط اصلی تداوم مجاهدت مسلمانان اریتره از قرنها پیش برای حفظ هویتشان و مقاومت در برابر هجوم فرهنگی ـ دینی کشیشان اتیوپیایی به شمار می آید. این حزب را هم چنین باید از ثمرات تلاش های حزب ارتباطات اسلامی (حزب الرابطه الاسلامیه) دانست.رهبران این حزب که در جنبش جهان اسلامی اریتره فعالیت داشتند، در سال۱۹۹۸ هسته اولیه این حزب را پدید آوردند و در اوت ۱۹۹۸ و پس از انشعابی که جنبش جهاد اسلامی شاهد آن بود، بنا به سفارش کنگره، سوم جنبشی، نام جنبش اسلامی رهایی اریتره (حرکه الخلاص الاسلامی الاریتری) را برای خود انتخاب کردند. این حزب، حزبی اسلام گرا و در عین حال تکثر گرا است و به گفت و گو میان اصحاب اندیشه به عنوان ارزشی تمدن ساز باور دارد. بنا به آنچه که در عهد نامه منتشر شده این حزب آمده است، هدف و رسالت این حزب آن است که اریتره برای همه مردم اریتره باشد. این حزب معتقد است جنبش آزادی بخش خلق اریتره به رهبری رئیس جمهور اسیاس افارقی، دیدگاه های خویش را که با همه مبانی سیاسی، فرهنگی و اجتماعی ملت اریتره منافات دارد، بر این ملت تحمیل کرده است و باید به این وضع پایان داده شود. اسلام و زبان و فرهنگ عربی و مسیحیت و زبان تجرانی و دیگر لهجه های متداول در این کشور، مؤلفه های اساسی هویت ملت اریتره هستند و انکار این واقعیت تنها به خشونت و نا آرامی در اریتره می انجامد. این حزب برای دگرگونی وضع موجود از همه ابزارهای مشروع متناسب با اوضاع، از جهاد مسلحانه تا فعالیت سیاسی بهره می گیرد.این حزب اکنون در داخل کشور، فعالیت جهادی انجام نمی دهد و عضو ائتلاف مخالفان است که شامل ۱۳ حزب میشود و آدیس آبابا را مقر خود قرار داده است. برجسته ترین رهبران حزب عدالت و توسعه عبارتند از شیخ ابومصعب (خلیل محمد عامر) دبیر کل و ابوماجد (حامد صالح الترکی) و شیخ محمد اسماعیل عبده، که اخیرآ در گذشته است.
۲٫ جنبش اسلامی اصلاح اریترهرهبران این جنبش، پیش از تاسیس آن در جنبش جهاد اسلامی اریتره فعالیت داشتند و پس از انشعابات داخلی در آن جنبش، گرایش خود را به مکتب سلفی و تمایز خود را از اخوانی ها که تحت نام مستقلی فعالیت داشتند با این عنوان ابراز کردند. جنبش اسلامی اصلاح اریتره در سال ۲۰۰۵ دچار انشعاب داخلی شد و شاخه ای از دل آن شکل گرفت که نام حزب کنگره اسلامی (المؤتمر الاسلامی) را برای خود برگزید. این جنبش دارای فعالیت جهادی و مسلحانه در داخل اریتره است و شیوه فعالیت «جنگهای چریکی» را پس از شکل گیری تحولات منطقه ای به نفع نظام حاکم در پیش گرفته است.این جنبش عضو فعال ائتلاف مخالفان سیاسی در اریتره (متشکل از ۱۳ حزب) است و آدیس آبابا را مقر فعالیت خود قرار داده است.فعالیتهای این جنبش در سه شاخه تنظیم شده است: شاخه جهادی، شاخه سیاسی و شاخه خیریه و کمک به پناهندگان.
اهداف جنبش اسلامی اصلاحچنان که در اساسنامه این جنبش آمده، هدف آن، تحقق بندگی خدا و رهایی انسان ها ازبندگی غیر خدا به بندگی خدا و ساختن جامعه ای اسلامی و برخوردار از دین و دنیا در اریتره و تلاش برای ایجاد الگوهای مبتنی بر عدالت و هم زیستی با مسیحیان در دایره اریتره یکپارچه است. این جنبش میکوشد دولتی اسلامی را تشکیل دهد که عدالت و امنیت و توسعه فراگیر را در اریتره تحقق بخشد و اریتره را به محیط اسلامی و عربی و افریقایی اش پیوند دهد و همکاری و پیشرفت را در همه حوزه ها تحقق بخشد و به ایجاد آرامش در دریای سرخ و منطقه قرن افریقا و تامین منافع ملت اریتره در حوزه منطقه ای و بین المللی کمک کند.
اصول و برنامه هااین جنبش، اصل امربه معروف و نهی از منکر را با رعایت مراتب و اقتضائات و امکانات و حکمت مبنای خود قرار داده است. ترویج عدالت میان مردم و کنار زدن همه اشکال تبعیض جاهلانه از دیگر مبانی این جنبش است. این جنبش با حفظ التزام به اطاعت شرعی از رهبران، اصل شورا را اساس قدرت در همه سطوح رهبری می داند. جنبش اصلاح معتقد به ضرورت برقراری روابطی برادرانه و یاری گرانه با همه مسلمانان جهان است و با ملت های مستضعف در حد توان خود همکاری میکند. این جنبش بنا به عادت همه جنبش های سلفی بر اصلاح عقیدتی و مبارزه با روش های انحرافی و خرافات تاکید و تمرکز دارد.از میان رهبران این جنبش میتوان از شیخ ابو سهیل (محمد احمد صالح) دبیر کل و شیخ ابوشاکر (محمد طاهر شنقب) دبیر کل ائتلاف مخالفان و شیخ ابوالحارث نام برد.
۳٫ حزب کنگره اسلامیاین حزب در تاریخ ۲۶/۳/۲۰۰۶ به وسیله برخی شخصیتهای اسلام گرای اریتره که در عرصه مبارزات ملی سیاسی و تبلیغی فعال بودند تشکیل شد. آنان با انشعاب از جنبش اسلامی اصلاح این حزب را تاسیس کردند. این حزب نیز در ائتلاف احزاب سیزده گانه مخالف عضویت دارد. نخستین کنگره این حزب در سال ۲۰۰۷ برگزار و دیدگاه آن درباره همه حوزه های مرتبط به طور کامل ترسیم شد. این حزب قصد دارد تشکیلاتی قوی، یکپارچه، پیشرو و فعال در داخل جامعه اریتره باشد. این حزب، تشکیلاتی عمومی و به روی همه اریتره ای هایی که به برنامه های آن اعتقاد دارند، باز است. این حزب با آن که فعالیت جهادی را مفید می شمرد، فاقد شاخه نظامی است و در مرحله کنونی اولویتی برای فعالیت جهادی مسلحانه قائل نیست.
اصول و برنامه های اصلیاین حزب یازده اصل را به عنوان اصول و برنامه های اساسی خود تعریف کرده است که عبارتند از:۱٫ اسلام به عنوان مؤلفه اساسی همه حوزههای زندگی جامعه اریتری و شورا به عنوان اصل اساسی اسلامی در عرصه سیاست و حکومت و جامعه.۲٫ عدالت به عنوان ارزشی دینی و انسانی و ستونی مهم برای تحقق امنیت و آرامش و گسترش آزادی و برابری و همکاری در امور خیر و وحدت و شفافیت و کرامت انسانی و اصلاح اداری و برابری فرصتها .۳٫ برقراری روابط خارجی مبتنی بر حسن همجواری و توسعه منافع مشترک و عدم دخالت در امور دیگران.۴٫ حراست از کیان خانواده.۵٫ رسیدگی به موارد خاص مانند بیوگان و یتیمان و آسیب دیدگان جنگ و خانواده شهدا و تثبیت فعالیت در حوزه امر به معروف و نهی از منکر و پذیرش دیگران.۶٫ پذیرش دو زبان عربی و تجرانی به عنوان دو زبان رسمی در اریتره.۷٫ تحقق اقتصادی مبتنی بر تعادل و خود کفایی.۸٫ حفظ حاکمیت اریتره و تمامیت ارضی آن بر اساس مرزهای جغرافیایی تاریخی آن و ترویج روح تسامح و هم زیستی و وفاق ملی و همکاری با نیروهای ملی برای تقویت و تثبیت وحدت ملی.۹٫ تلاش برای بر پایی دولتی معتقد به آزادیها و حقوق و مبتنی بر تفکیک قوا.۱۰٫ یکپارچگی با محیط عربی، افریقایی و بین المللی.۱۱٫ در پیش گرفتن روش گام به گام در اصلاح وضعیت اریتره.دبیر کل حزب کنگره اسلامی، حسن محمد سلمان است که از رهبران فعال و دارای تاثیر سیاسی و فکری و از بنیادگذاران جنبش جهاد اسلامی اریتره بوده است.
منبع: پگاه حوزه
هیچ نظری وجود ندارد