مشورت ادراک و هشیارى دهد عقلها مرعقل را یارى دهد گفت پیغمبر بکن اى رأى زن مـشورت کالمستشار مؤتمن (۱) مشاوره یعنى «پیوند عقل ها با عقل خود» یک اصطلاح «ژنریک» یا عام است که در برگیرنده فرایندهاى متعددى نظیر مصاحبه، اجراى آزمون، راهنمایى، توصیه و سایر موارد مربوط به این امور است. هدف مشاوره، یارى رساندن به فرد به منظور حل مشکلات او، طرح و نقشه براى آینده وى، تغییر نگاه و نگرش شخص به حیات و زندگى و کمکهایى فکرى از این قبیل است. روان شناس مشاور کسى است که با تخصص خود در زمینه راهنمایى و هدایت رفتارى، مسائل و مشکلات ازدواج، انتخاب شغل و حرفه، امور اجتماعى، مسائل تحصیلى و آموزشى و سایر موارد مربوط به دیگران کمک مى کند. در سیره و سخن پیشوایان پاک اندیش : «مشورت» پشتیبان بى مانند در زندگى، (۲) پیروزى بخش عرصه هاى تردید و زمینه ساز برکات گرانسنگ در امروز و فرداى همگان بویژه نسل جوان توصیف شده است. و از آن سو، بى توجهى به آراء و نظریات خالصانه و دلسوزانه دیگران باعث «هلاکت انسان» و «سقوط» از مسیر ترقى و تکامل معرفى شده است. (۳) مشاوره براى جوانان، از دو مفهوم مکمل برخوردار است، یکى آنکه دیگران با آنان مشورت کنند و دیگر اینکه آنان بتوانند با اطرافیانشان به مشورت بپردازند. آثار مشاوره با نسل جوان آثار مشاوره با نسل جوان براى جوانان عبارتست از: ۱. ورزیدگى نیروى فکر و اندیشه مشاوره با جوان نیروى فکر و اندیشه او را عمیق تر و ورزیده تر مى کند، زیرا اصل مشورت، اتصال عقل دیگران با عقل خویش است و هر موقعیت مشاوره اى، جوان را در برابر پرسشى قرار مى دهد که لازم مى داند به خوبى بیندیشد، و پاسخى شایسته ارائه کند و در حقیقت چنین فرصتى، زمینه را براى رشد و پرورش نیروى عقلانى، فراهم مى نماید و او را از جامع نگرى و پختگى فکرى بیشترى در مقایسه با همسالان خود که در چنین شرایطى نیستند، برخوردار مى سازد. ۲. تأییدى بر احساس کفایت و قابلیت پذیرش شخص در خانواده یا جامعه، باعث مراجعه افراد و کسب آراء و نظرات اوست. مشورت با جوان تأییدى بر احساس قابلیت فکرى و کفایت عقلانى اوست و هر اقدام مشاوره اى پاسخى به نیاز جوان براى پذیرش و مقبولیت نزد دیگران است و حاصل آن، افزایش میزان اعتماد به نفس فرد خواهد بود. ۳. برداشت جدیدى از مسئولیت جوان پس از هر مشورتى که دیگران با وى ترتیب مى دهند، برداشت جدیدى از احساس مسئولیت پیدا مى کند. این امر به ویژه در خانواده بیشتر احساس مى شود، زمانى که والدین با فرزند جوان خود به مشورت مى پردازند، وى این گونه استنباط مى کند که او در این زندگى منزوى، غریبه و جدا یا دور افتاده از دل ها و دیده ها نیست، بلکه متعلق به این زندگى است، چون براى پیشرفت و بهبود همین زندگى از وى نظرخواهى مى نمایند، لذا احساس مسئولیت بیشترى نسبت به خود و اطرافیان پیدا مى کند. ۴. کمتر شدن فاصله هاى عاطفى مشورت نوعى پیوند عاطفى و فکرى است که صورت ظاهرى آن جنبه فکرى داشته و جنبه باطنى آن رنگ و لعاب عاطفى دارد. هر مشورتى که با نسل جوان انجام مى شود، «فاصله هاى عاطفی» کمتر مى شود و احساس انس و محبت بین افراد با جوان بیشتر و بیشتر مى گردد. ۵. نوعى آموزش غیر مستقیم به نسل جوان مشورت با نسل جوان نوعى آموزش غیر مستقیم محسوب مى شود، زیرا وى از رفتار والدین و اطرافیان مى آموزد که افراد بالغ به مشاوره به وى توجه دارند و چنین همّت مبارکى از سوى اطرافیان نه تنها با غرور و عزّت نفس آنان اصطکاک ندارد بلکه جوان را آماده جمع نگرى به جاى «تکروى در زندگی» و بهره ورى از مصلحت اندیشى و تجربیات دیگران در چهره مشاوره مى نماید. شرایط مشاوره نسل جوان با دیگران ویژگى هاى یک مشاور براى جوانان، با دیگر مشاوران در سطح عموم جامعه، به طور ریشه اى و شیوه اى متفاوت است؛ فراهم ساختن این شرایط باعث ایجاد تفاهم و اعتماد متقابل نسل جوان با اطرافیان است تا به طور سهل و ساده و به دور از هر گونه اضطراب و دلهره این مهم انجام شود. بى دلیل نیست که در آموزه هاى دینى نخستین ویژگى مشاور «عقل و خردورزی» و سپس «نُصح و دلسوزی» بیان شده و برکات آن «رشد و شکوفایی»، «یُمن و برکات بسیار» و «توفیق از پروردگار سبحان» معرفى گردیده است. (۴) چنانکه در فرازى دیگر تأکید بر مشورت با افراد: «متقى و پرهیزگار»، «عاقل و خردمدار»، «پارسا و احتیاط کار» و «صدیق و درست کردار» مى نماید و مخالفت با دیدگاه اینان را ناپسند مى شمرد (۵) و از آن سو مشورت با ترسو، بخیل، حریص، کم مقدار، پست و فاجر مکروه دانسته شده است. (۶) کسانى که جوانان آنها را به عنوان مشاور برمى گزینند، بدون تردید باید واجد صفاتى برتر از معلّمان و مربیان نسل جوان باشند، همچون مبلغان دینى در دانشگاهها، افزون بر «دانش» موردِ نیاز جوانان، با «روش» گفتگو، جذب مخاطب و جلب اعتماد جوانان آشنا باشند و به دور از هر گونه ظاهرسازى، خاضعانه و خالصانه و در عین حال عالمانه و خردمندانه، ریشه هاى درد را بشناسند و پس از پایان سخن مشورت کننده، به شیوه هاى درمان رو کنند تا جوانان در فضایى با تفاهم و مبتنى بر اعتماد متقابل دفتر زندگى خود را بگشایند و سطر سطر مطالب خود را به صورت مشورت مطرح نمایند. ویژگیهاى مشاور نسل جوان از مجموع صفات برجسته مشاورِ جوانان، به این ویژگیهاى والا مى توان اشاره کرد: ۱. سرمایه گذارى عاطفى سطح سرمایه گذارى عاطفى بیشتر از سطح تبادل عاطفى است، در اولى دلجویى مشاور از مراجع مورد نظر مطرح است ولى در دومى، جریان داد و ستد عاطفى در حد تعادل میان دو شخصیت به میان مى آید. به یقین چنین سرمایه گذارى براى همگان به ویژه نسل جوان با توجه به احساسات پاک و اعتماد ارزشمندى که به انسان هاى وارسته و خالص مى کنند، ضرورتى بیشتر و بهتر خواهد داشت. ۲. ثبات عاطفى فرد در صورت برخوردارى از عواطف با ثبات و یکدست در مراحل مختلف زندگى مى تواند، اعتماد جوان را جلب کند و او را به گفتگو و مشاوره ترغیب نماید. والدین بیش از دیگران باید واجد چنین صفتى باشند. ۳. تواضع و فروتنى در مناسبات انسانى، نفوذ اخلاقى و جلب اعتماد دیگران در شرایطى امکان پذیر است که ارتباط افقى حاکم باشد. این امر در روابط متقابل جوانان و دیگران چشمگیرتر و تعیین کننده تر است. زیرا جوانانى که احساس مى کنند، مشاور از موضع برتر و موقعیت اقتدار با آنان مواجه مى شود، دست به مقاومت مى زنند و عکس العمل مخالفى از خود بروز مى دهند. ۴. نیازشناسى جوانان آگاهى و درک کامل اطرافیان به ویژه والدین از نیازهاى مهم سنّى و مشکلات این دوران، توانایى خاصى به آنان مى بخشد تا بر اساس نیازهاى آنان، روش هایى را اتخاذ نمایند که به نتیجه مطلوب یعنى تفاهم کامل منجر شود. ۵. ارزش هاى اخلاقى پاى بندى به یک نظام اخلاقى استوار، متقن و مستحکم الهى، اعتماد جوانان را به خوبى جلب مى کند. (۷) هرگاه نسل جوان ما انسان آگاه و هوشیارى را بنگرند که امواج زندگى و توفان شبهات او را عاجز و ناتوان نمى کند و چونان نخل استوار و تنومندى، سربلند و پر استقامت به اعتقادات دینى و دلبستگى هاى الهى خود معتقد است، در تمامى عرصه ها برتر از نزدیکان و اطرافیان به او اعتماد مى کنند و چونان امینى رازدار و پدرى مهربان یا برادرى دلسوز و آگاه، تمامى فرازها و فرودهاى حوادث زندگى خود را با او در میان مى گذارند و از وى مدد مى گیرند. به راستى چنین کامیابى براى یک مشاور، بهترین موفقیت و سربلندى محسوب نمى شود؟! آری: دل را نگاه گرم تو دیوانه مى کند آیینه را رخ تو پریخانه مى کند آزادگان به مشورت دل کنند کار این عقده کار سبحه صد دانه مى کند (۸) ——————————————– پى نوشت ها : ۱. مولوی. ۲. (امام على (ع))؛ غررالحکم، ص ۴۴۱ و ۴۴۲ و ۴۴۳. ۳. مستدرک الوسائل، ج ۸، ص ۳۴۱. ۴. (رسول اکرم (ص))؛ وسائل الشیعه، ج ۱۲، ص ۴۲. ۵. وسائل الشیعه، ج ۱۲، ص ۳۹ (باب استحباب مشاوره اصحاب الرأی). ۶. همان، ص ۴۶. (باب کراهه مشاوره الجبان و…). ۷. جوان و نیروى چهارم زندگى، ص ۱۲۲-۱۱۹. ۸. صائب.
منبع : نشریه پیام زن، آبان ۱۳۸۴، شماره ۱۶۴،
هیچ نظری وجود ندارد