بیست و چهارم رجب سال هفتم هـ ق. قلعه خیبر به دست مبارک امیرمومنان حضرت علی(ع) فتح گردید. (مصباح المتهجد، ص ۷۴۹؛ وقایع الایام، ص ۳۳۴) خیبر سرزمینی حاصل خیز در ۳۲ فرسخی شمال مدینه و دارای هفت قلعه و بالغ بر بیست هزار نفر از یهودیان بود. یهودیان خیبر علی رغم پیمانی که با مسلمانان بسته بودند، قلعه خیبر را به پایگاهی بر ضد اسلام تبدیل کرده بودند و تام میتوانستند مشرکان را بر ضد مسلمانان میشوراندند و آنها را یاری میکردند از این رو رسول گرامی اسلام(ص) تصمیم گرفت این آخرین کانون ضد اسلامی دشمنان را در مدینه نابود کند و ریشه فتنههای آنان را بخشکاند (وقایع الایام، ص ۳۳۵) چون پیامبر به جنگ خیبریان رفت و قلعه قموص را محاصره کرد، ابتدا پرچم را برای مبارزه با آنان به ابوبکر دادند. ابوبکر با لشکری رفت، ولی چون نظر به پهلوانان آنان نمود فرار کرد و لشکریان هم در پی او بازگشتند. روز بعد پیامبر(ص) پرچم را به عمر داد و او هم از ترس کشته شدن به میدان جنگ نرسیده، بازگشت پیامبر(ص) فرمودند: «فردا پرچم را به مردمی میدهم که حملههایش را تکرار ننماید، و هرگز فرار نکند. کسی که خدا و پیامبرش را دوست دارد و خدا و پیامبرش هم او را دوست دارند و خداوند خیبر را به دست او فتح میکند» همه اصحاب آرزو کردند که این مقام و منزلت به آنان واگذار شود.
فردای آن روز، پیامبر(ص) فرمود: «علی بن ابی طالب(ع) کجاست؟» گفتند: «چشم دردی دارد که حرکت برای آن حضرت مشکل است». خاتم الانبیاء(ص) فرمود: «او را حاضر کنید» سلمه بن اکوع آن حضرت را آورد. پیامبر(ص) سر آن حضرت را در برگرفت و از آب دهان مبارک به چشمان نورانی حضرت خاتم الاوصیا علی مرتضی(ع) مالید و فرمود: «پروردگارا! زحمت گرما و سرما را از او بردار». پس از آن روز بر امیرالمومنین(ع) درد چشم عارض نشد و از گرما و سرما آزرده نگشت.
پیامبر(ص) زره خود را بر او پوشانید و ذوالفقار را بر کمر او بست و پرچم را به آن حضرت سپرد و سوار بر مرکبش نموده، فرمود: «جبرئیل از سمت راست، میکائیل از سمت چپ، عزرائیل از پیش رو و اسرافیل از پشت سر، و نصرت خدا بالای سر، و دعای من نیز از پشت سر بر توست». آن گاه فرمود: «یا علی! ابتدا اسلام را بر ایشان عرضه کن».
امیرمومنان(ع) به طرف قلعه خیبر حرکت کرد و پس از موعظه و نصیحت، عدهای برای جنگ با او آمدند. آنان دو نفر از مسلمانان را شهید کردند. امیرالمومنین(ع) بر آنها تاخته، آنها را کشتند. آن گاه برادر مرحب با عدهای آمدند. حضرت آنها را هم به درک فرستاد. مرحب که شجاع بود به خونخواهی آمد امیرالمومنین(ع) چنان با ذوالفقار بر سرش فرود آورد که شمشیر از حلقش گذشت و او را دو نیم ساخت و به خاک انداخت. صدای تکبیر مسلمانان بلند شد. عدهای از یهود به دفاع آمدند و با مسلمانان به جنگ پرداختند. امیرالمومنین(ع) به مبارزه ادامه داد تا عدهای کشته شدند و عدهای به قلعه گریختند. آن حضرت با دست قدرتمند حیدری درب قلعه را کند و برای مسلمانان معبر قرار داد تا از خندق عبور کنند. حضرت چندین بار مسلمانان را از روی خندق به وسیله درب عبور داد، با این که از سه روز قبل، آن حضرت گرسنه بود. بدین صورت قلعه خیبر به دست توانمند مولای متقیان امیرمؤمنان(ع) فتح گردید. (المستدرک علی الصحیحین، ج ۳، ص ۳۷؛ کنزالعمال، ج ۵، ص ۲۸۳).
هیچ نظری وجود ندارد