آشنایی با منابع پژوهشی علوم انسانی به زبان انگلیسی در بستر اینترنت

معاونت پژوهش مجمع جهانی شیعه‌شناسی در راستای اهداف خود اقدام به برگزاری کارگاه تخصصی « آشنایی با منابع پژوهشی علوم انسانی به زبان انگلیسی در بستر اینترنت» نمود. این کارگاه توسط حجت الاسلام محمد تاجیک در تاریخ 23 اسفند 1399 در محل مجمع جهانی شیعه شناسی برگزار وهم‌زمان در بستر فضای مجازی (تالار سی روم، آپارات و اینستاگرام) ارائه گردید.

حجت الاسلام تاجیک در این کارگاه علمی ضمن معرفی منابع پژوهش علوم انسانی به زبان انگلیسی در بستر اینترنت، شیوه‌‌های عملی جستجو و دریافت مقالات علمی از منابع مذکور را نیز به تفصیل بیان نمودند. وی در این کارگاه پنج پایگاه پژوهشی در فضای وب را معرفی کردند که در ادامه بدان اشاره می‌شود:

1) دانشنامه‌ی استنفورد (Stanford Encyclopedia of Philosophy):

این دانشنامه در سال 1995 توسط ادوارد زالتا در دانشگاه استنفورد تاسیس شد. فلسفه و منطق و فلسفه‌های مضاف نظیر فلسفه معرفت شناسی، فلسفه اخلاق و برخی مسائل دیگر میان رشته‌ای، موضوع پژوهش این دانشنامه را شکل می‌دهد. در این مجموعه از بهترین نویسندگان هر موضوع علمی استفاده شده است و تا سال 2018 در حدود 1600 مقاله در موضوعات مختلف را فراهم کرده است.

استفاده از این دانشنامه برای پژوهشگران در حوزه موضوعات فلسفی بسیار کارآمد و مفید است. از مهم‌ترین مزیت‌های این مجموعه این است که در بازه‌های مختلف زمانی مقالات مربوط به روزرسانی می‌شوند؛ بنابر این با مراجعه به این منبع علمی تقریبا می‌توان به روزترین داده‌های علمی را بدست آورد.

2) دانشنامه‌ی اینترنتی فلسفه (Internet Encyclopedia of Philosophy):

این دانشنامه که به اختصار IEP خوانده می‌شود، توسط اقای جیمز فیزر استاد فلسفه دانشگاه تنسی در سال 1995 تاسیس شد. در این دانشنامه نیز سعی بر آن است که برای نوشتن مقالات آن بهترین افراد هر موضوع انتخاب شوند. همین دقت در انتخاب نویسندگان سبب شده که دانشنامه مذکور علاوه بر اینکه در بسیاری از دانشگاه‌ها به عنوان یک منبع قابل اعتماد در خصوص فلسفه است، توسط انجمن کتابخانه‌های آمریکا به عنوان یکی از بهترین منابع ارجاع معرفی شود و هر ماه بین دو تا سه میلیون ارجاع داشته باشد.

3) دانشنامه‌ی بریتانیکا (The Encyclopædia Britannica):

قدیمی‌ترین دانشنامه با پوشش بسیاری از موضوعات فلسفی- که اصالتا به صورت مکتوب منتشر می‌شود- دانشنامه بریتانیکا نام دارد. این دانشنامه با عمری 244 ساله در سال 2010 در سی جلد به چاپ رسیده است. بیش از چهارهزار نویسنده و صد ویراستار و کارشناس تمام وقت در نوشت این اثر مشارکت داشته‌اند.

4) رفرنس آکسفورد (Oxford Bibliographies Online):

این منبع پژوهشی در سال 2010 بعد از یک سال و نیم تحقیق توسط انتشارات آکسفورد راه اندازی شد. یکی از مهم‌ترین اهداف این پروژه آشنایی محققین با نقاط شروع تحقیق است. انتشارات آکسفورد در ابتدا در چهار موضوع پژوهشی (آثار باستانی روم و یونان باستان، مطالعات اجتماعی، جرم شناسی و مطالعات اسلامی) کار را شروع کرد و در سال 2017 به سی موضوع افزایش یافت. افزایش گستره موضوعی همچنان ادامه دارد. این منبع اینترنتی به صورت رایگان و بدون نیاز به ثبت نام در هر موضوع پژوهشی خلاصه ای از موضوع به همراه منابع اصلی را در اختیار پژوهشگر قرار میدهد.

5) جی استور(JSTOR):

جی استور یک کتابخانه‌ی دیجیتال است که توسط آقای ویلیام جی بوئن رئیس دانشگاه پرینستون در سال 1995 ایجاد شد. هدف از ایجاد این کتابخانه رفع مشکل در اختیار داشتن تمام ژورنال‌های معتبر برای کتابخانه‌ها به جهت گرانی آنان بود. آثار 900 انتشارات شامل 1900 مجله در 50 رشته مختلف در این سایت موجود است.

از سال 2012 علاوه مجلات مذکور 15000 کتاب نیز به سایت اضافه شد که ارجاعات مختلف به کتاب و خلاصه نقادانه هر کتاب نیز در دسترس پژوهشگران قرار دارد.

بخش دوم این کارگاه علمی به معرفی شیوه‌های جستجو در فضای وب اختصاص داشت. برای یافتن مطالب علمی در فضای وب دو راهکار کلی وجود دارد:

الف) جستجوی عنوان موضوع به همراه نام یکی از سایت‌هایی که معرفی شد

ب) جستجوی عنوان موضوع در بخش جستجوی سایت‌های جستجوی زیر: