آیا ابن تیمیه نسبت به حدیث غدیر موضعی متفاوت با اهل سنت دارد؟

آیا ابن تیمیه نسبت به حدیث غدیر موضعی متفاوت با اهل سنت دارد؟
سوال
ابن تیمیه درباره حدیث غدیر چه نظری دارد؟ آیا ابن تیمیه موضعی متفاوت با اهل سنت دارد؟

پاسخ
ابن تیمیه، حدیث غدیر را که در معتبرترین کتاب های اهل سنت آمده است، غیر معتبر می داند. او در قبال حدیث غدیر، با موضع گیری خصمانه ای که در برابر اهل بیت (علیهم السلام) دارد، با یک نوع دست پاچگی و اضطراب، سعی کرده است آن را از اعتبار ساقط کند.

او یک بار می گوید: «این حدیث، هیچ ارزشی ندارد، چون در امهات ذکر نگردیده و فقط ترمذی آن را نقل کرده و در نقل او بیشتر از عبارت “مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلی مَولاه” وجود ندارد» (مجموع الفتاوی، ج۴، ص۴۱۷)

او بار دیگر می گوید: «این حدیث را فقط ترمذی و احمد نقل کرده اند و زائد بر “مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلی مَولاه” کذب و دروغ است» و در ادامه نیز می گوید: «این حدیث اصلاً در صحاح نیامده است» (منهاج السنه، ج۷، ص۳۱۹)

سرانجام در جای دیگری هم می گوید: «پیامبر خدا (صلّی الله علیه و آله) حدیث موالات را فقط یک مرتبه در غدیر خم گفته و در هیچ مجلس دیگری، به آن تصریح نفرموده است» (منهاج السنه، ج۷، ص۳۶۰)

در حالی که، روایت جریان غدیر خم از روایات متواتر و صحیح السند بین شیعه و سنی است و متجاوز از صد نفر صحابی با سندها و عبارات مختلف آن را نقل کرده اند. به برخی از منابعی که این روایت را متواتر یا صحیح السند دانسته اند اشاره می شود؛ البانی (متوفی ۱۴۲۰ ه.ق.) در السلسله الصحیحه(ج۴، ص۲۴۹) و الکتانی (متوفی ۱۳۴۵ ه.ق.) در نظم المتناثر من الحدیث المتواتر(ج۱، ص۱۹۵) و محمد بن اسماعیل صنعانی (متوفی ۱۱۸۲ ه.ق.) درتوضیح الافکار لمعانی تنقیح الانظار (ج۱، ص۲۴۳) و علامه اسماعیل بن محمد العجلونی الجراحی (متوفی ۱۱۶۲ ه.ق.) در کشف الخفاء (ج۲، ص۳۶۱) و سبط ابن جوزی (متوفی ۶۴۵ ه.ق.) در تذکره الخواص (ص۳۷) و علامه شمس الدین الجزری الشافعی در اسنی المطالب فی مناقب سیدنا علی بن ابی طالب (ص۴۸) و ملاعلی قاری (متوفی ۱۰۱۴ ه.ق.) در مرقاه المفاتیح شرح مشکاه المصابیح(ج۱۱، ص۲۴۸) و ابو حامد غزالی (متوفی ۵۰۵ ه.ق.) در سر العالمین و کشف ما فی الدارین (ج۱، ص۱۳) و ابن حجر الهیثمی (متوفی ۹۷۴ ه.ق.) در الصواعق المحرقه(ج۱، ص۱۰۶ و ۱۰۷) و ابن حجر عسقلانی (متوفی ۸۵۲ ه.ق.) در فتح الباری شرح صحیح البخاری(ج۷، ص۷۴) و شمس الدین ذهبی (متوفی ۷۴۸ ه.ق.) در سیر أعلام النبلا(ج۱۴، ص۲۷)

در ذیل به بعضی از سخنان علمای اهل سنت که بر صحت آن اذعان دارند، به طور نمونه اشاره می شود:

الف) ابن حجر عسقلانی در “فتح الباری فی شرح صحیح البخاری” درباره حدیث غدیر چنین می گوید:

«حدیث “مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلی مَولاه” را ترمذی و نسائی ذکر کرده اند. این حدیث، جداً از طرق زیادی نقل شده و بیشتر اسانید آن صحیح و حسن است» (فتح الباری، ج۷، ص۷۴)

ب) حاکم نیشابوری پس از ذکر حدیث از طرق مختلف، می گوید:

«انّ هذا الحدیث، صحیح علی شرط الشیخین و لم یخرجاه بطوله»؛ «این حدیث بر معیار مسلم و بخاری صحیح بوده است که آن را در صحیحین ذکر نکرده اند» (المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۱۸)

ج) ترمذی در صحیحش پس از آنکه حدیث را ذکر می کند، می گوید: «قال ابوعیسی هذا الحدیث حسن صحیح»؛(سنن الترمذی، ج۵، ص۶۳۳)

علاوه بر علمای اهل سنت، ناصرالدین البانی هم حدیث غدیر را با ذیلش در کتاب «سلسله الاحادیث الصحیحه» آورده و آن را از طرق مختلف تصحیح نموده و در آخر می گوید: «شیخ الاسلام ابن تیمیه ذیل حدیث غدیر را تضعیف و گمان نموده دروغ است. این مبالغات او در نتیجه تسریعش در تضعیف احادیث پدید آمده؛ قبل از آن که طرق آن را جمع کرده و در آنها دقت نظر کند». (سلسله الأحادیث الصحیحه ج ۴ ص ۳۴۶)

ابن حجر نیز در «لسان المیزان» در ترجمه ابن مطهر حلی می گوید: «ابن تیمیه در رد احادیثی که ابن مطهر نقل کرده؛ بسیار بر آنها حمله می کند. ولی در ردیه خود بر احادیث، بسیاری از احادیث خوب را که در حال نوشتن کتابش به یاد نداشته رد نموده. زیرا به جهت گستردگی محفوظاتش تنها به آن چه در سینه داشته اتکا کرده، حال آن که انسان فراموش کار است». (لسان المیزان ج ۶ ص ۳۱۹)

نتیجه آن که روایت غدیر از نظر اکثر علمای علم حدیث، صحیح است و هیچ گونه خدشه ای در آن نشده است، ولیبه نظر می رسد ابن تیمیه به سبب دشمنی با شیعه در صدد تضعیف تمام احادیث فضایل و مقامات اهل بیت علیهم السلام و در رأس آنان امام علی علیه السلام بر آمده است.

برای مطالعه بیشتر نسبت به راویان حدیث غدیر و صحت آن در نزد مسلمانان می توانید به الغدیر اثر علامه امینی، العبقات اثر سید میرحامد حسین، غایه المرام اثر سید هاشم بحرانی، و المراجعات اثر سید شرف الدین العاملی مراجعه کنید.

http://yon.ir/diX4P

http://shiastudies.com/fa