آیا نصی بر امامت نداریم؟
از شبهاتى كه بر این استدلال شيعه وارد كردهاند؛ اين است كه هيچ نص صريحى – چه از قرآن و چه از روايات – در بحث امامت نداريم. به اين شبهه توجه كنيم:
«انّا نجزم بانّ مسألة الامامة لو كان فيها نصّ من القرآن و الحديث لتواتر و استفاض و لم يقع فيها ما وقعت من الخلاف.»([1])
«ما یقین داريم كه اگر در مسأله امامت نصى از قرآن و حديث بود، به تواتر نقل مىشد و اين مقدار اختلاف در آن وجود نمىداشت».
نقد
1- درباره قرآن مىتوان اين سخن را پذيرفت كه بدون اثبات شأن نزول آيات، نمىتوان نص صريح پيدا كرد، ولى اين نكته به مسأله امامت اختصاص ندارد و در بسيارى از مسائلى كه قرآن از آنها سخن گفته اين ابهام راه يافته است.
2- به دلایل زیر اين سخن را درباره این حديث نمىتوان پذيرفت:
اوّلاً: حديث مشكل قرآن را ندارد كه كلى گويى باشد. از اين جهت حداقل در شبهه قبل درباره حديث غدير تواتر و نيز دلالت صريح آن را بر مسأله امامت از قول دانشمندان اهلسنت نقل كرديم و هم كتابهايى را كه دانشمندان اهل سنت درباره آن تدوين كردهاند، برشمرديم.
ثانيا: احاديثى كه رسول خدا |درباره امامت و جانشينى پس از خود بيان كرده است محدود به چند عدد نيست، بلكه روايات بسيارى است كه مىتوان آنها را چنين تقسيمبندى كرد:
احاديث يوم الانذار؛ احاديث وصايت؛ احاديث وراثت؛ احاديث خلافت؛ احاديث منزلت؛ احاديث الامارة؛ احاديث الامامة؛ احاديث الولاية؛ احاديث الهداية؛ احاديث العصمة؛ احاديث العلم؛ احاديث اثناعشر خليفة؛ احاديث السفينه؛ احاديث الثقلين.
درباره اين احاديث يادآورى دو نكته زیر لازم است:
الف – تمام اين روايات در منابع اهل سنت وجود دارد كه تنها درباره حديث غدير در شبهه قبل مواردى ياد شد.
ب – درباره همه اين روايات از طرف دانشمندان اهل سنت كتبى نوشته شده است كه جاى ذكر آنها نيست.
كيفيت دلالت اين روايات بر جانشينى و منابع آن را به طور مشروح در كتابى به نام سيماى امام على × در نگاه نبى | آوردهايم كه در سال 1379 به مناسبت سال امام على × از طرف همايش سيره اجتماعى، سياسى امامعلى× منتشر شده است.
3- بسيارى از اين احاديث مانند حديث ثقلين، حديث منزلت، حديث يوم الانذار و… بر اساس قواعد حديثشناسى شيعه و اهل سنت متواترند؛
4- اما اين سخن كه اگر نص صريحى در مسأله بود، اختلافى بين امت به وجود نمىآمد، پذيرفته نيست ؛ زيرا پيدايش اختلاف عوامل گوناگونى دارد. نه تنها در مواردى كه حديث متواتر داريم بين امت اختلاف وجود دارد، بلكه در مواردى كه رسول خدا |در طول عمر خود عملاً انجام داده است نيز اختلاف راه يافته است؛ به عنوان مثال رسول خدا |در طول عمر شريف خود در سفر و حضر و درحضور همه مسلمانها بارها و بارها وضو گرفته و نماز خوانده است. با اين حال درباره چگونگى وضو بين امت اختلاف وجود دارد. بقيه احكام نيز همين گونه است. اين در مسائلى است كه افراد و گروهها تضاد منافعى با يكديگر ندارند وگرنه در مسائلى همانند امامت كه مسألهاى سياسى و تضاد منافع گروهها در آن مشهود است و در جامعه اسلامى اعم از مسلمان، منافق و … براى به دست آوردن آن تلاش مىكنند، بروز اختلاف امرى طبيعى مىنمايد.
هیچ نظری وجود ندارد