{قل لا اسئلکم عليه اجراً الاّ المودة في القربي و من يقترف حسنةً نزد له فيها حسناً ان الله غفور شکور} (شوری/23)ای پیامبر ما! به مردم بگو: «من برای انجام رسالتم از شما هیچ مزد و پاداشی نمیخواهم، جز دوستی نزدیکانم (اهل بیتم) و هر کس کار نیکی انجام دهد، بر نیکی او میافزاییم، چرا که خداوند آمرزنده و سپاسگزار است. بنا به نقل علمای بزرگ اهل تسنن نیز «قربی» در این آیه همان اهل بیت پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) یعنی وجود مقدس امیر المؤمنین علی(علیه السلام)، حضرت زهرا(علیها السلام)، امام حسن و امام حسین (علیهماالسلام) میباشند.احمد از بزرگان اهل تسنن در کتاب خود (فضائل الصحابه» نقل کرده است: هنگامی که آیۀ مودت نازل شد مسلمانان از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) سؤال کردند: مَن هؤلاء الذین وجبت علینا مودتهم؟ قال(صلی الله علیه و آله) : علیٌ و فاطمة و ابناهما و قالهما ثلاثاً (آیات ولایت در قرآن/189) ؛ یا رسول الله(صلی الله علیه و آله) : اهل بیت و نزدیکان تو چه کسانی هستند که مودت آنها بر ما واجب شده است؟ پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) فرمودند: آنها علی(علیه السلام) و فاطمه(علیها السلام) و دو فرزندشان حسن و حسین(علیهماالسلام) هستند و این جمله را سه مرتبه تکرار فرمودند.و علت قرار دادن چنین اجر و مزدی در حقیقت به خاطر خود مسلمین و نفع و ثمرهای که برای آنها دارد میباشد..
معنای مودت
مودت به معنای دوستی و محبت بسیار زیاد است که فراتر از دوستی و محبت معمولی است. محبت ممکن است تنها درونی باشد اما مودت، اعلان و ابراز محبت است و در اعمال انسان نیز ظاهر میشود، در محبت ممکن است محبّ از محبوب خویش نافرمانی کند اما مودت محبّ را به سمت اطاعت و فرمانبرداری میکشاند بلکه رفتار و اعمال محب تأثیر فراوانی از محبوب میگیرد. در محبت ممکن است محبّ هیچ تعهدی در قبال محبوب خود نداشته باشد و مراعات حل وی را ننماید اما در مودت، محبّ نسبت به افراد مورد مودت، خود را متعهد میداند و مراعات حال آنان را مینماید. (تفسیر المیزان/18/65)در دعای پس از زیارت آل یاسین میخوانیم: و مودتي نور الموالاة لآل محمد(صلی الله علیه و آله)… یعنی خداوندا به مودت و محبت من نور و بصیرت پیروی و تبعیت از اهل بیت عصمت و طهارت(علیهم السلام) را عنایت کن. به این معنا که همان مودتی که خداوند متعال در قرآن به آن اشاره کرده نورانیتی داشته باشد که مرا به سمت پیروی و تبعیت و اطاعت بی چون و چرا از امامان معصوم(علیهم السلام) رهنمون سازد.بنابراین آن چه را که خداوند متعال اجر و مزد رسالت قرار داده مودت با این شرایط و خصوصیات است نه محبت معمولی و ظاهری که تنها لقلقۀ زبان باشد. و همین مودت است که انسان را به مرحله قبول امامت و رهبری ائمه معصومین(علیهم السلام) که پشتوانۀ رسالت است میکشاند و در حقیقت تداوم خط رهبری پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و ادامۀ مسأله ولایت الهیه است و قبول این ولایت و رهبری، همانند نبوت پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) سبب سعادت خود انسانهاست و نتیجه و ثمرهاش به خود آنها بر میگردد. (تفسیر نمونه/20/406)، بنابراین میتوان نتیجه گرفت، کسانی که ولایت و امامت امامان معصوم(علیهم السلام) را نپذیرفتند هرگز اجر و مزد رسالت را ندادهاند و زحمات طاقت فرسای پیامبر خاتم(صلی الله علیه و آله) راندیده گرفته و از فرمان خدا و رسول او اطاعت نکرده و سرپیچی کردهاند! اما کسانی که این مودت را داشته باشند و به لوازم و شرایط آن عمل کنند پیوسته به حسنات خویش افزودهاند، همان طور که خداوند متعال در ادامه همین آیه میفرماید: «و من یقترف حسنة نزد له فیها حسناً» و جالب آن که بسیاری از علمای اهل تسنن مانند: طبری در ذخائر/137 – ابن حجر در صواعق/101 – سیوطی در الدر المنثور و نیز مستدرک الصحیحین 3/172 روایتی را در این مورد نقل میکنند که: پس از شهادت امیر المؤمنین علی(علیه السلام) امام حسن مجتبی(علیه السلام) در بین مردم خطبهای خوانده و فرمودند: «انا من اهل البيت الذين افترض الله مودتهم علي کل مسلم فقال تبارک و تعالي لنبيه(صلی الله علیه و آله) قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيهِ أَجْرًا إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى وَ مَنْ يقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فيها حُسْنًا فاقتراف الحسنة مودتنا اهل البيت» من از خاندانی هستم که خداوند متعال مودت آنها را بر هر مسلمانی واجب نموده و به پیامبر خویش فرموده: {قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيهِ أَجْرًا إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى} و منظور خداوند متعال از اقتراف حسنه (اکتساب نیکیها) مودت ما اهل بیت است. بنابراین کسی که این مودت را کسب کند خداو.ند متعال میفرماید ما هم بر نیکیهای او میافزاییم!
اهمیت مودت اهل بیت(علیهم السلام)
نکتۀ قابل تأمل در این آیه این است که خداوند متعال اجر و مزد رسالت را مودت اهل بیت(علیهم السلام) قرار داده نه نماز زیاد و روزۀ فراوان و حج بسیار و نیز در آیه دیگر {يوم ندعوا کل اناس بامامهم} (اسراء/71) روز قیامت روزی است که هر گروهی از مردم همراه با امامشان خوانده میشود، نه با نماز و روزه و اعمال دیگرشان! به راستی چرا مسئله امامت و ولایت تا این حد مهم است؟ در پاسخ به این سؤال امام باقر(علیه السلام) فرمودند: بنای اسلام بر پنج چیز است: نماز، روزه، زکات، حج، ولایت که بالاترین آنها ولایت است، زیرا کلید اعمال دیگر ولایت است و این ولایت و امامت است که به آن چهار رکن دیگر هدایت و راهنمایی میکند و کسی که ولایت ولی خدا را نشناسد و اعمال دیگر خود را با هدایت و راهنمایی او انجام ندهد از اهل ایمان به حساب نخواهد آمد و خداوند متعال نیز ثوابی به اعمال او نخواهد داد (سفینة البحار/8/600 به نقل از کافی/2/18) و نیز فرمودند: در آن چهار عمل (نماز، روزه ، زکات و حج) رخصت داده شده یعنی کسی که مال ندارد زکات و حج بر او واجب نیست و کسی که بیمار باشد نماز را نشسته میخواند و روزه را افطار میکند اما در ولایت هیچ رخصتی نیست و انسان چه صحیح باشد یا مریض، صاحب مال و ثروت باشد یا فقیر، ولایت ما بر او لازم است و احدی در این باره استثناء نشده است (خصال/131).
مجله ماهنامه امام شناسی شماره 18
هیچ نظری وجود ندارد