اشکال بر هزار رکعت نماز حضرت علي× در شبانه روز
ابنتيميه در جايي، به هزار رکعت نماز گزاردن اميرالمؤمنين× در هر شب، اشکال وارد کرده است، از جمله:
وأما ما نقله عن علي× أنه كان يصلي كل يوم وليلة ألف ركعة فهذا يدل علي جهله بالفضيلة وجهله بالواقع كذلك قوله انه كان يصلي في اليوم والليلة ألف ركعة من الكذب الذي لامدح فيه فان النبي| كان مجموع صلاته في اليوم والليلة أربعين ركعة فرضا ونفلا والزمان لايتسع لألف ركعة لمن ولي أمرالمسلمين مع سياسة الناس وأهله… لم يستحب هذا أحد من المسلمين علمنا انه ليس عبادة بل مكروه.
اينکه انسان شب تا صبح مشغول نماز شود، مکروه است و فضيلت حساب نميشود، چون حضرت رسول| هر شب و روز بيش از چهل رکعت نماز نميخواند و تمام شب را بيدار نميماند. پس مداومت به شب زندهداري نه تنها مستحب نميباشد بلکه مکروه است.([1])
علامه امینی از قول ابن تیمیه نقل میکند که ابن تیمیه میگوید:
پیامبر در شب بیش از 13 رکعت نماز نمیخواند و در آخر ميگويد: شب زندهداري و تهجد و قرائت کل قرآن در يک رکعت نماز ثابت شده است و عثمان اين کار را انجام ميداد. پس شب زندهداري و تلاوت قرآن عثمان از ديگران (يعني اميرالمؤمنين) آشکارتر است.([2])
نقد و بررسي:
مرحوم علامه اميني& در کتاب «الغدير»، جلد 5، صفحه 40 پاسخ گويايي به اين انتقاد ابنتيميه داده است و اينگونه مينویسد:
اولاً: «مکروه» دانستن اين عمل با سنت نبوي در تناقض است. اينکه ايشان گفتهاند رسولخدا| هر شب بيش از ۱۳ رکعت و در روز رکعات معینی نماز نميخوانده، مخالف احاديث و تاريخ است و ايشان در محکمة تاريخ روسياه است. رواياتي در کتب شيعه و سنّي نقل شده که دلالت بر کثرت عبادت حضرت رسول| در شبها دارد. از جمله در «صحیح بخاری» و «صحيح مسلم» آورده شده که رسول اکرم| آنقدر نماز ميخواندند که پاهاي مبارکشان از ايستادن زیاد، ورم ميکرد (… يصلي حتي يتوّرم قدماه).
امام صادق× ميفرمايند که:
ايشان اين کار را براي عبرت امت در عبادات انجام ميدادند.
در باب کثير العباده بودن پيامبر اکرم| مطالب عجيبي نقل شده است، از جمله اينکه حضرت در دهة آخر ماه مبارک رمضان دستور ميدادند که رختخوابشان جمع شود.
بايد از ابنتيميه سؤال کرد چگونه کثیر العباده بودن در کتب اهل تسنن، جزو فضائل بزرگان آنان بهشمار آمده است؟ مثلاً در مورد ابوالحسن اشعري مينويسند که بيست سال نماز صبح را با وضوي نماز عشاء ميخوانده است. و در مورد ديگر مينويسند که چهل سال نماز صبح را با وضوي نماز عشاء ميخوانده، ولي به اميرالمؤمنين× که ميرسند، اين عمل فضيلت حساب نميشود و يک عمل مکروه تلقي میگردد.
نکتة ديگري که در پاسخ ابنتيميه بايد یادآور شد اين است که: طبق عقيدة اهل تسنن، «سنّت» تنها با فعل شخص رسول اکرم| «سنّت» نيست، بلکه رفتار هر فردي از مسلمين ميتواند سنّت قرار بگيرد، چنانکه عمر بن خطاب «نماز تراويح» را سنّت قرار داد و طبق تصريح علماي سنّي، او نخستين کسي بود که بهجا آوردن نمازهاي مستحبي را با جماعت در ماه رمضان بدعت کرد و اين سنّت امروزه مورد پيروي اهل تسنّن ميباشد. آيا اهل تسنن از پيامبر| نقل نميکنند که فرمود: بر شما باد عمل کردن به سنّت من و سنّت خلفاي راشدين؟
اگر (به فرض) چنين حديثي از پيامبر| رسيده باشد، پس چرا ابنتيميه آن را به خلفاي راشدين منهاي علي بن ابيطالب×… اختصاص ميدهد؟!
اما جواب اينکه اين عمل مقدور نميباشد؛ علامه اميني& در کتاب «الغدير» ميفرمايند:
ما هم اکنون از يارانمان کساني را ميشناسيم که گاهي در شب و گاهي در شبانهروز در کمتر از هفت ساعت، هزار رکعت نماز ميخوانند. بنابراين بهجا آوردن هزار رکعت در شبانهروز هيچگاه تمام وقت را اشغال نميکند و مخالف سنّت پيامبر| هم نميباشد.
قابل ذکر است که خود مرحوم علامه مکرر اين عمل را انجام داده بود و در يک شب هزار رکعت نماز را در کنار قبر امام رضا× بهجا آورده بود.
همچنين يکي از علماي سنّي بهنام محمد عبدالحي حنفي، براي رفع پندارهاي مغرضانة ابنتيميه کتابي نوشته و نام آن را «اقامة الحجة علی ان الاکثار في التعبد ليس ببدعة» (اقامة دليل بر اينکه زيادي عبادت بدعت بهشمار نميآيد) گذاشته است و در آن نام عدهاي از صحابه و تابعين را که کوشش فراوان در عبادت خدا داشتهاند، ذکر ميکند.
اين عالم سنّي در فرازي از کتابش در جواب ابنتيميه ميگويد:
اما اينکه گفته چنين کاري مقدور نميباشد، منشأ آن کسالت روحي او از انجام عبادت زياد است و کساني که در تمام عمرشان نشاط انجام چنين عبادتي را نداشته و از رفتار پسنديده و عادت خدايي پارسايان بيبهرهاند ميپندارند که چنين کاري مقدور نيست، ولي کساني که شيريني اطاعت و بندگي خدا را چشيدهاند؛ اينگونه اعمال براي آنها جزو امور عادي است.
نکتة قابل توجه اينکه ابنتيميه اين عمل را براي اميرالمؤمنين× غير مقدور ميداند و خودش براي عثمان نقل ميکند که در هر شب يک ختم قرآن مينمود و ساير علماي سنّي براي ابوحنيفه مينويسند که در هر شبانهروز ماه رمضان دو ختم قرآن مينمود و براي برخي در هر شب تا چهار ختم قرآن ذکر ميکنند.(
[1]) ابنتيميه، احمد، منهاج السنهًْ، ج7، ص499.
[2]) علامه امینی، الغدیر، ج5، ص40 به نقل از منهاج السنهًْ، ج2، ص119.
هیچ نظری وجود ندارد