بشارتهای انبیاء الهی و دیگران درباره ظهور رسول خدا)صلی الله علیه و آله و سلم)

برخی از اهل تحقیق به تفصیل در این باره‏قلم فرسائی کرده و حتی جداگانه کتاب نوشته‏اند که از آن جمله‏می‏توان کتاب‏«راه سعادت‏»استاد فقید و محقق ارزشمندمرحوم شعرانی و مقاله محققانه دیگری را که در کتاب‏«خاتم‏پیغمبران‏»در این باره درج شده نام برد که چون با مقاله ما که درباره تاریخ تحلیلی اسلام است چندان ارتباطی ندارد و بیشتر بابحث نبوت خاصه رسول خدا«صلی الله علیه و آله و سلم‏»ارتباط دارد تا با بحث ما و به‏اصطلاح یک بحث کلامی است نه تاریخی،نمی‏توانیم وقت‏خود و شما را با این بحث گسترده و عمیق بگیریم،ولی به همان‏مقدار که مربوط به تاریخ می‏شود یک اشاره اجمالی نموده ومی‏گذریم:طبق روایات زیادی که در کتابهای تاریخی و حدیث وسیره داریم بشارتهای زیادی از پیامبران گذشته و دانشمندان و کاهنان در باره ظهور پیامبر بزرگوار اسلام‏«صلی الله علیه و آله و سلم‏»وارد شده که به‏اجمال و تفصیل از ظهور و ولادت و بعثت آن حضرت خبرداده‏اند،و علامه مجلسی‏«رحمت الله علیه‏»در کتاب بحار الانوار در این باره‏بابی جداگانه تحت عنوان‏«باب البشائر بمولده و نبوته‏»منعقدکرده که بسیاری از آن روایات را در آنجا گرد آورده.و به هر صورت قسمتی از این روایات همان‏هایی است که درتورات و انجیل آمده مانند:آیه ۱۴ و ۱۵ از کتاب یهودا که می‏گوید:«لکن خنوخ‏«ادریس‏»که هفتم از آدم بود در باره همین اشخاص‏خبر داده گفت اینک خداوند با ده هزار از مقدسین خود آمد تا برهمه داوری نماید و جمیع بی‏دینان را ملزم سازد و بر همه کارهای‏بی دینی که ایشان کردند و بر تمامی سخنان زشت که گناهکاران‏بی دین به خلاف او گفتند…»که ده هزار مقدس فقط با رسول خدا«صلی الله علیه و آله و سلم‏» تطبیق می‏کند که‏در داستان فتح مکه با او بودند.به خصوص با توجه به این مطلب‏که این آیه از کتاب یهودا مدتها پس از حضرت عیسی‏«علیه السلام‏»نوشته شده.و از آن جمله در سفر تثنیه باب ۳۳ آیه ۲ چنین آمده:«و گفت‏خدا از کوه سینا آمد و برخاست از سعیر به سوی آنها ودرخشید از کوه پاران و آمد با ده هزار مقدس از دست راستش بایک قانون آتشین…».که طبق تحقیق جغرافی دانان منظور از«پاران‏»- یا فاران‏مکه است،و ده هزار مقدس نیز چنانچه قبلا گفته شد فقط قابل‏تطبیق با همراهان و یاران رسول خدا«صلی الله علیه و آله و سلم‏»است.و در فصل چهاردهم انجیل یوحنا:۱۶،۱۷،۲۵،۲۶ چنین‏است:«اگر مرا دوست دارید احکام مرا نگاه دارید،و من از پدر خواهم‏خواست و او دیگری را که فارقلیط است‏به شما خواهد داد که‏همیشه با شما خواهد بود،خلاصه حقیقتی که جهان آن را نتواندپذیرفت زیرا که آن را نمی‏بیند و نمی‏شناسد،اما شما آن رامی‏شناسید زیرا که با شما می‏ماند و در شما خواهد بود.اینها رابه شما گفتم مادام که با شما بودم اما فارقلیط روح مقدس که اورا پدر به اسم من می‏فرستد او همه چیز را بشما تعلیم دهد و هرآنچه گفتم بیاد آورد».که بر طبق تحقیق کلمه‏«فارقلیط‏»که ترجمه عربی‏«پریکلیتوس‏»است‏به معنای‏«احمد»است و مترجمین اناجیل از روی عمد یا اشتباه آنرا به‏«تسلی دهنده‏»ترجمه کرده‏اند و درفصل پانزدهم:۲۶ چنین است:«لیکن وقتی فارقلیط که من او را از جانب پدر می‏فرستم و او روح‏راستی است که از جانب پدر عمل می‏کند و نسبت‏به من گواهی‏خواهد داد».و در فصل شانزدهم چنین است:«و من به شما راست می‏گویم که رفتن من برای شما مفید است،زیرا اگر نروم فارقلیط نزد شما نخواهد آمد،اما اگر بروم او را نزدشما می‏فرستم اکنون بسی چیزها دارم که بشما بگویم لیکن‏طاقت تحمل ندارید،اما چون آن خلاصه حقیقت‏بیاید او شما رابه هر حقیقتی هدایت‏خواهد کرد،زیرا او از پیش خود تکلم‏نمی‏کند آنچه می‏شنود خواهد گفت و از امور آینده به شما خبر خواهد داد»و قسمتی دیگر آنهائی است که از دانشمندان یهود وراهبان مسیحی و کاهنان و منجمان و دیگران نقل شده مانندسخنان دانشمندان یهودی بنی قریظه که با«تبع‏»پادشاه یمن‏گفتند (۱) و سخنان عبد الله بن سلام (۲) و آنچه از سیف بن ذی یزن نقل شده (۳) ،و سخنان‏«بحیرا»و«نسطورا» (4) و«سطیح‏»و«شق‏» (5) و«قس بن ساعده‏» (6) یکی از بزرگان مسیحیت و روایت‏ابو المویهب راهب (۷) و«زید بن نفیل‏» (8) که باز هم برای نمونه‏به داستان زیر که خلاصه‏ای از نقل ابن اسحاق در سیره است توجه‏نمائید:ابن هشام مورخ مشهور در تاریخ خود می‏نویسد: (۹) ربیعه بن‏نصر که یکی از پادشاهان یمن بود خواب وحشتناکی دید و برای‏دانستن تعبیر آن تمامی کاهنان و منجمان را به دربار خویش احضارکرد و تعبیر خواب خود را از آنها خواستار شد.آنها گفتند:خواب خود را بیان کن تا ما تعبیر کنیم؟ربیعه در جواب گفت:من اگر خواب خود را بگویم و شما تعبیر کنید به تعبیر شما اطمینان ندارم ولی اگر یکی از شما تعبیرآن خواب را پیش از نقل آن بگوید تعبیر او صحیح است.یکی از آنها چنین گفت:چنین شخصی را که پادشاه می‏خواهد فقط دو نفر هستند یکی‏«سطیح‏»و دیگری‏«شق‏»که‏این دو کاهن می‏توانند خواب را نقل کرده و تعبیر کنند.ربیعه به دنبال آندو فرستاد و آنها را احضار کرد،سطیح قبل‏از«شق‏»به دربار ربیعه آمد و چون پادشاه جریان خواب خود رابدو گفت،سطیح گفت:آری در خواب گلوله آتشی را دیدی که‏از تاریکی بیرون آمد و در سرزمین تهامه در افتاد و هر جانداری‏را در کام خود فرو برد!ربیعه گفت:درست است اکنون بگو تعبیر آن چیست؟سطیح اظهار داشت:سوگند به هر جانداری که در این‏سرزمین زندگی می‏کند که مردم حبشه بسرزمین شما فرود آیند وآن را بگیرند.پادشاه با وحشت پرسید:این داستان در زمان سلطنت من‏صورت خواهد گرفت‏یا پس از آن؟سطیح گفت:نه:پس از سلطنت تو خواهد بود.ربیعه پرسید:آیا سلطنت آنها دوام خواهد یافت‏یا منقطع‏می‏شود!گفت:نه پس از هفتاد و چند سال سلطنتشان منقطع‏می‏شود!پرسید:سلطنت آنها بدست چه کسی از بین می‏رود؟ گفت:بدست مردی بنام ارم بن ذی یزن که از مملکت عدن‏بیرون خواهد آمد.پرسید:آیا سلطنت ارم بن ذی یزن دوام خواهد یافت؟گفت:نه آن هم منقرض خواهد شد.پرسید:به دست چه کسی؟گفت:به دست پیامبری پاکیزه که از جانب خدا بدو وحی‏می‏شود.پرسید:آن پیامبر از چه قبیله‏ای خواهد بود؟گفت:مردی است از فرزندان غالب بن فهر بن مالک بن‏نصر که پادشاهی این سرزمین تا پایان این جهان در میان پیروان‏او خواهد بود.ربیعه پرسید:مگر این جهان پایانی دارد؟گفت:آری پایان این جهان آن روزی است که اولین وآخرین در آن روز گرد آیند و نیکو کاران به سعادت رسند و بد کاران‏بدبخت گردند.ربیعه گفت:آیا آنچه گفتی خواهد شد؟سطیح پاسخ داد:آری سوگند به صبح و شام که آنچه گفتم‏خواهد شد.پس از این سخنان‏«شق‏»نیز بدربار ربیعه آمد و او نیز سخنانی نظیر گفتار«سطیح‏»گفت و همین جریان موجب شد تاربیعه در صدد کوچ کردن به سرزمین عراق برآید و به شاپور-پادشاه‏فارس-نامه‏ای نوشت و از وی خواست تا او و فرزندانش را درجای مناسبی در سرزمین عراق سکونت دهد و شاپور نیز سرزمین‏«حیره‏»را-که در نزدیکی کوفه بوده-برای سکونت آنها در نظرگرفت و ایشان را بدان جا منتقل کرد،و نعمان بن منذر-فرمانروای‏مشهور حیره-از فرزندان ربیعه بن نصر است.و بالاخره می‏رسیم به اشعاری که ادیب الممالک فراهانی‏در آن قصیده معروف خود سروده و مطلع آن چنین است:برخیز شتربانا بربند کجاوهکز چرخ همی گشت عیان رایت کاوهدر شاخ شجر برخاست آوای چکاوهو ز طول سفر حسرت من گشت علاوهبگذر بشتاب اندر از رود سماوهدر دیده من بنگر دریاچه ساوهو ز سینه‏ام آتشکده فارس نمودارتا آنکه گوید:با ابرهه گو خیر به تعجیل نیایدکاری که تو می‏خواهی از فیل نیایدرو تا به سرت طیر ابابیل نیایدبر فرق تو و قوم تو سجیل نیایدتا دشمن تو محبط جبریل نیایدتاکید تو در مورد تضلیل نیایدتا صاحب خانه نرساند به تو آزارزنهار بترس از غضب صاحب خانهبسپار بزودی شتر سبط کنانهبرگرد از این راه و مجو عذر و بهانهبنویس به نجاشی اوضاع، شبانهآگاه کنش از بد اطوار زمانهو ز طیر ابابیل یکی بر بنشانهکانجا شودش صدق کلام تو پدیدارتا آنجا که درباره ولادت آن حضرت گوید:این است که ساسان به دساتیر خبر دادجاماسب به روز سوم تیر خبر دادبر بابک بر نا پدر پیر خبر دادبودا به صنم خانه کشمیر خبر دادمخدوم سرائیل به ساعیر خبر دادوان کودک ناشسته لب از شیر خبر دادربیون گفتند و نیوشیدند احباراز شق و سطیح این سخنان پرس زمانیتا بر تو بیان سازند اسرار نهانیگر خواب انوشروان تعبیر ندانیاز کنگره کاخش تفسیر توانیبر عبد مسیح این سخنان گر برسانیآرد به مدائن درت از شام نشانیبر آیت میلاد نبی سید مختارفخر دو جهان خواجه فرخ رخ اسعدمولای زمان مهتر صاحبدل امجدآن سید مسعود و خداوند مؤیدپیغمبر محمود ابو القاسم احمدوصفش نتوان گفت‏به هفتاد مجلداین بس که خدا گوید«ما کان محمد»بر منزلت و قدرش یزدان کند اقراراندر کف او باشد از غیب مفاتیحو اندر رخ او تابد از نور مصابیحخاک کف پایش به فلک دارد ترجیحنوش لب لعلش به روان سازد تفریحقدرش ملک العرش به ما ساخته تصریحوین معجزه‏اش بس که همی خواند تسبیحسنگی که ببوسد کف آن دست گهربارای لعل لبت کرده سبک سنگ گهر راوی ساخته شیرین کلمات تو شکر راشیروی به امر تو درد ناف پدر راانگشت تو فرسوده کند قرص قمر راتقدیر به میدان تو افکنده سپر راو آهوی ختن نافه کند خون جگر راتا لایق بزم تو شود نغز و بهنجارموسی ز ظهور تو خبر داد به یوشعادریس بیان کرده به اخنوخ و همیلعشامول به یثرب شده از جانب تبعتا بر تو دهد نامه آن شاه سمیدعای از رخ دادار بر انداخته برقعبر فرق تو بنهاده خدا تاج مرصعدر دست تو بسپرده قضا صارم بتارو البته در مورد بشارتهائی که نمونه‏اش را در عهد جدید وقدیم و انجیل و غیره خواندید تذکر این نکته که در سخن بعضی‏از نویسندگان نیز دیده می‏شود ضروری است که چون غرض از ذکر این بشارتها در کلمات انبیاء و بزرگان گذشته اطلاع یافتن‏طبقه خاصی از آیندگان یعنی دانشمندان و محققانی بود که تاحدودی ملهم باشند و مغرضان و منحرفان نتوانند به آنها دستبرد زده و از تحریف و تصحیف مصون بماند از این رو این بشارتهامعمولا دارای خصوصیات زیر است:۱- بشارتها معمولا واضح و روشن نیست و عموما در قالب‏استعارات و کنایات ذکر شده…۲- در این بشارتها نام رسمی پیامبران که بدان نام خوانده‏می‏شدند ذکر نشده و معمولا اوصاف و خصوصیات اخلاقی آنان‏ذکر شده مانند لفظ‏«مسیح‏»که در باره حضرت عیسی دربشارات آمده و«فارقلیط‏»که در بشارات رسول خدا ذکر گردیده…۳- در بشارات زمان و مکان نیز معمولا بدان معنی و مفهومی‏که نزد ما دارد ذکر نشده و به طور رمز و کنایه ذکر شده چنانچه دراخبار غیبیه ائمه اطهار و به خصوص امیر مؤمنان علیه السلام وروایات علائم ظهور نیز این خصوصیت‏به چشم می‏خورد که به خاطررعایت همان جهتی که ذکر شد به صورت رمز و اشاره و کنایه‏مطلب را بیان فرموده‏اند…و به گفته یکی از نویسندگان‏«مصلحت‏خداوندی ایجاب می‏کرد که این بشارات مانندزیبائیهای طبیعت که محفوظ می‏ماند یا مانند صندوقچه‏جواهر فروشان که به دقت‏حفظ می‏شود در لفافه‏ای از اشارات‏محفوظ بماند تا مورد استفاده نسلهای بعد که بیشتر با عقل و دانش‏سر و کار دارند قرار گیرد». (10)
پی‏ نوشتها:۱- زندگانی پیغمبر اسلام تالیف نگارنده ص ۴۰٫۲- بحار الانوار ج ۱۵ ص ۱۸۰-۱۸۶٫۳- بحار الانوار ج ۱۵ ص ۱۸۰-۱۸۶٫۴و ۵ و ۶-زندگانی پیغمبر اسلام ص ۷۷ و ۸۹ و ۳۸ و ۴۲٫۷- اکمال الدین ص ۱۱۱ و ۱۱۲٫۸- زندگانی پیغمبر اسلام ص ۴۱٫۹- آنچه ذیلا از سیره ابن هشام نقل کرده‏ایم تلخیص شده است.۱۰- خاتم پیغمبران ج ۱ ص ۵۰۲٫

منبع: درسهایی از تاریخ تحلیلی اسلام ج۱