بیست و هشتم جمادی الاول
۱- تولد فقیه و عالم بزرگ “حاج ملاعلی میرزا خلیلی” (۱۲۲۶ هجری قمری)
۲- رحلت عالم مجاهد “میرزا محمدحسن آشتیانی” از رهبران مبارز نهضت تنباکو (۱۳۱۹ هجری قمری)
۳- درگذشت آیت الله سید رضا صدر (۱۴۱۵ هجری قمری)
—
۱- تولد فقیه و عالم بزرگ “حاج ملاعلی میرزا خلیلی” (۱۲۲۶ هجری قمری)
حاج ملاعلی، فقیه و محدّث و رجالی امامی قرن سیزدهم است.
وی در ۱۲۲۶ه.ق در نجف به دنیا آمد. پدرش، حاج میرزا خلیل، بزرگ خاندان خلیلی و از مشهورترین پزشکان روزگار خود بود.
حاج ملاعلی در علوم دینی نیز تحصیل کرده بود و نزد علمایی چون شیخ جعفر کاشف الغطا و سید محمد مجاهد، بسیار احترام داشت. علم اصول را نزد محمدحسین اصفهانی حائری (صاحب فصول) و شریف العلماء مازندرانی و میرزا جعفر تویسرکانی و سعیدالعلماء مازندرانی، علم رجال را نزد محمدجعفر استرآبادی، و ریاضیات را نزد شیخ اسماعیل بروجردی و ابوتراب همدانی و محمدتقی خراسانی فراگرفت. در فقه از محضر صاحب فصول و شیخ علی کاشف الغطاء و محمدحسن نجفی (صاحب جواهر) بهره برد. همچنین حکمت را نزد ملااسماعیل اردکانی و ملاکریم کرمانی و ملاعبدالعظیم تهرانی آموخت.
وی از علمایی چون صاحب جواهر، ملااحمد نراقی و سید جواد حسینی عاملی اجازه روایت داشت و برادرش (میرزا حسین) و شیخ محمدحسن مامقانی و سید حسن صدر و میرزا حسین نوری (صاحب مستدرک) از او اجازه روایت داشتند.
شاگردان متعددی در محضر او تربیت شدند، از جمله ملامحمدباقر تُستَری، شیخ علی بن حسین خاقانی و عبدالحسین حرزالدین.
مقام علمی حاج ملاعلی را ستوده اند تا جایی که یکی از فقهای مشهور، پس از وفات شیخ انصاری، او را اعلم می دانست. مؤلف مستدرک الوسائل او را «فخر شیعه» و «ذخیره شریعت» خوانده و آقابزرگ طهرانی او را شیخ المشایخِ اجازه متأخران نامیده است.
حاج ملاعلی دارای مجالس وعظ و اندرز بود و هفته ای دو روز در صحن امیرالمؤمنین (علیه السلام) به منبر می رفت و در باب مواعظ اخلاقی و فضائل اهل بیت (علیهم السلام) سخن می گفت.
در منابع، در باره تقوا و زهد او ماجراهایی نقل شده و از تواضع و حُسن اخلاق او یاد شده و در باره تقید وی به زیارت امام حسین (علیه السلام) و کرامات او مطالبی آمده است.
وی با علوم غریبه نیز آشنا بود، به تاریخ و اخبار پیشینیان احاطه داشت، حافظ قرآن و بسیاری از دعاها بود و تورات و انجیل را از حفظ می خواند و به زبان عبری نیز آشنا بود. از جمله کارهای او تعمیر آرامگاه میثم تمار بود.
از جمله آثار حاج ملاعلی کتاب : خزائن الاحکام، تلخیص هدایه الناسکین من الحجاجِ و المعتمرین، غصون الاَیْکَه الغرویه فی الاصول الفقهیه، رساله عملیه با عنوان النَبْذَه من الاحکام الشرعیه ؛ از باب طهارت تا آخر نماز جماعت ، الفوائد الرجالیه ، سُبُل الهدایه فی علم الدرایه و حساب العقود در شرح حدیث ایمان حضرت ابوطالب(علیه السلام) می باشد.
سرانجام این عالم ربانی در ماه صفر سال ۱۲۹۷ ه.ق در نجف وفات یافت.
—
۲- رحلت عالم مجاهد “میرزا محمدحسن آشتیانی” از رهبران مبارز نهضت تنباکو (۱۳۱۹ هجری قمری)
میرزامحمّدحسن آشتیانی در سال ۱۲۴۸ه.ق در آشتیان واقع در استان مرکزی به دنیا آمد. سه ساله بود که پدرش از دنیا رفت.
مادرش او را جهت فراگیری قرآن، حساب و ادبیات فارسی به مکتب فرستاد. او در سال ۱۲۶۱ه.ق در حالی که نوجوانی ۱۳ ساله بود، عازم بروجرد گردید. ۴ سال نزد ملا اسدالله بروجردی، ادبیات و فقه و اصول را یاد گرفت و به تدریس آنها پرداخت و در همان سنین نوجوانی، به تدریس مطوّل پرداخت. به موازات تحصیل نزد ملا اسدالله بروجردی و تدریس در مدرسه علمیه این شهر، حدود ۱۸ ماه نزد سید شفیع جاپلقی شاگردی کرد.
در سال ۱۲۶۵ه.ق برای تکمیل تحصیلات، رهسپار نجف اشرف گردید. در آنجا از درس اساتید حوزه نجف خصوصا شیخ انصاری استفاده کرد. چون سنش کم بود، پشت پرده مینشست تا آنکه در یکی از روزها بر اثر اظهار نظری که در درس میکند، شیخ به استعداد فوق العاده او پی میبرد و وی را به حضور فرا میخواند. وی به زودی چنان در تحصیل پیش رفت که از خاصّان درس شیخ مرتضی انصاری به شمار آمد و به خاطر حُسن تقریر و لطف تعبیری که داشت، درس استاد را برای دیگران تقریر میکرد و به لسان الشیخ شهرت یافت و تقریرات استاد را مینوشت.
وی پس از درگذشت شیخ انصاری به تهران آمد و به نشر اندیشههای شیخ پرداخت.
از هنگام ورود به ایران تا زمان رحلتش، مرجع احکام شرعی بود و در چند سال آخر عمر، متولی و متصدی تمام اوقافی که تولیت آنها با اعلم علمای تهران بود، از قبیل موقوفات مدرسه مروی گردید.
سید نصرالله اخوی ، محمد علی شاه آبادی ، علی اکبر حکمی یزدی ، ملا اسماعیل محلاتی ، علیاکبر نهاوندی و ابوالقاسم کبیر قمی از جمله شاگردان ایشان می باشند.
میرزای آشتیانی به همراه علمای معتبر دیگر به مخالفت با امتیاز انحصار خرید و فروش توتون و تنباکو به یک شرکت انگلیسی از سوی دولت ناصرالدین شاه پرداخت. تا این که با انتشار فتوای میرزای شیرازی در تحریم تنباکو، این امتیاز تحمیلی ملغی گردید.
کُتبِ الْوَقف، احکامُ الاَوانی و نیز بَحرُالفوائد و… از جمله تالیفات ایشان است.
این عالم ربانی و فقیه بزرگ سرانجام در سال ۱۳۱۹ ه.ق در تهران وفات یافت. جنازهی او را به نجف انتقال داده و در مقبرهی شیخ جعفر شوشتری دفن کردند.
—
۳- درگذشت آیت الله سید رضا صدر (۱۴۱۵ هجری قمری)
سید رضا صدر در سال ۱۳۳۹ ه.ق در مشهد به دنیا آمد و به مناسبت محل ولادتش نام او را رضا نهادند. پدرش آیت الله سید صدرالدین صدر یکی از مراجع سه گانه پس از فوت شیخ عبدالکریم حائری یزدی بود. امام موسی صدر رهبر شیعیان لبنان برادر اوست. تبار او از طرف پدری موسوی بوده و به امام موسی بن جعفر(علیهما السلام) میرسد. او نوه دختری آیت الله العظمی حاج آقا حسین طباطبایی قمی است و بنابراین از سوی مادر طباطبائی بوده و نسبش به امام حسن مجتبی(علیه السلام) میرسد.
او دوران کودکی و نوجوانی را تحت تربیت پدرش گذراند و مقدمات و ادبیات را در مشهد فرا گرفت. سپس همراه با پدرش به قم رفت و سطوح را نزد مدرسین حوزه علمیه قم آموخت. پس از آن در دروس خارج فقه و اصول شرکت کرده و در سنین جوانی به درجه اجتهاد رسید.
از جمله اساتید ایشان آیات عظام : سید صدرالدین صدر ، سید محمد حجت کوه کمرهای ، سید حسین بروجردی ، امام خمینی ، سید شهاب الدین مرعشی نجفی و سید محمد محقق داماد بودند.
سید رضا از سنین جوانی تدریس را آغاز کرد و فقه و اصول و عرفان و فلسفه را آموزش میداد. او از اساتید حوزه بود. وقتی امام خمینی به نجف اشرف تبعید شد، از سید رضا صدر میخواهد که حتماً اسفار و دیگر کتب فلسفی را در قم تدریس کند که وی میپذیرد.
سید رضا صدر درسهای اخلاق را شبهای پنجشنبه در قم در منزل پدری خود شروع کرد. این درس تا سالی که به تهران عزیمت کرد، ادامه داشت.
در سال ۱۳۸۵ه.ق بنا به خواست آیت الله شریعتمداری به تهران آمد و در مسجد حضرت امام حسین(علیه السلام)، در شرق تهران، به اقامه نماز جماعت و سخنرانی پرداخت. همچنین، در آن جا درس فلسفه و خارج فقه و اصول نیز تدریس میکرد و هر روز افراد زیادی جهت پرسیدن مسائل شرعی و غیره به او مراجعه میکردند.
او مجدداً به قم برگشت و مدت شانزده سال در یکی از شبستانهای مسجد امام حسن عسکری(علیه السلام) به اقامه نماز جماعت و سخنرانی و تدریس پرداخت.
از جمله تالیفات ایشان کتاب : استقامت ، حسد ، دروغ ، الاجتهاد و التقلید ، تفسیر سوره حجرات ، بانوی کربلا ، زن و آزادی می باشد.
سرانجام این عالم بزرگوار در ۲۸ جمادی الاول سال ۱۴۱۵ه.ق در ۷۶ سالگی، بر اثر ایست قلبی درگذشت و در یکی از حجره های صحن بزرگ حرم حضرت معصومه(سلام الله علیها) به خاک سپرده شد.
هیچ نظری وجود ندارد