تقویم شیعه هفدهم شوال

۱- وقوع «جنگ خندق» (۵ هجری قمری)
۲- درگذشت آیت الله” سید ابراهیم کربلایی” (۱۲۶۳ هجری قمری)
۳- درگذشت آیت الله “سید محمدقلی موسوی نقوی نیشابوری” «از علماء هند» (۱۲۸۶ هجری قمری)
۴- درگذشت آیت الله “ملا عباس تربتی” «حاج آخوند» (۱۳۶۲ هجری قمری)
—

۱- وقوع «جنگ خندق» (۵ هجری قمری)
وقتى رسول خدا (صلى الله علیه وآله) یهودیان بنى نظیر را از مدینه بیرون نمود آنها عداوت و دشمنى خود را با حضرت بیشتر کردند، رؤساى آنها با ابوسفیان و پنجاه نفر از بزرگان قریش معاهده بستند که دست از جنگ با پیامبر(صلى الله علیه وآله) بر ندارند.
ابو سفیان با لشکرى از مکه براى جنگ خارج شد، این خبر به پیامبر(صلى الله علیه وآله) رسید، و حضرت با اصحاب خود مشورت نمود، سلمان گفت: خندق در دور شهر حفر کنید، همین کار را انجام دادند که یک ماه به طول انجامید، پیامبر(صلى الله علیه وآله) نیز در حفر خندق یارى مى رساند.
لشکر کفار از دیدن خندق متعجب شدند و ۲۴ یا ۲۷ روز مسلمانان را محاصره نمودند، جنگى واقع نشد، ولى به سوى یکدیگر تیر و کمان مى انداختند.
عمرو بن عبدوَدّ یکى از شجاعان و پهلوانان بنام کفار بود که از کنار خندق جائى پیدا کرد و از آنجا وارد شد و با ندایى بلند مبارز طلبید، پیامبر(صلى الله علیه وآله) فرمود: کیست جواب این را بدهد، هیچکس جواب نداد مگر على بن ابیطالب(علیه السلام)، عرض کرد: یا رسول الله من، باز عمرو صدا زد: شما فکر مى کنید که کشته شده گانتان به بهشت مى رود و کشته هاى ما به جهنم خواهند رفت، آیا دوست ندارید به بهشت بروید یا دشمن خود را به جهنم بفرستید، آخر الامر گفت: صداى من گرفت از بس مبارز خواستم.
عمر بن خطاب از شجاعتهای عَمروسخن گفت ، و در مردم ایجاد ترس کرد.
عبدالرحمن بن عوف گفت: ” اگر عمرو بر ما چیره شود همۀ ما را خواهد کشت . بهترین راه این است که محمد را دست بسته تحویل آنها دهیم “!!
در چنین شرایطی پیامبر (صلی الله علیه واله) فرمود: آیا دوستی هست که شَرّ این دشمن را کفایت کند؟، هیچکس از ترس جواب نداد جز اسدالله، على بن ابیطالب(علیه السلام)، در حالى که ۲۳ ساله بود.
پیامبر(صلى الله علیه وآله) فرمود: علىّ، او عمرو بن عبدودّ است! علىّ(علیه السلام) عرض کرد: من هم على بن ابیطالب هستم، بعد اجازه خواست و وارد میدان شد.
حضرت على(علیه السلام) رجزى خواند که معنایش این است: “اى عمرو عجله نکن جواب دهنده آوازت آمد، در حالى که از مقاومت تو عاجز نیست صاحب نیّت درست و در راه حق بینا و هر رستگار را نجات دهنده مى باشد، من امیدوارم، حالا بر پا کنم نوحه اى که بر جنازه ها مى خوانند از ضربت شکافنده اى که آوازه اش بعد از جنگها باقى مى ماند؟”
پیامبر اسلام (صلى الله علیه وآله) فرمود: “بَرَزَ الایمانُ کُلُّه الىَ الشّرکِ کُلِّه” «تمام ایمان در مقابل تمام شرک قرار گرفته.»
حضرت على (علیه السلام) فرمود: اى عمرو یکى از سه چیز را قبول نما: یا مسلمان شو یا دست از جنگ با پیامبر(صلى الله علیه وآله) بردار یا از اسب پایین بیا، عمرو سومى را قبول نمود، ولى در باطن از على(علیه السلام) ترسناک بود و بهانه مى کرد که علىّ، تو کوچک بودى و من با پدرت دوست بودم، نمى خواهم به دست من کشته شوى، على (علیه السلام) فرمود: این سخنان را ترک کن من دوست دارم در راه خدا ترا بکشم.
جنگ شروع شد عمرو شمشیر خود را بر حضرت فرود آورد آن جناب سپر را جلو داد شمشیر عمرو سپر را دو نیمه کرد و سر آن جناب زخمى شد ولى علىّ (علیه السلام) مثل شیر زخم خورده چنان حمله کرد و شمشیرى بر پاى عمرو زد که پایش قطع گردید.
عمرو به زمین افتاد و علىّ روى سینه او نشست، عمرو گفت: “یا علىّ قَد جَلَستَ مِنّى مَجلِساً عظیما” «بر بدن شخصى بزرگى نشسته اى!!». وقتى مرا کشتى لباس مرا بیرون نیاور، حضرت فرمود: این کار بر من آسان است، حضرت على(علیه السلام) سر عمر را جدا کرد و تکبیر فرمود، مسلمانان از شنیدن تکبیر دانستند که عمرو کشته شده.
این بود که رسول خدا (صلى الله علیه وآله) فرمود: “ضَرْبَهُ علىٍّ یومَ الخَنْدَقِ اَفْضَلُ مِنْ عِبادهِ الثَقَلین” «ضربت روز جنگ خندق به عمرو بن عبدودّ افضل است از عبادت انس و جن.»
بعد از کشته شدن عمرو خواهرش بر بالین برادر آمد، دید که زره عمرو که مانندش در عرب یافت نمى شد با سایر اسلحه و جامه در تن باقى مانده، گفت: “ما قَتَله اِلاّ کُفوٌ کَریمٌ”، «او را مرد بزرگوار کشته است»
بعد اطلاع یافت که على بن ابیطالب(علیه السلام) او را به قتل رسانده، او دو بیت شعر انشاء کرد که مضمونش این است: «اگر قاتل عمرو غیر علىّ بود تا آخر عمر مى گریستم، عیبى بر قاتل او نیست زیرا پدرش را بزرگ شهر مکه مى گفتند.»
اصحاب به پیامبر عرض کردند جانها به لب آمد کلمه اى یاد دهید تا آرامش یابیم حضرت فرمود: بگویید: ” اَللّهُمَّ اسْتُر عوراتِنا وَ آمِنْ روعاتِنا” «خداوند عیبهاى ما را بپوشان و بیم هاى ما را از بین ببر»
منافقین نیز شروع به بد گفتن نمودند، پیامبر(صلى الله علیه وآله) به مسجد آمد و دست به دعا برداشت و گفت: یا صَریخَ المَکْرُوبین…الخ. خداوند باد صبا را بر کفار فرستاد، که موجب شد خیمه هاى آنها سرنگون شود، طوریکه کفار از ترس و هیبت چاره اى جز فرار ندیدند.{۱}

۱) حوادث الایام، صفحه ۲۳۹٫
—

۲- درگذشت آیت الله” سید ابراهیم کربلایی” (۱۲۶۳ هجری قمری)
سیدابراهیم کربلایی در سال ۱۲۱۴ ه.ق در ایران به دنیا آمد.
پس از تحصیل علوم مقدماتی برای تکمیل دانش خود، عازم شهر کربلا شد و تا پایان عمر در این شهر به تحصیل و تدریس پرداخت.
از جمله آثار این عالم بزرگ مسلمان، می ‏توان به کتب: دلایل الاحکام و نتایج الافکار اشاره نمود.
سیدابراهیم کربلایی سرانجام در سال ۱۲۶۳ ه.ق در ۴۹ سالگی در شهر مقدس کربلا دار فانی را وداع گفت.
—

۳- درگذشت آیت الله “سید محمدقلی موسوی نقوی نیشابوری” «از علماء هند» (۱۲۸۶ هجری قمری)
سید محمدقلی در سال ۱۲۴۰ ه.ق چشم به جهان گشود.
او فقیهی محدث ، اصولی ، مورخ و متکلم بود و از علماء امامیه به حساب می آید.
وی یکی از سه فرزند عالم و فاضل سید محمد قلی بن محمدحسین و برادر علامه میرحامد حسین صاحب “عبقات الانوار” است.
سید محمدقلی علوم مختلف را از پدر و برادر خود فرا گرفت.
او در تمام علوم متداول زمان آگاه و از بزرگان علماء شیعه بود.
از آثار وی میتوان به: “شذور العقیان فی تراجم ‌الاعیان” ، در چند مجلد؛ “کشف‌ الحجب و الاستار عن وجه‌الکتب و الاسفار” ، فهرست مصنٌفات شیعه؛ و “لقول‌السدید” اشاره کرد.
این عالم هندی سرانجام در هفدهم شوال سال ۱۲۸۶ ه.ق چشم از جهان فرو بست.
—

۴- درگذشت آیت الله “ملا عباس تربتی” «حاج آخوند» (۱۳۶۲ هجری قمری)
ملا عباس تربتی فرزند ملا حسینعلی در روستای «کاریزک ناگهانی‌ها» از توابع شهرستان تربت حیدریه به دنیا آمد.
در شش سالگی در زادگاه خود به مکتب رفت و سپس دروس مقدمات، فقه، اصول و فلسفه را در حوزه علمیه حاج شیخ یوسفعلی در تربت حیدریه نزد اساتیدی همچون ملا عبدالحمید فرا گرفت و بعد به حوزه مشهد رفت.
وی در مشهد برای گذران زندگی روزها به کارگری و شب‌ها به درس مشغول شد. استاد برجسته او شیخ علی اکبر مجتهد تربتی (نماینده آخوند خراسانی) ،آیت ‌الله حاج آقا حسین قمی و آقا بزرگ شهیدی بود.
ملا عباس پس از بازگشت به شهر در حوزه علمیه تربت حیدریه و مشهد، پس از نماز صبح و منبر، معمولا سه یا چهار درس در مسجد یا حوزه علمیه تدریس می‌کرد.
از جمله اقدامات ملا عباس تربتی، برگزاری مجلس سخنرانی و موعظه بود. وی هر روز پس از اقامه نماز جماعت در هر سه نوبت منبر می‌رفت.
فعالیت‌های اجتماعی ملا عباس تربتی متنوع بود. در آن زمان که قانون اداره و دفاتر «ثبت اسناد» وجود نداشت، وی معاملات و داد و ستد مردم (اعم از ازدواج، طلاق، بیع قطعی و شرطی، رهن، اجاره، وکالت، صلح، اقرار، هبه و وصیت) را نوشته و امضاء می‌کرد. این دست ‌نوشته‌ها در ادارات دولتی، اعتبار قانونی و حقوقی داشت.
ملا عباس از نظر عرفانی و اخلاقی دارای ویژگی‌های ممتازی بود: روزه داری در بیشتر روزهای سال٬ مداومت به نماز‌های مستحبی در حال حرکت و سواره٬ اقامه نمازشب از سن تکلیف تا آخر عمر٬ قناعت و ساده‌ زیستی فوق ‌العاده٬ دستگیری و کمک به نیازمندان و رعایت شدید حقوق دیگران از جمله ویژگی‌های وی بوده است.
درباره درگذشت وی فرزندش حسینعلی راشد چنین نقل کرده‌است:
«یک هفته قبل از وفات٬ بعد از نماز صبح در حالت بیماری رو به قبله خوابید و عبایش را بر روی چهره‌اش کشید. ناگهان مانند آفتابی که از روزنی بر جایی بتابد یا نورافکنی را متوجه جایی گردانند روی پیکرش از سر تا پا روشن شد و رنگ چهره‌اش که به سبب بیماری زرد گشته بود شفاف گردید چنانکه از زیر عبای نازک که بر رخ کشیده بود دیده می‌شد. تکانی خورد و گفت: سلام علیکم یا رسول الله. پس از آن بر حضرت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) و یکایک ائمه تا امام دوازدهم سلام می‌کرد و از آمدن آنها اظهار تشکر می‌کرد. پس بر حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) سلام کرد. سپس بر حضرت زینب سلام کرد. پس بر مادر خودش سلام کرد. این حالت تا دو ساعت از آفتاب برآمده دوام داشت. پس از آن روشنی که بر پیکرش می‌تابید از بین رفت و به حال عادی برگشت و باز رنگ چهره به همان حالت زردی بیماری عود کرد و درست در یکشنبه دیگر در همان ساعت، حالت احتضار را گذرانید و به آرامی تسلیم حق گشت.»
ملا عباس در مشهد و در صحن آزادی در حرم امام رضا (علیه السلام) به خاک سپرده شده است.