وَ وَصَّيْنَا اْلإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلي وَهْنٍ وَ فِصالُهُ في عامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لي وَ لِوالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصيرُ (لقمان:14)و انسان را در باره پدر و مادرش سفارش كرديم مادرش به او باردار شد سستي بر روي سستي و از شير باز گرفتنش در دو سال است [آري به او سفارش كرديم] كه شكرگزار من و پدر و مادرت باش كه بازگشت [همه] به سوي من است.
پيام : ـهمه انسان ها، در هر رتبه و شرايطي، مديون والدين هستند.ـ احترام والدين، حقي است انساني نه فقط اسلامي؛ حتي به والديني كه كافر باشند هم بايد احسان كرد.ـ از مادر كه بيشتر زحمت مي كشد، بايد به صورت ويژه قدرداني كرد و نامش را جداگانه برد.ـ سپاس گزاري از والدين، جايگاه والايي نزد خداوند دارد و بعد از شكر پروردگار، تشكر و قدرداني از والدين اهميت مي يابد.(1)وَ قَضي رَبُّكَ أَلاّ تَعْبُدُوا إِلاّ إِيّاهُ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْسانًا إِمّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ كِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلاً كَريمًا (اسراء:23)و پروردگار تو مقرر كرد كه جز او را مپرستيد و به پدر و مادر [خود] احسان كنيد اگر يكي از آن دو يا هر دو در كنار تو به سالخوردگي رسيدند به آنها [حتي] «اوف» مگو و به آنان پرخاش مكن و با آنها سخني شايسته بگوي.
پيام : ـ خدمت گزاري و احسان به پدر و مادر، از اوصاف موحد واقعي است .ـ فرمان نيكي كردن به والدين، مانند فرمان، توحيد، قطعي و نسخ نشدني است .ـ احسان به والدين، در كنار توحيد و اطاعت از خداوند آمده است تا نشان دهد اين كار، هم واجب عقلي و وظيفه انساني است، هم واجب شرعي .(2)وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما كَما رَبَّياني صَغيرًا (اسراء:24)و از سر مهرباني بال فروتني بر آنان بگستر و بگو: «پروردگارا آن دو را رحمت كن چنانكه مرا در خُردي پروردند».
پيام : ـ فرزند در هر موقعيتي كه هست، بايد فروتن باشد و كمالات و پيروزي هاي خود را به رخ والدين نكشد، بلكه قدردان زحمت هاي آنها باشد و از روي معرفت بداند كه همه آنها را مرهون گذشت و فداكاري پدر ومادر خويش است .ـ تواضع در برابر والدين بايد عاشقانه و از روي مهر و محبت باشد، نه ظاهري و ساختگي يا براي دستيابي به امكانات مادي آنها .ـ فرزند بايد از خداوند براي پدر و مادرش رحمت بخواهد.ـ رحمت الهي، جبران زحمت هاي تربيتي والدين است.(3)يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلْ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوالِدَيْنِ وَ اْلأَقْرَبينَ وَ الْيَتامي وَ الْمَساكينِ وَ ابْنِ السَّبيلِ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللّهَ بِهِ عَليمٌ (بقره:215)از تو ميپرسند: «چه چيزي انفاق كنند [و به چه كسي بدهند]؟» بگو:« هر مالي انفاق كنيد به پدر و مادر و نزديكان و يتيمان و مسكينان و به در راهمانده تعلق دارد و هر گونه نيكي كنيد البته خدا به آن داناست».
پيام: بهترين مورد انفاق، والدين و بستگان هستند و بعد، ديگران .(4)وَ إِذْ أَخَذْنا ميثاقَ بَني إِسْرائيلَ لا تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللّهَ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْسانًا وَ ذِي الْقُرْبي وَ الْيَتامي وَ الْمَساكينِ وَ قُولُوا لِلنّاسِ حُسْنًا وَ أَقيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلاّ قَليلاً مِنْكُمْ وَ أَنْتُمْ مُعْرِضُونَ (بقره:83)و چون از فرزندان اسرائيل پيمان محكم گرفتيم كه جز خدا را نپرستيد و به پدر و مادر و خويشان و يتيمان و مستمندان احسان كنيد و با مردم [به زبان] خوش سخن بگوييد و نماز را به پا داريد و زكات را بدهيد آنگاه جز اندكي از شما [همگي] به حالت اعراض روي برتافتيد.وَ اعْبُدُوا اللّهَ وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْسانًا وَ بِذِي الْقُرْبي وَ الْيَتامي وَ الْمَساكينِ… .(نساء:36)و خدا را بپرستيد و چيزي را با او شريك مگردانيد و به پدر و مادر احسان كنيد و در باره خويشاوندان و يتيمان و مسكينان و… نيكي كنيد.قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلاّ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْسانًا.(انعام :151)بگو بياييد تا آنچه را پروردگارتان بر شما حرام كرده براي شما بخوانم چيزي را با او شريك قرار مدهيد و به پدر و مادر احسان كنيد.پيام :ـ بعد از يكتاپرستي، احسان به والدين و حفظ نظام خانواده سفارش مي شود.ـ بارها در قرآن پس از توحيد و نهي از شركت احسان به والدين مطرح شده است و اين نشان دهنده اهميت اين مسئله در قرآن كريم .(5)ـ در قرآن چهارمرتبه، سفارش به رعايت احترام به پدر و مادر بعداز مسئله توحيد ونهي از شرك آمده است .(6)قرآن كريم از زبان حضرت عيسي (عليه السلام) مي فرمايد:وَ بَرًّا بِوالِدَتي وَ لَمْ يَجْعَلْني جَبّارًا شَقِيًّا (مريم:32)و مرا نسبت به مادرم نيكوكار كرده و زورگو و نافرمانم نگردانيده است.پيام:ـ نيكي و احسان به مادر، از اخلاق انبياست.ـ كسي كه به مادرش بي مهري كند، به مردم نيز رحم نخواهد كرد.(7)اهميت مقام والدين در كلام پيامبر (ص)براي پرداختن به موضوع «اهميت مقام پدر و مادر»، سري مي زنيم به سخنان كوتاه پيامبر مهر و رحمت حضرت محمد(ص) در اين باره اميدواريم با بيان آموزه هاي حيات بخش نبي اکرم(ص) رضايت شما مخاطبان خوب برنامه را تأمين كنيم.نبي اكرم (ص) مي فرمايد:چهار كس را خداوند به بهشت در نياورد و از نعيم آن به وي نچشاند: شراب خوار، رباخوار، آن كس كه مال يتيم به ناحق خورد، آن كس كه پدر و مادر از او ناخشنود باشند.(8)ايشان در حديثي ديگر فرموده اند:«خداوند به وسيله نيكي با پدر و مادر، عمر انسان را فزون مي كند.»(9)همچنين پيامبر عظيم الشأن درباره رفتار خداپسندانه با والدين مي فرمايد:هر كه روز را آغاز كند و در كار پدر و مادر خويش مطيع خدا باشد[و چنان كه خدا مي پسندد با ايشان رفتار كند]، دو در بهشت بر او گشوده باشد.(10)و نيز رسول خدا (ص) درباره پي آمد ناسپاسي پدر و مادر فرموده است :«دو چيز را خداوند در اين جهان كيفر مي دهد: تعدي [ستم به ديگري] و ناسپاسي با پدر و مادر.»(11)و باز پيامبر رأفت و رحمت، از عشق به مادر چنين مي فرمايد :«هر كه پيشاني مادر خويش را ببوسد، از آتش جهنم مصون شود.»(12)رسول اعظم (ص) درباره قطع رابطه با پدر مي گويد: «دوستي پدر خويش را حفظ كن و رشته آن را مَبُر ؛ زيرا [در اين صورت] خداوند نور تو را خاموش مي كند.»(13)همچنين مي فرمايد: «هر كه از روي مهرباني به چهره پدر و مادر خويش نگاه كند، خدا به پاداش آن، براي وي حج مقبول نيكويي رقم مي زند.»(14)
پی نوشت ها :
1.تفسير نور، ج9، ص251.2.همان، ج7، ص40.3. همان، ص 42.4. تفسير نور، ج1، ص429.5. همان، ص 183.6. همان، ج3، ص 433.7. همان، ج7، ص263.8. شعب الايمان، ج4، ص397، ح5530.9. كنز العمال، ج16، ص445، ح45350.10. همان، ص 467، ح4548.11. همان،ص464، ح45458.12. همان، ص462، ح45442.13. طبري المعجم الاوسط، ج8، ص279، ح8633.14. مشكوه الانوار، ص162.منبع:گلبرگ 115
هیچ نظری وجود ندارد