حضرت امیر علیه السلام از نگاه های متفاوت

• جرج جرداق نویسنده و پژوهشگر مسیحی:
" آیا از فرمانروایی خبر داری که خود نان سیر نخورد زیرا که در کشور او کسانی یافت می شدند که با شکم سیر نمی خوابیدند و جامه نرم نمی پوشیدند؟(زیرا در میان ملت کسانی بودند که لباس خشن و درشت می پوشیدند) و درهمی را اندوخته خود نساخت؟ و به فرزندان و یاران خود هم وصیت کرد که غیر از این راه و روش نپیمایند. برادر خود را به خاطر یک دینار – که بدون حق از بیت المال طلب می کرد – مورد بازخواست قرار داد و پیروان و فرمانداران خود را به خاطر یک گرده نان که به عنوان رشوه از ثروتمندی گرفته و خورده بودند، تهدید کرد و به محاکمه و دادگاه کشانید.
نزد حقیقت و تاریخ یکسان است او را بشناسی یا نشناسی. تاریخ و حقیقت گواهی می دهند که او وجدان بیدار و قهار، شهید نامی، پدر و بزرگ شهیدان، علی بن ابی طالب، صوت عدالت انسانی، شخصیت جاویدان شرق است. چه می شد بر تو ای دنیا، اگر نیروهای خود را جمع می کردی و در هر زمانی یک علی می آوردی با عقلش و قلبش و با زبان و ذوالفقارش! "

• استاد امین نخله یکی از دانشمندان مسیحی:
" هر گاه کسی بخواهد بیماری روح وروان خود را درمان کند، باید به گفتار امام علی(ع) در نهج البلاغه روی آورد و راه و روش زندگی را در پرتو این کتاب ارزشمند بیاموزد."

• محمد بن ادریس رئیس مذهب شافعی از مذاهب اربعه اهل تسنن :
 ایشان درباره علی (ع) سروده ای دارند که مضمون آن چنین است:
" هر گاه علی جایگاه و حقیقت خویش را برای مردم آشکار کند، هر آینه مردم دسته دسته در برابر او به سجده خواهند افتاد، شافعی مُرد وعاقبت نفهمید علی(ع) پروردگار است، یا پروردگارش مال اوست."

• میخائیل نعیمه، نویسنده صاحب نظر و متفکر انسانی مسیحی عرب:
"هیچ مورخ و نویسنده ای هر اندازه هم که از نبوغ و رادمردی ممتاز برخوردار بوده باشد، نمی تواند قیافه کاملی از انسان بزرگی مانند علی(ع) در مجموعه ای که حتی دارای هزار صفحه باشد، ترسیم نماید و دورانی پر از رویدادهای بزرگ مانند دوران او را توضیح بدهد. تفکرات و اندیشه های آن مرد عرب و گفتار و کرداری را که میان خود و پروردگارش انجام داده است، نه گوشی شنیده و نه چشمی دیده است. تفکرات ، ایده ها و گفتار و کردار او خیلی بیش از آن بوده است که با دست و زبان و قلم وی بروز کرده و در تاریخ ثبت شده است."

• عبدالفتاح عبدالمقصود نویسنده و دانشمند مشهور مصری، می نویسد:
" پس از محمد (ص) کسی را ندیده ام که شایسته باشد پس از او قرار گیرد، یا بتواند در ردیفش بیاید، جز پدر فرزندان پاک و برگزیده پیغمبر( علی بن ابی طالب) و من در این سخن به طرفداری تشیع وارد نشده ام، بلکه این رایی است که حقایق تاریخ به آن گویاست. او، برترین مردی است که مادر روزگار تا پایان عمر خود چون او نزاید، و اوست که هرگاه هدایت طلبان به جستجوی اخبار و گفتارش برآیند، از هر خبری برای آنان شعاعی می درخشد، آری او مجسمه ای از کمال است که در قالب بشریت ریخته شده است."

• جبران خلیل جبران نویسنده معروف مسیحی می نویسد:
"علی از جهان درگذشت، در حالیکه شهید عظمت خود شد. در حالی که نماز میان دو لبش بود و دلش از شوق پروردگار لبریز بود. عرب حقیقت مقام و قدر علی را نشناخت، تا از میان همسایگان پارسی آنان، مردمی به پا خاستند و بین گوهر و سنگ ریزه را فرق گذاشتند."

• بارون کاردایفو دانشمند فرانسوی، می نویسد:
"علی مولود حوادث نبود، بلکه حوادث را او به وجود آورده بود، اعمال او مخلوق فکر وعاطفه و مخیله خود اوست، پهلوانی بود که درعین دلیری ، دلسوز و رقیق القلب، و شهسواری بود که در هنگام رزم آرایی، زاهد از دنیا گذشته بود. به مال و منصب دنیا اعتنایی نداشت و در حقیقت ، جان خود را فدا نمود. روحی بسیار عمیق داشت که ریشه آن ناپیدا بود و در هر جا خوف الهی آن را فرا گرفته بود."

• شبلی شمیل از پیشتازان مکتب مادیگری :
ایشان در فضایل امیرالمؤمنین (ع) می گویند:
" پیشوا علی بن ابیطالب(ع) ، بزرگ بزرگان، یگانه نسخه ای است که نه شرق و نه غرب ، نه در گذشته و نه در امروز صورتی مطابق این نسخه ندیده است…"

• سرپرسی سایکس :
"این که اهالی ایران در او مقام ولایت قائل شده و او را به اصطلاح سرپرست حقیقی و مربی الهی می دانند واقعا این عقیده قابل تحسین و شایان بسی تمحید است اگر چه مقام و مرتبه ی او خیلی بالاتر از اینها است."

• بولس سلامه  :
"اگر سوال کنند چرا در مورد علی شعر سرودی با آنکه تو مسیحی هستی؟ در جواب می گویم: هر یک از ابیات کتاب جواب سوال توست و هر کدام بیانگر فضلی از فضایل اوست. و علی مردی است که همه مسلمین او را به عظمت یاد می کنند، و مسیحی ها هم او را به بزرگی و زهد تقوی یاد می کنند. و احادیث او را در مجالس خود ذکر می کنند. و من در روی زمین کسی را در مقابل غم و اندوه و ستم ستمگران، با صبرتر از علی نیافتم، کل زندگی این مرد مشوب به غصه های متعدد بود، علی علیه السلام از آن روزی که چشم خود را در کعبه باز کرد. تا وقتی که چشمش را در مسجد بست، درگیر با مشکلات و مصائب بود و …، ولی در برابر همه آنها صبر کرد. … اگر شیعه بودن عبارت است از حب اهل بیت نبی من شیعه هستم، سپس خطاب به حضرت علی علیه السلام می گوید: شعر من در ساحل بیکران تو یک سنگریزه است، اما این سنگ به خون حسین خضاب شده است پس این هدیه ناقابل را به خاطر امام حسین علیه السلام از من قبول کن.
• جرجى زیدان ، نویسنده معروف مصرى مدیر مجله (الهلال ) مى گوید:
"آیا على پسرعموى پیغمبر و جانشین و داماد او نبود؟ آیا او آن دانشمند پرهیزگار و دادگر نبود؟ آیـا او آن مـرد بـا اخـلاص و غیور نبود که در پرتو مردانگى و غیرتش اسلام و مسلمانان عزت یافتند؟"

• توماس کازلایل ، فیلسوف و نویسنده مشهور انگلیسى :
"امـا عـلى ، مـا را جـز ایـن نـرسـد کـه او را دوسـت بداریم و باو عشق بورزیم چه او جوانمردى بـلنـدقـدر و بـزرگ نـفـس بـود. از سـرچـشـمـه وجـدانـش مـهـر نـیـکـوئى سیل آسا سرازیر مى گشت ، از دلش شعله هاى نیرومندى و دلاورى زبانه مى کشید. شجاعتر از شیر ژیان بود اما شجاعتى ممزوج با مهربانى و لطف و رافت و دلنرمى …