سجایای اخلاقی امام عصر(ع)

سجایا و مکارم اخلاقی امام مهدی‏(ع) را دو گونه می‏توان توصیف کرد: نخست، بر اساس آیات و روایاتی که در توصیف پیامبر گرامی اسلام(ص) وارد شده‏اند؛ زیرا آن حضرت از نظر ویژگی‏های اخلاقی نیز شبیه‏ ترین مردم به حضرت ختمی مرتبت‏(ص) است. دوم، بر اساس روایاتی که به طور خاص به توصیف سجایای اخلاقی آن حضرت پرداخته‏اند.قرآن کریم در آیات متعدّدی به توصیف پیامبر خاتم‏(ص) پرداخته و آن حضرت را به دلیل ویژگی‏های برجسته و منحصر به فردش ستوده است که از آن جمله می‏توان آیات زیر را برشمرد:۱٫خداوند کریم، ویژگی نرم‏خویی پیامبر اکرم‏(ص) را یادآور شده است و می‏فرماید اگر چنین نبودی، مردم از پیرامون تو پراکنده می‏شدند:پس با بخشایشی از [سوی] خداوند، با آنان نرم‏خویی ورزیدی و اگر درشت‏خویی سنگ‏دل می‏بودی، از دورت می‏پراکندند… .۱۲٫در آیه‏ ای دیگر، خداوند متعال به دل‏سوزی، احساس مسئولیت، خیرخواهی و مهر و محبّت بی‏پایان رسول خاتم‏(ص) نسبت به امّتش اشاره کرده است و می‏فرماید:بی‏گمان، پیامبری از [میان] خودتان نزد شما آمده است که هر رنجی ببرید، بر او گران است. بسیار خواستار شماست؛ با مؤمنان، مهربانی بخشاینده است.۲۳٫یکی دیگر از آیات قرآن، به رحمت بودن پیامبر اکرم‏(ص) برای همه جهانیان توجّه کرده است و می‏فرماید: «و تو را جز رحمتی برای جهانیان نفرستاده‏ایم».34.خداوند در آیه دیگری از قرآن در مقام ستایش خلق و خوی بی‏نظیر پیامبر اسلام(ص) می‏فرماید: «و به راستی، تو را خویی است سترگ».4با توجّه به آنچه گذشت، می‏توان گفت خاتم اوصیا نیز چون خاتم پیامبران، مظهر نرم‏خویی، دل‏سوزی، خیرخواهی، مهر، محبّت، گذشت و خلق و خوی شایسته و سترگ بوده و رحمتی برای همه جهانیان است.در مورد خصال اخلاقی حضرت مهدی‏(ع)، به طور خاص، روایات متعدّدی از طریق شیعه و اهل سنّت نقل شده است که در اینجا به برخی از آنها اشاره می‏کنیم:۱٫ ابن حماد در کتاب خود، از یکی از راویان اهل سنّت در مورد ویژگی‏های امام مهدی‏(ع) چنین نقل می‏کند:نشانه مهدی این است که بر کارگزاران [دولت خویش]، سخت‏گیر، بسیار بخشنده و با مستمندان، مهربان است.۵۲٫امام باقر(ع) در توصیف ویژگی‏های امام مهدی‏(ع) می‏فرماید:رو پایان جهان فرانمی‏رسد تا اینکه خداوند گرامی و بلندمرتبه مردی از ما اهل‏بیت را برانگیزد. او به کتاب خدا عمل می‏کند و هیچ منکری را در شما مشاهده نمی‏کند مگر اینکه با آن مخالفت می‏کند.»63.امام صادق‏(ع) نیز در پاسخ این پرسش که امام چگونه شناخته می‏شود، می‏فرماید:«[امام را] با آرامش و وقار […] و نیز با حلال و حرام و نیازمندی مردم به او، در صورتی که او خود به هیچ کس نیاز ندارد، [می‏توان شناخت].»74.امام رضا(ع) در بیان ویژگی کلّی امامان معصوم‏(ع)، سخنان ارزشمندی دارد که بر اساس آن می‏توان به توصیف امام مهدی‏(ع) نیز پرداخت. آن حضرت می‏فرماید:«او به مردم از خودشان سزاوارتر و از پدران و مادرانشان برای آنها دل‏سوزتر است. او از همه مردم در برابر خدا، متواضع‏تر و در عمل به آنچه خود بدان فرمان می‏دهد، سخت‏کوش‏تر و در دوری گزیدن از آنچه خود از آن نهی می‏کند، خوددارتر است.»85.حضرت رضا(ع) در ادامه می‏فرماید:«او [با دو نشانه] شناخته می‏شود: دانش [بی‏کران] و استجابت دعا و اینکه او از همه رویدادها، پیش از رخ دادن‏شان خبر می‏دهد. همه اینها به سبب پیمانی است که از سوی پیامبر خدا با او بسته شده و وی آن را به وسیله پدران خود از آن حضرت به ارث برده است.»9چنانکه ملاحظه می‏شود ویژگی‏های موعود اسلامی چنان دقیق و بی‏کم و کاست بیان شده است که زمینه هرگونه اشتباه و خطا در تشخیص مصداق حقیقی این موعود را از بین می‏برد و راه را بر مدّعیان دروغین می‏بندند.امیدواریم که خداوند متعال توفیق دیدار شبیه‏ ترین مردم به رسول خدا(ص) و طاووس اهل بهشت را روزی همه ما گرداند.ان‌شاءالله
پى‏ نوشت ‏ها :

۱٫سوره آل عمران (۳)، آیه ۱۵۹٫۲٫سوره توبه (۹)، آیه ۱۲۸٫۳٫سوره انبیاء (۲۱)، آیه ۱۰۷٫۴٫سوره قلم (۶۸)، آیه ۴٫۵٫معجم أحادیث إلامام المهدی، ‏علیه السّلام، مؤسسـ［ المعارف الاسلامیـ［، ‏ج ۱، ص ۲۴۲، ح ۱۵۲٫۶٫الکافی، ج ۸، ص ۳۹۶، ح ۵۹۷٫۷٫کتاب الغیبه، محمّد بن ابراهیم نعمانی، باب ۱۳، ص ۲۴۲، ح ۴۰٫۸٫الزام النّاصب فی اثبات الحجّه الغایب، ص ۲۴٫۹٫همان.