عصمت رسول خدا | در گفتار
عقل دلالت مىكند كه خداوند براى رساندن انسانها به هدف آفرينش و براى اينكه نقض غرض در آفرينش انسان پیدا نشود، بايد پيامبرانى را بفرستد تا راه و رسم رسيدن به هدف آفرينش را براى انسان بيان كنند. اين انسانها ابتدا بايد خود اين راه را طى كرده باشند، تا بتوانند ديگران را به درستى راهنمايى كنند. بنابر اين نبايد براى پيامبر، در بيان سخن خداوند، هيچ نوع اشتباه، سهو، نسيان، خطا و… رخ دهد؛ زيرا در آن صورت اعتماد مردم از او سلب شده و نمىتوانند سخنان او را بپذیرند. عصمت در اين مرتبه و ميزان تنها با امداد غيبی به وجود میآید و استمرار پیدا میکند. بر این اساس خداوند عصمت رسول خدا | را، در مقام گفتار، چنين تاييد مىكند:
{وَالنَّجْمِ إِذا هَوى * ما ضَلَّ صاحِـبُكُمْ وَما غَوى * وَما يَنْطِقُ عَنِ الهَوى * إِنْ هُوَ إِلاّ وَحْيٌ يُوحى * عَلَّـمَهُ شَدِيدُ القُوى}([1])
«سوگند به آن ستاره چون فرود آيد. يارتان گمراه نيست و بيراهه نرفته است و هرگز [براساس] هواى نفس سخن نمىگويد. اين نيست جز آنچه به او وحى مىشود. نيرودهنده عظيم او را تعليم داده است».
عصمت رسول خدا | در رفتار
رسول خدا | نه تنها واسطه ميان خدا و خلق خداست، بلكه الگوى رفتارى مسلمانان است. بنابر اين او نه تنها در مقام گفتار، بلكه در رفتار خود نيز بايد از هر گونه اشتباه، خطا، سهو، نسيان و… به دور باشد؛ چنان كه در آياتى به آن اشاره شده است. به اين آيات توجه كنيد:
{وَ إِنْ كادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ لِتَفْتَرِيَ عَلَيْنا غَيْرَهُ وَ إِذاً لاَتَّـخَذُوكَ خَلِـيلاً * وَلَوْلا ثَبَّـتْناكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِـيلاً * إِذاً لَأَذَقْناكَ ضِعْفَ الحَياةِ وَضِعْفَ المَماتِ ثُمَّ لا تَجِدُ لَكَ عَلَيْنا نَصِـيراً}»([1])
«نزديك بود از آنچه بر تو وحى كردهايم تو را بگردانند تا جز آن را به ما نسبت دهى و آن گاه تو را دوست خود بگيرند. اگر تو را ثابت قدم نمىكرديم، نزديك بود اندك گرايش به آنها بيابى. اگر چنين مىشد، هم در زندگى و هم (پس از) مرگ عذاب دو برابر بر تو مىچشانديم و در برابر ما ياورى نمىيافتى»
اين آيات درباره مذاكراتى است كه عدهاى از كفار با رسول خدا | داشتند و در ضمن مذاكرات پيشنهادهايى درباره همراهى خود با رسول خدا | ارائه كرده بودند. با اينكه رسول خدا | آن پيشنهادها را نپذيرفته بود و تنها در انديشه و فكر اندك تمايلى پيدا كرده بود،([2]) خداوندى كه از سرّ و نهان آگاه است، همين مقدار را هم براى رسول خود نپسنديده، و آن حضرت را از آن بازداشت.
بر اين اساس، سنت رسول خدا | نيز «لازم الاتباع» است و بر مسلمانان است كه آن حضرت را اسوه و الگو قرار داده و به او تأسى كنند تا بتوانند سعادت دنیا و آخرت را به دست آوردند و مقام خلیفه اللهی خود را باز یابند.
هیچ نظری وجود ندارد