عصمت رسول خدا | در گفتار
عقل دلالت مىکند که خداوند براى رساندن انسانها به هدف آفرینش و براى اینکه نقض غرض در آفرینش انسان پیدا نشود، باید پیامبرانى را بفرستد تا راه و رسم رسیدن به هدف آفرینش را براى انسان بیان کنند. این انسانها ابتدا باید خود این راه را طى کرده باشند، تا بتوانند دیگران را به درستى راهنمایى کنند. بنابر این نباید براى پیامبر، در بیان سخن خداوند، هیچ نوع اشتباه، سهو، نسیان، خطا و… رخ دهد؛ زیرا در آن صورت اعتماد مردم از او سلب شده و نمىتوانند سخنان او را بپذیرند. عصمت در این مرتبه و میزان تنها با امداد غیبی به وجود میآید و استمرار پیدا میکند. بر این اساس خداوند عصمت رسول خدا | را، در مقام گفتار، چنین تایید مىکند:
{وَالنَّجْمِ إِذا هَوى * ما ضَلَّ صاحِـبُکُمْ وَما غَوى * وَما یَنْطِقُ عَنِ الهَوى * إِنْ هُوَ إِلاّ وَحْیٌ یُوحى * عَلَّـمَهُ شَدِیدُ القُوى}([۱])
«سوگند به آن ستاره چون فرود آید. یارتان گمراه نیست و بیراهه نرفته است و هرگز [براساس] هواى نفس سخن نمىگوید. این نیست جز آنچه به او وحى مىشود. نیرودهنده عظیم او را تعلیم داده است».
عصمت رسول خدا | در رفتار
رسول خدا | نه تنها واسطه میان خدا و خلق خداست، بلکه الگوى رفتارى مسلمانان است. بنابر این او نه تنها در مقام گفتار، بلکه در رفتار خود نیز باید از هر گونه اشتباه، خطا، سهو، نسیان و… به دور باشد؛ چنان که در آیاتى به آن اشاره شده است. به این آیات توجه کنید:
{وَ إِنْ کادُوا لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِی أَوْحَیْنا إِلَیْکَ لِتَفْتَرِیَ عَلَیْنا غَیْرَهُ وَ إِذاً لاَتَّـخَذُوکَ خَلِـیلاً * وَلَوْلا ثَبَّـتْناکَ لَقَدْ کِدْتَ تَرْکَنُ إِلَیْهِمْ شَیْئاً قَلِـیلاً * إِذاً لَأَذَقْناکَ ضِعْفَ الحَیاهِ وَضِعْفَ المَماتِ ثُمَّ لا تَجِدُ لَکَ عَلَیْنا نَصِـیراً}»([۱])
«نزدیک بود از آنچه بر تو وحى کردهایم تو را بگردانند تا جز آن را به ما نسبت دهى و آن گاه تو را دوست خود بگیرند. اگر تو را ثابت قدم نمىکردیم، نزدیک بود اندک گرایش به آنها بیابى. اگر چنین مىشد، هم در زندگى و هم (پس از) مرگ عذاب دو برابر بر تو مىچشاندیم و در برابر ما یاورى نمىیافتى»
این آیات درباره مذاکراتى است که عدهاى از کفار با رسول خدا | داشتند و در ضمن مذاکرات پیشنهادهایى درباره همراهى خود با رسول خدا | ارائه کرده بودند. با اینکه رسول خدا | آن پیشنهادها را نپذیرفته بود و تنها در اندیشه و فکر اندک تمایلى پیدا کرده بود،([۲]) خداوندى که از سرّ و نهان آگاه است، همین مقدار را هم براى رسول خود نپسندیده، و آن حضرت را از آن بازداشت.
بر این اساس، سنت رسول خدا | نیز «لازم الاتباع» است و بر مسلمانان است که آن حضرت را اسوه و الگو قرار داده و به او تأسى کنند تا بتوانند سعادت دنیا و آخرت را به دست آوردند و مقام خلیفه اللهی خود را باز یابند.
هیچ نظری وجود ندارد