کتاب شناسی غدیر(۸)

 
 
182 الغدیر قرائه فى دستوریه النص (عربى , خطى ) محمد جواد طریحى . وزیرى , ۶۰ص تقریباً . در این کتاب دربارهء اینکه غدیر یک قانون اساسى است , نه صرف یک خطبه و اجتماع بحث شده است . ۱۸۳ غدیر کجا و چه روزیست ؟(فارسى , چاپى ) ۳۰ص . ۱۸۴ غدیر کى برکتین (اردو, چاپى ) ۱۸۵ الغدیر والمعارضون (عربى , چاپى ) سید جعفر مرتضى عاملى . چاپ اول : مؤسسه آل البیت (ع ) لاحیاء التراث , قم , سال ۱۴۱۰ق . وزیرى , ۴۵ص . ];((ّّچاپ دوم : دارالامیر للثقافه و العلوم , بیروت تراثنا شماره ۲۱ص ۱۲۱ـ ۱۶۵ تراثنا (مؤسسه آل البیت ) شمارهء ۲۸ص ۲۴۴ این کتاب جوانب مختلف غدیر که اکثراً تاریخى و اجتماعى و گاهى کلامى است را تحلیل نموده و با وجود اختصارنکات ارزنده اى را در چند بخش بیان نموده و تقسیم بندى کلى ندارد. عناوین بخشها و ابحاث این کتاب ـ به صورت ترجمه شده ـ به این مضمون است : پیشگفتار, غدیر و امامت , رویداد ابدى , راه گشاى حلال , خلافت یا امامت , امامت در جلوهء انسان و زندگى , فمابلغت رسالته , اعتراض کنندگان , جواب از آنها, نصوص صریح در امامت اهل بیت (ع ) به خصوص امیرالمؤمنین (ع ),خلیفه دوم نیز در این باره حدیث مى کند, قریش در کلمات امیرالمؤمنین (ع ), کلمات معتزلى حنفى در این باره , امراءدر فرمایشات پیامبر (ص ) که چهارده مورد را آورده , هیاهو و غضب منافقین در امامت امیرالمؤمنین (ع ): که هشت مورد را بیان نموده , دو نکتهء قابل توجه : ۱ مکان ایراد خطبهء غدیر ۲ جمله <کلهم من قریش >در خطبه , جایگاه ,رسوایى , قریش و خلافت بنى هاشم , امرالهى , تذکر لازم , چنین مى گوییم , خلاصه و نتیجه , و در آخر یازده مطلب دررابطه با غدیر و جوانب آن بیان مى کند که به این شرح هستند: ۱ روز عبادت ۲ چرا در مراسم حج ۳ نیز با حضور پیامبر (ص ) ۴ جوشش عواطف ۵ مردم و مسؤولیت ۶تصمیم گیرى انحصارى ۷ خضوع اجبارى گردنکشان ۸ و اینچنین مقایسه کن ۹ بناى ثابت پروردگار ۱۰ تهدید والزام پروردگار ۱۱ آنچه شده بهترین است . نکات قابل توجه : ۱ مصادر کتاب تقریباً نیمى از شیعه و نیمى از عامه هستند. ۲ این کتاب ابتدا به صورت مقاله اى در مجلهء تراثنا شماره ۲۱که مخصوص غدیر سال ۱۴۱۰قمرى است چاپ ومنتشر گردید, و سپس توسط دارالامیر للثقافه و العلوم همراه با فهارس به طور مستقل به چاپ رسید. ۳ کتابشناسى حاضر از آنچه در تراثنا شماره ۲۱بود نوشته شده و چاپ مستقل آن به دست نیامد. ۴ این کتاب در مجلهء تراثنا شماره ۲۱با نام <الغدیر فى ظل التهدیدات الالهیه للمعارضه>است , که عنوان مقاله حساب مى شود. ۱۸۶ الغدیر و الوحده الاسلامیه (عربى , چاپى ) گزینش و ترجمه , جعفر صادق خلیلى . مؤسسه البعثه (قسم الاعلام الخارجى ), تهران , سال ۱۴۰۹ق , ۱۳۶۷ش . ؟, ۱۰ص . این کتاب ظاهراً گزیده اى از کتابهاى استاد مرتضى مطهرى در موضوع غدیر است . ۱۸۷ غدیریات هادفه (عربى , چاپى ) سید طالب بن یوسف خرسان , مر ۱۳۵۳ق . چاپ : مطبعه النعمان , نجف , سال ۱۳۸۵ق . رقعى , ۱۶ . این کتاب شامل اشعار دربارهء غدیر است . نکتهء قابل توجه : کتابى به نام <الشهاب المینیز فى تواتر حدیث الغدیر>از سید طالب بن على خرسان هست و نباید اشتباه شود. ۱۸۸ الغدیریه (عربى , خطى ) ابراهیم بن على کفعمى (تقى الدین ) م ۹۰۵ق . الذریعه ج ۱۶ص ۲۶ش ۹۹ و ج ۱۷ص ۱۲۳ این کتاب نزدیک صدبیت و قصیده اى رائیه (حرف آخر بیتها حرف <ر>است ) در غدیر است . در الذریعه مى گوید: این کتاب در مدح امیرالمؤمنین (ع ) و توصیف روز غدیر است . نکات قابل توجه : ۱ تمام این کتاب و قصیده در کتاب <لواء الحمد>محمد شریف بن محمد ابراهیم اردستانى (صارم الدین ) که نیز درموضوع غدیر است آورده شده . ۲ در الذریعه ج ۱۷کتاب در عنوان دومش با نام <القصیده الغدیریه>آمده است . ۱۸۹ الغدیریه (عربى , خطى ) احمد احسائى . فهرست نسخه هاى خطى کتابخانهء وزیرى یزد ج ۴ص ۱۳۷۵مجموعهء شمارهء ۲۴۶۸ش ۲ این کتاب در جواب شیخ عبدالله بن محمد و مشتمل بر چهار سؤال است . نکته قابل توجه : نسخه اى از این کتاب در کتابخانهء وزیرى یزد موجود است . ۱۹۰ الغدیریه (فارسى , خطى ) سید عبدالله بن شرف شاه (شاه منصور) قزوینى (جمال الدین , مدرس ) م قرن ۱۱ق . أمل الامل ج ۲ص ۱۶۱ش ۴۶۸ الذریعه ج ۱۶ص ۲۷ش ۱۰۷ در الذریعه مى گوید: کتاب در اثبات امامت امیرالمؤمنین (ع ) است . ۱۹۱ غدیریه (فارسى , خطى ) محمد مسیح بن اسماعیل شیرازى (ملامسیحا, فسوى , متخلص به <مسیح >در شعرهاى عربى , و <معنى >درشعرهاى فارسى ) م ۱۱۲۷ق . الذریعه ج ۱۳ص ۲۸ش ۱۱۲ و ج ۹۳ص ۱۰۷۴ در شماره ۶۹۸۲ چنانچه در الذریعه دارد کتاب قصیده اى است در صد بیت . نکات قابل توجه : ۱ مؤلف کتاب از ادبا و شعراى مشهور زمان خود بوده است . ۲ این کتاب از جمله کتابهایى است که به دستور سلطان حسین صفوى در این موضوع تألیف شده است . ۳ نسخه اى از این کتاب نزد حجهالاسلام سید محمد على روضاتى در اصفهان موجود است . ۱۹۲ الغدیریه (فارسى , خطى ) ];,,ّّمحمد تقى بن محمد کاظم اصطهباناتى (شمس آبادى , الماسى ) م ۱۱۵۹ق . الذریعه ج ۱۶ص ۲۷ش ۱۰۰ نکات قابل توجه : ۱ چنانچه در کتاب الغدیر فى التراث الاسلامى ص ۱۳۵ش ۴۱آمده : نسخه اى از این کتاب در کتابخانهء مجدالدین نصیرى به خط مؤلف بوده که هم اکنون نزد حجه الاسلام سید محمد على روضاتى در اصفهان است . همچنین نسخهء دیگرى در کتابخانهء آقاى روضاتى موجود است که نوشته شده از نسخه مؤلف است و احتمال مى رود مخصوص کتابخانهء سلطان حسین صفوى نگاشته شده باشد, چرا که مؤلف کتاب را به نام او در سال ۱۱۲۵ق تألیف نموده است . ۲ کتاب از جمله کتبى است که به دستور سلطان حسین صفوى در این موضوع تألیف شده است .

۱۹۳ غدیریه (اردو, خطى ) قمانچى بن حبیب الله اسماعیلى (رامئورى ) م ۱۱۷۳ق . فهرست کتب اسماعیلیه (پوناوالا) ص ۲۰۲ ۱۹۴ غدیریه (فارسى , چاپى ) محمد جعفر بن محمد صالح قارى (ملا محمد جعفر) م قرن ۱۲ق . چاپ اول : تهران , سال ۱۲۷۷ق . چاپ دوم : ناشر: شیخ محمد صادق جاراللهى (تهرانى ) سال ۱۳۹۱ق . رقعى , ۲۳۱ص . الذریعه ج ۱۲ص ۲۷ش ۱۰۱ فهرست کتب چاپى فارسى (خانبابا مشار) ج ۳ص ۳۶۱۱ فهرست مؤلفین کتب چاپى (خانبابامشار) ج ۲ص ۳۲۳ فهرست نسخه هاى خطى کتابخانهء عمومى آیه الله مرعضى نجفى ج ۵ص ۲۰۵ش ۱۸۲۲ فهرست نسخه هاى خطى کتابخانهء مدرسهء سپهسالار (تهران ) ج ۳ص ۱۹۲ش ۵۳۸۹ ];–ّّاین کتاب شامل مقدمه و پنج باب و خاتمه است : مقدمه : معنى عید غدیر و غدیر. معنى عید غدیر و غدیر . پنج باب : باب اول : ترجمهء فارسى خطبهء غدیر و روایت آن با تفصیل از احتجاج طبرسى , و گاهى جمله اى و یا جملاتى عربى از خطبه , و سپس ایراد خطبه اى که در کتاب ارشاد القلوب آمده نیز به همان شکل و تتمهء آن که شامل قضیهء عقبه ءهرشى و توطئهء قتل پیامبر (ص ) است , و بعد از آن حدود بیست و پنج فضیلت براى امیرالمؤمنین (ع ) باب دوم :عظمت و جلالت عید غدیر. باب سوم : ثواب روزه و تصدق در غدیر. باب چهارم : اعمال روز غدیر. باب پنجم :فضیلت زیارت امیرالمؤمنین (ع ). خاتمه : چند فضیلت براى امیرالمؤمنین (ع ): که ابتدا حدود شش فضیلت براى آن حضرت و سپس شانزده فضیلت از فضایل حضرت زهرا (س ) بعد یک حدیث در فضیلت پنج تن (ع ) و یک حدیث در فضیلت پیامبر (ص ) و نیزحدیثى دیگر در فضیلت پنج تن (ع ) و در آخر دوازده حدیث اکثراً از عامه و هم از شیعه در اثبات خلافت امیرالمؤمنین (ع ) و در نیز همراه با توضیح و استشهاد و استدلال و سپس دو حدیث در فضیلت امیرالمؤمنین (ع ) است . نکات قابل توجه : ۱ کتاب از جمله کتابهایى است که به دستور سلطان حسین صفوى در این موضوع تألیف شده است . ۲ کتاب ظاهراً از روى نسخهء خطى نگاشته شده در سال ۱۳۷۷ق چاپ شده است . ۳ در تمام صفحات کتاب حواشى شامل احادیث مربوط و مطالب لازم است , و نویسندهء آنها معلوم نیست . ۴ این کتاب در کتاب الغدیر فى التراث الاسلامى ص ۱۳۶ش ۴۳و مجلهء تراثنا شماره ۲۸(عبدالجبار رفاعى ) ص ۱۳۷ش ۱۷۱۲با نام <رسالهء غدیریه >آمده است . ۱۹۵ غدیریه (فارسى , خطى ) ناصر کرمانى الذریعه ج ۱۶ص ۲۸ش ۱۱۳ نکات قابل توجه : ];ّّ۱ نسخه اى از این کتاب در کتابخانهء دانشکدهء الهیات تهران موجود است . ۲ این غدیریه خطاب به ظل السطان است . ۱۹۶ الغدیریه (عربى , خطى ) سید محمد حسین بن محمد على شهرستانى (حسینى , مرعشى , حائرى ) م ۱۳۱۵ق . الذریعه ج ۱۶ص ۲۷ش ۱۰۳و ص ۱۱ این کتاب قصیده اى در وصف واقعهء غدیر است . نکات قابل توجه : ۱ در الذریعه مورد یادشده نام مؤلف <میرزا حسین >آورده شده ولى چنانچه در همان جلد الذریعه ص ۱۱ش ۴۵ نیز کتاب الغدیر فى التراث الاسلامى ص ۱۵۳ش ۵۲آمده , نام او <محمد حسین >است . ۲ چنانچه در الذریعه آمده , نسخه اى از این کتاب در کتابخانهء مؤلف موجود است . ۳ همچنین کتابى به نام <الغدیریه>از سید محمد على بن حسین شهرستانى (هبه الدین ) و نیز ترجمه اش , رساله غدیریه , ترجمهء علیرضا خسروانى آمده و کتاب دیگرى است . ۴ این کتاب در تراثنا شماره ۲۸(عبدالجبار رفاعى ) ص ۱۳۹ش ۱۷۳۹با نام <رساله فى الغدیر>آمده است . ۱۹۷ غدیریه (فارسى , چاپى ) سید محمد نصیربن جعفر (متخلص به : بهجت ) حسینى (میرزا آقا, متخلص به : فرصت , شیرازى ) ۱۳۳۹ق . چاپ : تهران , سال ۱۳۲۵ق , ۱۲۸۵ش . جیبى , ۱۵ص . الذریعه ج ۱۶ص ۲۸ش ۱۱۴ج ۹۳ص ۸۲۴و ج ۱۹ص ۲۵۱ این کتاب شعر فارسى است . نکته قابل توجه : چاپ معرفى شده سنگى است و همراه با مقدمه اى از محمد حسین فروغى (ذکاءالملک ) است . ۱۹۸ الغدیریه (عربى , چاپى ) محمود عباس عاملى , م ۱۳۵۳ق . چاپ : چاپخانهء عرفان , صیدا (لبنان ). الذریعه ج ۶ص ۲۸ش ۱۱۱و ص ۱۰۱ این کتاب شامل قصیده اى از مؤلف در غدیر و سپس ایراد حدیث غدیر است . ۱۹۹ الغدیریه(عربى , خطى ) سید محمد على بن حسین شهرستانى (هبه الدین ), حسینى , حائرى ) م ۱۳۸۶ق . الذریعه ج ۱۶ص ۲۸در شمارهء ۱۰۸ کتاب شامل این ابحاث است : حدیث غدیر, اجمالى از حدیث غدیر, تفصیل حدیث غدیر, تحقیق در مفاهیم ومعانى حدیث غدیر, ک در آخر این بخش ده شاهد براى تفسیر کلمهء <مولى >آورده شده است . نکات قابل توجه : ۱ کتاب توسط علیرضا خسروانى ترجمه و با نام <رساله غدیریه ء>چاپ شده است . ۲ این کتاب در فهرست تألیفات مؤلف که توسط جناب علیرضا خسروانى جمع آورى شده و در <رسالهء غدیریه >توضیح داده شده با نام <رساله فى الغدیر>آمده , ولى نام صحیح همین نام <الغدیریه>است . ۳ در الذریعه ج ۹مورد یاد شده از این کتاب با نام <مثنوى غدیریه >و در کتاب <معجم ما کتب عن الرسول و اهل البیت (ع )>ج ۶ص ۲۰۰ش ۱۵۲۱۸با نام <غدیریه مثنوى >یاد کرده اند. ۴ ظاهراً این کتاب در هیچ جاى الذریعه نیامده است , با اینکه ترجمهء آن حتى با خصوصیات چاپى در الذریعهآمده و در آن ترجمه به این کتاب اشاره شده است !؟ ۵ کتابى با همین نام (الغدیریه) از سید محمد حسین بن محمد على شهرستانى در الذریعه آمده است . ۲۰۰ الغدیریه (فارسى , خطى ) فرخنده بنت محمد کاظم (سیده , ساوجى ). کاب : از رابعه تا پروین ص ۱۷۹ـ ۱۸۳ ]; ّالذریعه ج ۱۶ص ۲۸ش ۱۱۰و ج ۹ص ۸۱۹ش ۵۵۲۲و ج ۱۸ص ۲۳۱در شمارهء ۱۵۵ غدیریه (خسرو پرویز) = الغدیریه و شرحها با الفارسیه (شیرازى (فارسى , چاپى ) ۲۰۱ غدیریه (فارسى , چاپى ) محمد على پروانه . ناشر: عطاپور, اصفهان , ۱۳۴۱ش . چاپ دیگر: اصفهان سال ۱۳۹۰ق . نکته قابل توجه : این کتاب در تراثنا شمارهء ۲۸(عبدالجبار رفاعى ) ص ۱۱۹ش ۱۶۰۳با نام <بهاریه و غدیریه >آمده است . ۲۰۲ غدیریه (فارسى , چاپى ) اقدام خلیلى . کتابخانهء علمیه و شرکت شهامت طبع , تبریز, ۱۳۵۰ق , ۱۳۱۱ش . وزیرى , ۵۶ص . رقعى ,؟ ص . در ابتداى این کتاب مختصرى ازتاریخ غدیر را در دو صفحه گفته و سپس گفته و سپس به عظمت امیرالمؤمنین (ع )پرداخته شده . بعد از آن اشعارى از محمود خان منتخب در مدح حضرت ابوالفضل (ع ) آورده شده است . الغدیریه (عاملى ) = القصیده الغدیریه فى مدح خیر البریه (عربى , چاپى ) غدیریهء مثنوى (حسینى ) = غدیریه (فارسى , چاپى ) ۲۰۳ غدیریه و شرحها باالفارسیه (فارسى , خطى ) ];۱۱ّعبدالکریم بن محمد على شیرازى (رائض الدین , زنجانى , عارف على شاه اعجوبه ). ناشر: شمس الدین پرویزى , تبریز, سال ۱۳۸۴ق , ۱۳۴۴ش . رقعى , ۱۵ص . فهرست کتابخانهء نور بخش تهران ج ۳ص ۴ فهرست نسخه هاى خطى کتابخانه شاه چراغ (شیراز) ج ۲ص ۳۱۳ ۳۱۷ این کتاب شرح فارسى بر قصیدهء نونیهء عربى است . نکات قابل توجه : ۱ چهار نسخه از این کتاب در کتابخانه هاى ایران موجود هستند: ۱ کتابخانهء آستان قدس رضوى (مشهد). ۲ کتابخانهء بخش (تهران ) در مجموعهء شمارهء ۶۱۵ ۳ کتابخانهء شاه چراغ (شیراز) در مجموعهء شمارهء ؟ ۴ کتابخانهء شاه چراغ (شیراز) در مجموعهء شمارهء ۶۱۸ ۲ این کتاب هماره با کتاب <آئینهء طریقت و حقیقت , ۲ج >از خسرو پرویز (حسام الدین ) و در آخر جلد دوم چاپ شده است . ۳ در کتاب <الغدیر فى التراث الاسلامى >از این کتاب با نام <غدیریه >یاد نموده و مؤلف آن را حسام الدین خسروپرویز معرفى کرده است , ولى صحیح آن , مطالبى است که گفته شد. ( ف ) لفضائل ج ؟ (طبرى ) = الرد على الحر قوصیّه (عربى , خطى ) ضائل عید الغدیر (اصفهانى ) = فضائل الغدیر (فارسى , خطى ) ۲۰۴ فضائل الغدیر (فارسى , خطى ) سید محمد بن محمد باقر اصفهانى (حسینى ) . کتاب مشتمل بر پنج فصل است : ۱ ؟ ۲ واقعهء غدیر و بیان حدیث آن و انتصاب امیرالمؤمنین (ع ). ۳ فضائل روز غدیر. ۴ اعمال عید غدیر. ۵ ؟ نکات قابل توجه : ۱ چنانکه در کتاب الغدیر فى التراث الاسلامى آمده احتمال مى رود مولف کتاب مختارى نائینى م ۱۱۰۰ق , یا ازسادات جلیل القدر طایفهء خاتون آبادى و یا پسر محمد امین , قاضى مشهور زمان خود باشد. ۲ این کتاب از جمله کتابهایى است که به امر سلطان حسین صفوى در این موضوع تألیف شده است . ۳ نسخه اى از این کتاب نزد حجهالاسلام سید محمد على روضاتى در اصفهان موجود است که در ۹۳ورقه و به خط بهاء الدین طالقانى در سال ۱۱۲۵قمرى نگاشته شده است . ۲۰۵ فى رحاب الغدیر (عربى , چاپى ) على اصغر بن محمد مروج (مروج الشریعه, کرمانى , خراسانى )! مؤسسه النشر الاسلامى (جامعهء مدرسین ), قم , چاپ اول , سال ۱۴۱۴ق . ]; وزیرى , ۵۳۶ص . این کتاب خلاصهء جلد اول <الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب >علامهء امینى و شامل خلاصه اى از زندگانى ایشان و مقدمه و سپس چهارده فصل است : ۱ اهمیت غدیر در تاریخ ۲ واقعهء غدیر ۳ عنایت خداوند عزوجل در غدیر ۴عنایت پیامبر (ص ) در غدیر ۵ عناین اهل بیت (ع ) در غدیر که شامل مناشدات بعضى از معصومین (ع ) نیز هست ۶توجه به غدیر در مناشده و احتجاج ۷ توجه اصحاب پیامبر (ص ) به غدیر (که شامل روات حدیث غدیر با حروف تهجى است ) ۸ توجه تابعین به غدیر ۹ توجه علماى مسلمین به غدیر (که شامل راویان حدیث غدیر از قرآن اول تاچهاردهم است ) ۱۰ توجه به غدیر در کتب مسلمین ۱۱ توجه مؤلفین به غدیر ۱۲ بررسى و توجه به سند حدیث غدیر ۱۳ بررسى و توجه به مدلول و مفاد حدیث غدیر ۱۴ توجه شعراى مسلمین به غدیر. نکات قابل توجه : ۱- ابتدا نام کتاب <العنایه بالغدیر فى الاسلام >بوده و سپس به این نام (فى رحاب الغدیر) تغییر کرده است . ۲- دو کتاب دیگر از همین مؤلف در غدیر معرفى شده : ۱ <غدیر روز کمال دین >فارسى ۲ <نظره الى الغدیر>عربى . ۳- ظاهراً هر سه کتاب با یکدیگر ارتباط دارند, چرا که هر سه با استفاده از <الغدیر>علامهء امینى است , وموضوعاتشان هم بسیار شبیه است . ۴- کتابهاى <غدیر روز کمال دین >و <نظره الى الغدیر>احتمالاً یک کتاب هستند و فقط اولى فارسى و دومى عربى است . با مراجعه به کتابشناسى هر سه کتاب در این کتابنامه موارد بالا روشن مى گردد.

۲۰۶ فیض القدیر فیما یتعلق بحدیث الغدیر(فارسى , چاپى ) عباس بن محمد رضا قمى , م ۱۳۹۵ق . مؤسسهء در راه حق , قم , چاپ اول , سال ۱۴۰۵ق , ۱۳۶۵ش . وزیرى , ۴۶۲ص . الفوائد الرضویه (از مؤلف ) ص ۲۲۲ الذریعه ج ۱۶ص ۴۰۹ش ۱۹۵۶ طبقات أعلام الشیعه (قرن چهاردهم , نقباء البشر) ج ۳ص ۱۰۰۱ش ۱۴۹۸ ];ّّأعیان الشیعه ج ۷ص ۴۲۵ الغدیر ج ۱ص ۱۵۷ این کتاب خلاصه اى است از مجلدات <عبقات الانوار>میرحامد حسین که پیرامون حدیث غدیر است . کتاب در دو مقصد است : ۱- اثبات تواتر حدیث غدیر و جواب اشکالات مربوط ۲ بیان دلالت حدیث غدیر و رد اشکالات مربوط. مقصد اول در سه باب است : ۱- شامل هشت فصل که در فصل هشتم دوازده نفر از علماى عامه را که تواتر حدیث غدیر را ثابت نموده اندنامبرده ۲ ایراد کلمات فخر رازى و جواب از آنها در نه فصل ۳ ایراد اشکالات دیگر و جواب آنها در دو فصل و فصل دوم در دو مقام . مقصد دوم شامل نه فصل است , که طى آنها وجوه استدلال به حدیث غدیر و همچنین اشکالات جواب از آنها رابیان نموده است . در آخر فصلى در استدلال به آیهء تبلیغ <یا ایها الرسول …>با ده دلیل همراه با روایات و اقوال و نیز شبهات و جواب ازآنها آمده است . براى توضیح بیشتر به کتاب <عبقات الانوار>در همین کتابنامه مراجعه شود. نکات قابل توجه : ۱ مؤلف این کتاب را در تاریخ ۱۳۲۱مرى به انجام رسانیده است . ۲ همچنین کتاب <عبقات الانوار>توسط علامه سید على میلانى تلخیص و به عربى ترجمه شده و به نام <نفحات الازهار فى خلاصه عبقات الانوار>است , بخش حدیث غدیر در آن کتاب جلدهاى ۶ـ ۹است . ( ق) ۲۰۷ قربان غدیر(فارسى , چاپى ) مصطفى ملکى . تهران , سال ۱۳۸۸ق , ۱۳۴۷ش . ۳۱ص . ۲۰۸ قصه الاسلام فى عید الغدیر (عربى , چاپى ) اسعد على سورى . چاپ اول , دارالرائد العربى , بیروت , سال ۱۳۹۱ق , ۱۹۷۱م . جیبى , ۳۱ص . چاپ دوم : سال ۱۴۰۵ق , ۱۹۸۴م . صه هاى پیامبران (بخوان و رنگ کن ), ج ۶(زمانى ) = داستان غدیر (فارسى , چاپى ) صه هاى مصور اسلامى , ج ۲(نعیمى ) = غدیر خم بزرگترین رویداد تاریخى (فارسى , چاپى ) ۲۰۹ القصیده الغدیریه (عربى , خطى ) نکته قابل توجه : این کتاب در کتابخانهء برلین (مخطوطات ) به شمار ۴۲۹۲موجود است . لقصیده الغدیریه (کفعمى ) = الغدیریه (عربى , خطى ) لقصیده الغدیریه (عاملى ) = القصیده الغدیریه فى مدح خیر البریه (عربى , چاپى ) ۲۱۰ القصیده الغدیریه فى مدح خیر البریه (عربى , چاپى ) محمد حسین بن محسن عاملى (شمس الدین ) م ۱۳۴۲ق . چاپ اول : صیدا (لبنان ). چاپ دیگر: ناشر: محى الدین شمس الدین (پسر مؤلف ). چاپ دیگر: مطبعه الغرى , نجف , سال ۱۳۵۶ق . الذریعه ج ۱۶ص ۲۷ش ۱۰۲ طبقات أعلام الشیعه (قرن دوازدهم , نقباء البشر) ج ۲ص ۶۳۹ش ۱۰۷۰ أعیان الشیعه ج ۹ص ۲۲۸ـ ۲۳۱ کتاب حدود صد مخمص دربارهء غدیر است , و از نظر ادبى بسیار سنگین و فنى و شاهد بر مقام ادبى و نیز درجه ءاعتقادات مؤلف است . نکات قابل توجه : ۱ این نام کتاب در چاپ مطبعه الغرى (نجف ) سال ۱۳۵۶بدون قید سراینده آمده است , ولى در أعیان الشیعه نام <القصیده الغدیریه>آمده , و در الذریعه و الغدیر فى التراث الاسلامى ص ۱۶۴ش ۶۰ با عنوان <الغدیریه>یاد شده است , و چون در أعیان الشیعه تصریح به نامگذارى مؤلف کتاب را به نام <القصیده الغدیریه>نموده و نام چاپ شده درچاپى کتاب <القصیده الغدیریه فى مدح خیر البریه>است , همین نام صحیح به نظر مى رسد. ۲ در الذریعه از قول مجلهء <العرفان >, مى گوید: این قصیده آخرین سرودهء مؤلف است . ۳ در أعیان الشیعه پنجاه نه مخمس از این کتاب را انتخاب نموده و آورده است . ۲۱۱ القصیده الغدیریه فى مدح خبر البریه و العتره الزکیه (عربى , چاپى ) محمد حسینى (فاضل ). مطبعه الشمس , سال ۱۳۴۱ق .

۲۱۲ قطره اى از دریا, ج ۱و ۲(فارسى , چاپى ) محمد حسین صفا خواه , طالعى . انتشارات قدیانى , چاپ اول , سال ۱۳۷۴ش . رقعى , ج ۱ ۱۶۸ص , ج ۲۱۶۰ص . در این کتاب صد و چهل و هفت داستان کوتاه از کتاب <الغدیر>علامهء امینى انتخاب و ترجمه و بازنویسى شده است . در ابتداى کتاب خاطراتى از علامهء امینى آمده است . نکات قابل توجه : ۱- احتمالاً این کتاب ادامه داشته باشد و لذا در تعداد مجلدات نوشته شده ج ۱و ۲ ۲- داستانهاى این کتاب ـ چون همه از کتاب <الغدیر>است ـ گاهى ربطى به غدیر ندارد, ولى تماماً از آن کتاب برداشته شده است . ۲۱۳ القمر المنیر فى قضیه الغدیر (عربى , خطى ) على اکبر بن عباس یزدى (ابرند آبادى , حائرى , سیبویه ) م ۱۳۶۳ق . الذریعه ج ۱۷ص ۱۷۰ش ۹۰۱و ج ۱۶ص ۲۳ طبقات أعلام الشیعه (قرن چهارم , نقباء البشر) ج ۴ص ۱۶۰۳ش ۲۱۳۸و ص ۱۴۳۱ نکته قابل توجه : چنانچه در الذریعه آمده : این کتاب خلاصه شده از کتاب <لواء الحمد>از محمد شریف بن محمد ابراهیم اردستانى (صارم الدین ) است .

۲۱۴ قهرمان غدیر (فارسى , چاپى ) خیرالله اسماعیلى (اصفهانى ) . قم , سال ۱۳۹۲ق , ۱۳۵۰ش . چاپ دیگر: مهر استوار, قم ۱۴۱۴ق , ۱۳۷۲ش . ];ّّوزیرى , ۳۲۸ص . فهرست کتاب چاپى فارسى (خانبابا مشار) ص ۳۹۶۸ این کتاب شامل مقدمه و چهار بخش است : ۱ دلیلهاى عقلى براى اثبات امامت امیرالمؤمنین (ع ) ۲ تعریف امام و اثبات امامت براى امیرالمؤمنین (ع ) ۳آیات قرآنى دال بر امامت آن حضرت ۴ فضایل امیرالمؤمنین (ع ) و قضایاى غصب خلافت و سقیفه و مناقب آن حضرت . در تمام بحشها مطالب ضمنى و توضیحى هم گفته شده , به خصوص در بخش چهارم که بسیار است . نکته قابل توجه : مدارک این کتاب بیست و نه کتاب از شیعه و پنجاه و شش کتاب از عامه است . ( ک ) ۲۱۵ کتاب ابن سعید فى نص الغدیر(عربى , خطى ) (ابن سعید). اثبات الهداه ج ۱ص ۳۶ نکته قابل توجه : این کتاب جزو مصادر عامى کتاب <اثبات الهداه>است که شیخ حر عاملى با واسطه از آنها نقل نموده است . تاب حدیث الغدیر (جایسى ) = حدیث غدیر کى سرگذشت (اردو, چاپى ) تاب حدیث الولایه (احمد بن محمد) = حدیث الولایه (عربى , خطى ) تاب الدرایه فى حدیث الولایه (سجستانى ) = الدرایه فى حدیث الولایه (عربى , خطى ) تاب الرازى فى نص الغدیر (رازى ) = حدیث الغدیر (آبى ) (عربى , خطى ) تاب الردعلى الحرقوصیه (طبرى ) = الرد على الحرقوصیه (عربى , خطى ) ۲۱۶ کتاب الروضه و الغدیر (عربى , خطى ) این کتاب در کتابخانهء برلین (مخطوطات ) به شمارهء ۴۸۸۸موجود است . تاب الشجرى فى نص الغدیر (سجستانى ) = الدرایه فى حدیث الولایه (عربى , خطى ) ۲۱۷ کتاب الغدیر (عربى , خطى ) على بن بلال بصرى (ابوالحسن , مهلبى ). الفهرست (شیخ طوسى ) ص ۹۶ش ۴۰۲ معالم العلماء ص ۶۷ش ۴۵۷ مناقب آل ابى طالب (ابن شهر آشوب ) ج ۳ص ۲۵ اثبات الهداه ج ۳ص ۳۶ کشف الحجت و الاستار ص ۴۵۲ش ۲۵۲۹ نهج الایمان (حسین بن جبور, کتاب خطى ). الذریعه ج ۱۶ص ۲۵ش ۹۳ الغدیر ج ۱ص ۱۵۵ش ۱۳ معجم رجال الحدیث ج ۱۱ص ۲۸۳ش ۷۹۵۳ نکات قابل توجه : ۱ این کتاب در تمام موارد به نام <کتاب الغدیر>آمده ولى در الغدیر از آن با نام <حدیث الغدیر>یاد شده است . بااینکه به نقل از الفهرست شیخ و معالم العلماء و مناقب آل ابى طالب آورده است . همچینن در اثبات الهداه کتاب را با عنوان <کتاب المهلبى فى نص الغدیر>یادآور شده و آن را جزو مصادر عامى آن کتاب که با واسطه از آنها نقل نموده آورده است . ۲ شیخ طوسى این کتاب را در الفهرست از احمد بن عبدون و او از مؤلف نقل مى کند, و آیه الله خوئى در معجم فرموده اند: طریقهء شیخ طوسى به این کتاب از مؤلف صحیح و باقى طریقها مجهول هستند. ۲۱۸ کتاب الغدیر (عربى , خطى ) محمد بن جبیر طبرى (شافعى ), اثبات الهداه ج ۱ص ۳۴ نکته قابل توجه : این کتاب از مصادر عامى کتاب <اثبات الهداه>است که شیخ حر عاملى به واسطه از آنها نقل نموده است . ّّ۲۱۹ کتاب الغدیر (عربى , چاپى ) محمد مهدى بن عبدالکریم عاملى . چاپ اول : الجمعیه الخیریه الثقافیه, بیروت , سال ۱۳۸۶ق . چاپ دوم : همان ناشر, سال ۱۳۸۸ق . ؟, ۲۴۰ص . این کتاب با اسلوب و قلمى خاص نوشته شده است . ۲۲۰ کتاب الغدیر (عربى , خطى ) سید محمد على بن مرتضى موحد (ابطحى , اصفهانى ). کتابى است تحقیقى و عمیق و مفصل که مثل سایر مؤلفان مؤلف علامه به چاپ نرسیده است . تاب الغدیر (طبرى ) = الرد على الحرقوصیه (عربى , خطى ) تاب الغدیر (قبیسى ) = عید الغدیر اکبر عید للمسلمین (عربى , چاپى ) تاب الغدیر (غریفى ) = الولایه الکبرى (عربى , خطى ) ۲۲۱ کتاب غدیر خم (عربى , خطى ) (ابن جریح ). نکته قابل توجه : نام این کتاب در اوائل کتاب <طرق حدیث من کنت مولاه >(ذهبى ) آمده است . تاب غدیر خم (طبرى ) = الرد على الحرقوصیه (عربى , خطى ) تاب فى حدیث الغدیر (؟) = حدیث غدیر خم (عربى , خطى ) ۲۲۲ کتاب فى طرق من کنت مولاه (عربى , خطى ) معاویه سجزى . معالم العلماء ص ۱۲۲ش ۸۲۱ نکته قابل توجه : کتابى به نام <الداریه فى حدیث الولایه>مسعود بن ناصر سجستانى نیز آمده است . تاب من روى غدیر خم (احمد بن محمد) = حدیث الویه (عربى , خطى ) تاب من روى حدیث غدیر خم (جعابى ) = من روى حدیث غدیر خم (عربى , خطى ) تاب من روى حدیث غدیر (شیبانى ) = من روى حدیث غدیر خم (عربى , خطى ) تاب المهلبى فى نص الغدیر (بصرى ) = کتاب الغدیر (عربى , خطى ) ۲۲۳ کتابنامهء غدیر خم (قسمت چاپى ) (فارسى , چاپى ) نویسنده : نادر مطلبى (کاشانى ). به کوشش : سید محسن دین پرور. زیر نظر: بنیاد نهج البلاغه (قم ). نشر الهادى , قم , چاپ اول سال ۱۴۱۵ق , ۱۳۷۴ش . رقعى : ۳۱ص . ابتدا مقدمه اى دربارهء ضرورت تألیف کتابنامه نوشته شده و سپس به سه جهت اشاره شده است : موضوع ,مشخصات کتابها, تنوع زبانها. ];ّّبعد از آن شمارش کتابهاى شروع گردیده و فهرستى در دو بخش جداگانهء عربى و فارسى است و در بخش اول پنجاه کتاب عربى و در بخش دوم هفتاد و پنج کتاب فارسى معرفى شده است . در این کتابنامه فقط نام کتاب و مؤلف و ناشر و نیز محل و سال و نوبت چاپ , همچنین قطع و تعداد صفحات آن معرفى گردیده و گاهى چند چاپ آورده شده است . نکته قابل توجه : این کتابنامه قسمتى از <کتابنامهء امیرالمؤمنین (ع ), امامت و ولایت , نهج البلاغه و شریف رضى >است . تاب الولایه (احمد بن محمد) = حدیث الولایه (عربى , خطى ) تاب الولایه (سجستانى ) = الدرایه فى حدیث الولایه (عربى , خطى ) تاب الولایه (طبرى ) = الرد على الحرقوصیه (عربى , خطى ) تاب الولایه فى جمع طرق حدیث <من کنت مولاه فعلى مولاه >(طبرى ) – الرد على الحرقوصیه (عربى , خطى ) تاب الولایه فى طرق حدیث الغدیر (احمد بن محمد) = حدیث الولایه (عربى , خطى ) تاب الولایه و من روى غدیر خم (احمد بن محمد) = حدیث الولایه (عربى , خطى ) تاب الولایه و من روى یوم غدیر خم (احمد بن محمد) = حدیث الوریه (عربى , خطى )

۲۲۴ کشف المهم فى طریق خبر غدیر خم (عربى , چاپى ) سید هاشم بن سلیمان بحرانى (کتکتانى ), م ۱۱۰۷ق . تحقیق : مؤسسه احیاء تراث السید هاشم البحرانى (قم ). ناشر: مؤسسهء یاد شده . ];ّّوزیرى , ۲۲۹ص . أمل الامل ج ۲ص ۳۴۱ ریاض العلماء ج ۵ص ۲۹۸ الذریعه ج ۱۸ص ۶۴ش ۶۹۳ فهرست الفبائى کتب خطى کتابخانهء مرکزى آستان قدس رضوى ص ۴۶۵ این کتاب شامل مقدمه و سه باب است : ۱ آنچه از طریق شیعه در قضیهء غدیر خم آمده است (که سى و شش طریق است ) ۲ آنچه از طریق عامه آمده است (که هشتاد و هشت طریق است ) ۳ آنچه شیعه در تصریح پیامبر (ص ) درباره ءخلافت امیرالمؤمنین (ع ) نقل نموده اند (که سى و چهار حدیث است .) نکته قابل توجه : نسخه اى از این کتاب در کتابخانهء آستان قدس رضوى با خط نسخ , نگاشته شدهء در سال ۱۱۰۱ق , همراه با دوکتاب دیگر از مؤلف موجود است .

۲۲۵ کوثر و غدیر (فارسى , چاپى ) حسن انصارى زاده . مؤسسهء انتشارات دارالعلم , قم , چاپ اول : سال ۱۳۷۱ش . رقعى , ۹۳ص . کتاب دربارهء کلمات حضرت زهرا (ع ) در غدیر و بحث در جوانب آن است که با قلمى خاص گفتارى مخصوص نوشته شده است . ابتدا کلامى از مولف و سپس دو حدیث از حضرت فاطمه (س ) را نقل نموده و توضیح داده است : الف ـ حدیث محمودبن لبید: حمد و سلام , مطلع , و آنگاه شرح و بحث در حدیث در هفت بخش با این عناوین : ۱گریهء سوال انگیزه ۲ سوال به مورد ۳ امام و کعبه ۴ پیروى از عترت = مبناى وحدت ۵ خود کردند و به خدا نسبت دادند ۶ چشم دل کور است ۷ جوشش وحدت از غدیر: پیرامون حدیث و محدث . ب ـ مصاحبه یا حدیث دوم : اشاره به نکات حدیث , پیام دختر پیامبر (ص ). ];ّّسپس چهل حدیث در فضایل امیرالمؤمنین (ع ) که مؤلف براى شفاى فرزندش نذر کرده بوده , آورده و به علامه ءامینى هدیه نموده است . نیز چهل حدیث در فضایل حضرت فاطمهء زهرا (ع ) نقل نموده , و این احادیث اکثر قریب به اتفاق از کتبا شیعه هستند. نکته قابل توجه : کتاب دیگرى به نام <حماسهء غدیر از دیدگاه حضرت فاطمه (ع )>از محمد دشتى نیز هست , که غدیر در کلمات حضرت فاطمه (ع ) را بیان نموده است . ( ل )

۲۲۶ للغدیر آیتان (عربى , چاپى ) حبیب مشکسار (شیرازى ) . چاپ مصطفوى , شیراز, چاپ اول , سال ۱۴۰۵ق , ۱۳۶۵ش . وزیرى , ۲۱ص . در این کتاب دو آیهء مهم از قرآن که شاهد مستقیم بر غدیر است ذکر شده و بیان گردیده است : ۱ <یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربک >2 <الیوم اکملت لکم دینکم >. در ذیل آیهء اول اشعارى که مراسم غدیر را ترسیم مى کند ذکر شده و در ذیل آیهء دوم توضیحاتى آورده است . نکتهء قابل توجه : این کتاب به صورت هدیه منتشر شده است . ۲۲۷ لواء احمد(فارسى , چاپى ) محمد شریف بن ابرایهم اردستانى (صارم الدین , یزدى , حائرى ) م قرن ۱۴ق . چاپ : بمبئى (هند), سال ۱۳۰۵ق ,۱۸۸۷م . الذریعه ج ۱۸ص ۳۵۶و ج ۱۷ص ۱۷۰در شمارهء ۹۰۱ أعیان الشیعه ج ۴۵ص ۳۱۳ در این کتاب وقایع حجهالوداع , فضیلت و برترى روز غدیر و سپس خطبهء پیامبر (ص ) در این روز و همچنین خطبهامیرالمؤمنین (ع ) به مناسبت روز غدیر,دعا و زیارت امیرالمؤمنین (ع ) در روز غدیر, و در آخر بعضى قصاید در مدح آن حضرت آورده شده که دو قصیده از مؤلف است . نکات قابل توجه : ۱ این کتاب توسط علامه على اکبر سیبویه خلاصه شده و به نام <القمر المنیر فى قضیه الغدیر>است . ۲ کتاب <القصیده الغدیریه فى مدح خیر البریه>از محمد حسین عاملى تماماً در این کتاب آمده است . ۳ تألیف این کتاب در سال ۱۳۰۴قمرى به انجام رسیده و پس از یکسال به صورت چاپى سنگى در بمبئى (هند)];ک ک به چاپ رسیده است . منبع: www.balagh.net الف