گسترش شيعه در دوران عباسيان
عباسيان نزديک به 534 سال حکم راني کردند، حکومت آنان با «ابوالعباس سفّاح» آغاز و با مرگ «مستعصم» به پايان رسيد.
تشيع از آغاز دوران عباسيان در سال 132 هـ.ق، تا پايان غيبت صغري در سال 329 هـ.ق، در مقايسه با دوران امويان گسترش بيشتري داشت. شيعيان در دورترين نقاط سرزمين پهناور اسلامي پراکنده بودند؛ چنانچه هنگام شکايت از امام کاظم× نزد هارون، گفته ميشود که از مشرق و مغرب جهان براي آن حضرت خمس ميآوردند.([1])
تشيع حتي در مناطق تحت نفوذ عباسيان به اندازهاي گسترش يافته بود که خطري جدي براي آنان به شمار ميرفت. چنان که هنگام تشييع جنازة امام کاظم×، سليمان بن منصور، عموي هارون، براي فرونشاندن خشم شيعيان که اجتماع با شکوهي را تشکيل داده بودند، پا برهنه در مراسم آن حضرت شرکت کرد.([2])
جدايي عباسيان از علويان
خاندان عباسي خود را منتسب به پيامبر’ ميدانستند و به تدريج از نام اهل بيت^ نيز استفاده کردند. در رأس اين خاندان، «عبد الله بن عباس» و شمار ديگر از برادران و برادرزادگان وي بودند. از اين خاندان هيچ کس در کربلا حاضر نبود. عبدالله بن عباس از شخصيتهاي علمي معروف صدر اسلام بود که مصاحبت رسول خدا| را درک کرد و يکي از بزرگترين و موثقترين محدثان عصر خود به شمار ميآمد. تا زماني که زنده بود (سال 68هـ ق) اختلافي ميان علويان و بني عباس وجود نداشت، اما پس از وي، به تدريج اختلاف آغاز شد. هر چند اين نکته شگفتي است که نه تنها او بلکه هيچ يک از عباسيان در کربلا حاضر نبودند. در اوايل قرن دوم، عباسيان به فکر استقلال از علويان افتاده و در خفا مردم را به سوي خود دعوت ميکردند؛ اما اميد چنداني به پيروزي خود نداشتند. علت اين امر هم آن بود که از نظر مردم، آل علي^ تنها بازماندگان نسل پيامبر’ به شمار ميآمدند. مظلوميت اين خانواده به خصوص پس از حادثه جانگداز کربلا، موقعيت اجتماعي آنان را ميان مردم به طور شگفتي بالا برده بود.
[1]. شيخ مفيد، الارشاد، توجمه محمد باقر ساعدی خراسانی، ص581.
[2]. سيد محسن امين، اعيان الشيعهًْ، ج1، ص29.
هیچ نظری وجود ندارد