بر حسب آيات قرآن و روايات، هنگاميکه قيامت برپا شود، و انسان ها در محکمه عدل الهي قرار گرفتند، محاکمه مي شوند، براي اثبات کارهاي خوب و يا بد انسان، شهود و گواهاني وجود دارند که عبارتند از:1. ذات پاک خدا « ثم الله شهيد علي ما يفعلون» ( سوره يونس، آيه 46) در آن روز خدا هم به اعمال و رفتارهاي انسان گواهي داده و آگاهست.2. پيامبران و پيامبراسلام(ص) نيز شهيد و گواه هستند.« فکيف اذا جئنا من کل امة بشهيد و جئنا بک علي هؤلاء شهيداً»( سوره نساء، آيه 41) چگونه است حال آنها، آنگاه که از هر طايفه اي گواهي آريم و تو را « اي پيامبر خاتم» بر اين امت به گواهي خواهيم.3. امامان (ع) در سوره بقره، آيه 144 با توجه به روايات مذکور در تفسير صافي ذيل همين آيه، که امام باقر(ع) فرمود: آن امت وسط که گواهان هستند ما هستيم.4. فرشتگان « و جاءت کل نفس معها سائق و شهيد»( سوره ق، آيه 21) و هر نفسي را فرشته اي براي حساب به محشر کشاند و فرشته اي بر نيک و بدش گواهي دهد.5. وجدان« اقرأ کتابک کفي بنفسک اليوم عليک حسيبا»( سوره اسراء، آيه 41) تو خود کتاب اعمالت را بخوان و بنگر تا در دنيا چه کرده اي که خودت براي رسيدگي به حسابت کافي هستي.6. زمين و مکان« يومئذ تحدث اخبارها»(سوره زلزال، آيه 4) آن هنگام زمين مردم را آگاه مي سازد.7. زمان در کتاب شريف نور الثقلين، ج5، ص 21 مفصلاً بيان شده است.8. اعضاء و جوارح« يوم تشهد عليهم السنتهم و ايديهم و ارجلهم بما کانوا يعملون» ( سوره نور، آيه 24) بترسيد از روزي که زبان و دست و پاها بر اعمال آنها گواهي دهند.9. اعمال انسان و نامه اعمال« و وضع الکتب فتري المجرمين مشفقين مما فيه و يقولون يا ويلتنا مال هذا الکتاب لا يغادر صغيرة و لا کبيرة الا احصاها و وجدوا ما عملوا حاضراً و لا يظلم ربک احداً»( سوره کهف، آيه 49) و در آن روز کتاب اعمال نيک و بد خلق را پيش نهند و اهل عصيان را از آنچه در نامه عمل آنهاست ترسان و هراسان بيني در حالي که با خود گويند اي واي بر ما اين چگونه کتابي است که اعمال کوچک و بزرگ ما را سر موئي فرو نگذاشته در آن کتاب همه اعمال خود را حاضر ببينند و خدا به هيچ کس ستم نخواهد کرد.10. دو فرشته رقيب و عتيد« و انّ عليکم لحافظين، کراماً کاتبين»( سوره انفطار، آيه 10 و 11) البته نگهبان ها بر مراقبت احوال شما مأمور که آنها « رقيب و عتيد» نويسندگان اعمال شما و فرشته مقرب خدايند.منبع: نشريه بشارت شماره 75
