با رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم در سایه قرآن

یک سوم قرآن در دو سطر گاه می‌شود که یک کلمه، دنیایی از مفاهیم را در خود جمع می‌کند و گوینده با آن یک کلمه، دریایی از معارف را به دیگری منتقل می‌نماید، در مورد قرآن چنین ادعایی، گزاف نخواهد بود چرا که کلمات و حروف آن از جانب حکیم علی الاطلاق، صادر شده است، با تمام اینها برخی از سوره‌ها ویژگیهای ممتازی دارند، از جمله، «سوره توحید» است که مطالبی ژرف پیرامون خداوند متعال دارد، و از آنجا که اگر کل قرآن را در سه بخش (مبدا، معاد و آنچه میان این دو می‌باشد.) تقسیم کنیم، چکیده معارف مربوط به مبداء متعال در این سوره، متجلی گشته، لذا پیامبر اکرم (ص) آن سوره را برابر با ۱۳ قرآن دانسته و خطاب به اصحاب خویش چنین می‌فرمود: «آیا از خواندن یک سوم قرآن در یک شب، عاجزید؟» یکی از حضار عرضه داشت: «ای رسول خدا! چه کسی توانایی آن را دارد؟» پیامبر (ص) فرمود: «سوره “قل هو الله” را بخوانید.» احترام ملائکه به قاری قرآن انس با قرآن و تلاوت آمیخته با فهم معانی و مفاهیم آن، انسان را در آسمان معرفت الهی به پرواز درمی‌آورد و با ملائکه هم سنخ می‌کند و ملکوتیان به او عشق می‌ورزند، افزون بر این برخی سوره‌های قرآن خواص ویژه‌ای نیز به همراه دارند، از جمله در روایتی که امام صادق (ع) نقل فرموده است چنین می‌خوانیم: «پس از آنکه رسول خدا (ص) بر جنازه «سعد بن معاذ» نماز گزارد، فرمود: هفتاد هزار فرشته که در میان آنها جبرئیل نیز بود بر جنازه او نماز گزاردند. من از جبرئیل علت این احترام ملائکه را پرسیدم و او گفت: بخاطر اینکه او در همه حالات: در نشستن، ایستادن، سواره بودن، پیاده روی و رفت و آمد “قل هو الله احد” را تلاوت می‌کرد.» وای بر عیب‌جویان! در قرآن می‌خوانیم: «ویل لکل همزه لمزه» (وای بر هر عیبجوی مسخره‌کننده‌ای!) در حدیثی از پیامبر اکرم (ص) می‌خوانیم: «در شب معراج گروهی از اهل دوزخ را دیدم که گوشت از پهلویشان می‌چیدند و به آنها می‌خوراندند، از جبرئیل در باره اینها پرسیدم: گفت: اینها گروهی از امت تو هستند که کارشان، عیبجویی و تمسخر بود.» در باره «همزه» گفته شده که از ماده «همز» به معنای «شکستن» می‌باشد، و عیبجویان در حقیقت در پی شکستن شخصیت دیگران هستند. در باره عیبجویان پیامبر اکرم (ص) در حدیثی، چنین فرموده: «آیا شما را از شریرترین مردم آگاه نسازم؟» گفتند: «آری، ای رسول خدا!» فرمود: «آنها که بسیار سخن چینی می‌کنند و آنها که در میان دوستان، جدایی می‌افکنند و آنها که برای افرادپاک، عیب می‌تراشند.» و بالاخره در مورد کسانی که به دیگران بی‌احترامی می‌کنند فرمود: (اذل الناس من اءهان الناس) «ذلیل‌ترین مردم، کسی است که به مردم اهانت کند.» از کجا به دست آوردی و در کجا صرف نمودی؟ قرآن در باره کسانی که برای ریاکاری اموالی را در «امور خیر» صرف می‌کردند و منت می‌گذاشتند می‌فرماید: «ا یحسب ان لم یره احد» (آیا گمان می‌کند که کسی او را ندیده (و از نیت او آگاه نمی‌باشد)؟) آری، خدا می‌داند که اینان چگونه و از چه راهی مال به دست آورده و در چه راهی و با چه نیتی صرف کرده‌اند. پیامبر اکرم (ص) نیز فرموده‌اند: «در قیامت هیچ بنده‌ای گام نمی‌نهد، مگر آنکه از وی در باره چهار چیز، سئوال گردد: ۱- از عمرش، که در چه راهی آن را سپری کرده. ۲- از مالش، که از چه راهی بدست آورده، و در چه راهی مصرف نموده. ۳- از عملش، که چه کارهایی انجام داده. ۴- از محبت ما اهل بیت (علیهم السلام). دست محبت‌بر سر یتیمان در قرآن می‌خوانیم: «فاما الیتیم فلا تقهر» (… پس یتیم را تحقیر مکن.) پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید: «هنگامی که یتیم اشک ریزد، عرش خدا به لرزه در آید.» خداوند به فرشتگان می‌فرماید: «ای ملائکه من! چه کسی این یتیم را که پدرش در خاک جای گرفته، گریان نموده؟» ملائکه می‌گویند: «پروردگارا! تو آگاهتری.» خداوند می‌فرماید: «ای ملائکه من! شما را گواه می‌گیرم که هرکس گریه‌اش را خاموش و قلبش را شاد سازد، در روز قیامت او را شاد خواهم کرد.» در حدیث دیگری از یکی از یاران پیامبر (ص) چنین نقل شده: «ما خدمت رسول خدا (ص) نشسته بودیم، پسرکی نزد وی آمد و چنین گفت: «کودکی یتیم هستم با خواهری یتیم و مادری بیوه. از آنچه خدا به تو اطعام کرده به ما اطعام کن، تا خداوند از آنچه نزد اوست‌بحدی به توارزانی کند که خشنود گردی.» پیامبر (ص) فرمود: ای پسر! چه زیبا سخن گفتی! سپس رو به «بلال» کرده، فرمود: «برو و از آنچه نزد ماست، بیاور.» بلال بیست و یک خرما با خود آورد، پیامبر (ص) فرمود: «هفت دانه برای تو. هفت دانه برای خواهر و هفت دانه برای مادرت.» «معاذ بن جبل» برخاست و دستی بر سرکودک کشید و گفت: «خداوند یتیمی تو را جبران کند و تو را جانشین نیکوکاری برای پدرت قرار دهد.» پیامبر به معاذ فرمود: از این کار، چه هدفی داشتی؟» گفت: «محبت و رحمت.» پیامبر فرمود: «هر یک از شما که عهده دار سرپرستی یتیمی گردد و حق آن را ادا کند و دست‌بر سر وی‌کشد، خداوند به عدد هر موئی، حسنه‌ای برای او می‌نویسد و به هر موئی، سیئه‌ای از او محو کند و به هرموئی، درجه‌ای به او عطا نماید.» دست فقرا، دست‌خداستدر قرآن می‌خوانیم: «از اموال آنها صدقه (زکات) بگیر تا به وسیله آن، آنها را پاک‌سازی و پرورش دهی…» «آیا نمی‌دانند که تنها خداوند است که توبه بندگانش را می‌پذیرد و صدقات را می‌گیرد؟!» زکات (که از آن در آیات فوق به «صدقه» تعبیر شده است.) یکی از احکام مهم اسلامی است که دارای فلسفه اخلاقی، اجتماعی، روانی و غیره می‌باشد. انسان را از پستیها و بخل، پاک می‌کند. و درخت‌سخاوت و توجه به دیگران را آبیاری می‌نماید و فاصله‌های طبقاتی مرتفع می‌گردد و سبب پیشرفت جامعه اسلامی خواهد گشت. جالب این است که در آیه فوق، گیرنده صدقات (زکات)، خدا معرفی شده است. این تعبیر یکی از لطیف‌ترین تعبیراتی است که شکوه و عظمت زکات را بیان می‌دارد. لذا افراد نباید به کسی که فقیر است‌با دیده تحقیر بنگرند و با دادن زکات، شخصیت آنها را درهم شکنند بلکه با این نگرش که در واقع، خدا گیرنده زکات است‌با حالت‌خضوع، تواضع و ادب زکات را پرداخت نمایند. پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید: «هیچ کس از شما صدقه‌ای از کسب حلال و پاکیزه نمی‌پردازد. که خداوند جز مال پاکیزه را نمی‌پذیرد. مگر اینکه خداوند با دست راست‌خویش آن را می‌گیرد، حتی اگر یک دانه خرما باشد، سپس در دست‌خدا نمو و رشد می‌کند تا از کوه هم بزرگتر می‌گردد.» در حدیث دیگری، پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید: «صدقه پیش از آنکه در دست نیازمند قرار بگیرد، به دست‌خدا می‌رسد.»