روش حکومت امام زمان علیه السلام

اصالت دادن به کتاب و سنت:امام زمان علیه‏السلام قرآن و سنت و شریعت نبوی را اساس و پایه تمام امور در حکومت خویش قرار می‏دهد و با تمام قدرت برای اجرای احکام الهی تلاش می‏کند و به هیچکس اجازه تخطی از این حدود را نخواهد داد.در این باره روایات فراوانی نقل شده است که در ذیل به نمونه‏هایی از آن بسنده می‏کنیم:ـ رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله فرمودند: «قائم (امام زمان) از اولاد من است، اسمش اسم من و کنیه‏اش کنیه من و شکل و شمایلش شکل و شمایل من و روشش روش من است. او مردم را بر ملت و شریعت من نگه می‏دارد و آنها را به سوی کتاب خداوند عزوجل دعوت می‏کند.»(1)آن جامه عمل می‏پوشاند].»(2)دشمنان او دعوت می‏کند.»(3)رفتار بر اساس سیره پیامبر و امامان علیهم‏السلام :ـ رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «مهدی علیه‏السلام روش مرا دنبال می‏کند و هرگز از روش من بیرون نمی‏رود.»(4)او رفتار می‏کنند.»(5)می‏کند… .»(6)
روش سیاسی و اجتماعی:یکی از شاخصهای بسیار مهم و برجسته در حکومت امام مهدی علیه‏السلام مبارزه با دولتهای باطل و اقامه قسط و عدل به معنای واقعی و وسیع کلمه است. در این باره روایات فراوانی وارد شده است که در ذیل نمونه‏هایی از آن را مرور می‏کنیم:ـ امام باقر علیه‏السلام می‏فرماید: «هنگامی که قائم قیام کند، هر دولت باطلی از بین می‏رود.»(7) از این روایات استفاده می‏شود که اولین کار امام علیه‏السلام مبارزه با دولتهای باطل خواهد بود.ـ امام رضا علیه‏السلام می‏فرماید: «ترازوی عدالت را در میان مردم می‏نهد و [در سرتاسر حکومتش] هیچ انسانی به دیگری ستم نخواهد کرد.»(8)ظلم و جور بود.»(9)می‏کند.»(10)بد اجرا می‏گردد).»(11)گرما وارد خانه می‏شود، وارد خانه‏های مردمان کند.»(12)
روش مدیریتی و قضایی:امام عصر علیه‏السلام برای اداره جهان استانداران و وزیرانی می‏گمارد که جز به مصالح اسلام و رضایت خدا به چیزی نمی‏اندیشند. چنانکه در روایات، ترکیب دولت مهدی علیه‏السلام را از پیامبران، جانشینان آنان، تقوی پیشگان و صالحان روزگار و امتهای پیشین و از سران و بزرگان پیامبران علیهم‏السلام بیان می‏کنند که نام برخی از آنها نیز در روایات آمده است.(۱۳)سنگ نگذارد.»(14)می‏دهد که شهرها را آباد سازند.»(15)می‏گردد.»(16)کرد.»(17)منحرف می‏سازد.»(18)میان آنها داوری کنی، با عدالت داوری کن… .»(19)حکم کن، و از هوا و هوسهای آنها پیروی نکن.»(20)(قرآن) نیز بر طبق قرآن حکم می‏کند.»(21)کتابهای تحریف شده.
روشهای اقتصادی:براساس روایات، امام مهدی علیه‏السلام فقر را از بین می‏برد،(۲۲) و در دوران او در تمامی روی زمین خرابی باقی نمی‏ماند مگر آنکه آباد شود،(۲۳) برده‏ها آزاد و قرضها و دیون همه پرداخت می‏شود،(۲۴) گنجها را استخراج می‏کند و ثروتها را تقسیم می‏نماید،(۲۵) زمین در دست شیعیان آن حضرت قرار می‏گیرد.(۲۶) به انداره‏ای که کسی بتواند بر دارد و حمل کند، مال و ثروت در اختیار درخواست کننده قرار می‏دهد،(۲۷) عدالت و سازندگی را در همه شهرها گسترش می‏دهد(۲۸) و خوان حکمت و ثروت گسترده می‏شود(۲۹) و با ثروت اندوزی مبارزه می‏شود.(۳۰)زمان بر سه محور اساسی زیر خواهد بود.۱٫ اصالت دادن به کتاب و سنت؛۲٫ اداره جامعه بر اساس روش پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله و امامان علیهم‏السلام ؛۳٫ اقامه قسط و عدل در تمام امور حکومتی، اجتماعی و سیاسی به معنای واقعی کلمه.
پی نوشت:

۱٫ «اَلْقائِمُ مِنْ وُلْدی، اِسمُهُ اِسْمی، وَ کُنْیَتُهُ کُنْیَتی وَ شَمائِلُهُ شَمائِلِی وَ سُنَّتُهُ سُنَّتِی. یُقیمُ النَّاسَ عَلی مِلَّتی وَ شَریعَتی وَ یَدْعُوهُمْ إلی کِتابِ اللَّهِ عَزَّو جلَّ». بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۷۳، باب ۱، ح ۱۹٫۲٫ نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی (پارسایان، ۱۳۷۹) خ ۱۳۸٫ «یَعْطِفُ الْهَوی عَلیَ الْهُدی إذا عَطَفُوا الهُدی عَلیَ الهَوی وَ یَعْطِفُ الَّرأی عَلی القُرآنِ اِذا عَطَفُوا القُرآنَ علی الرِّأی…وَ یُحیی مَیِّتَ الکتابِ وَ السُّنَّهِ».3. «…یَدْعُوا النَّاسَ اِلی کِتابِ اللَّهِ وَ سُنَّهِ نَبِیِّهِ وَ وِلایَهِ عَلی بْنِ اَبی طالِبٍ وَ الْبَراءَهِ مِنْ عَدُوِّهِ». یوم الخلاص، کامل سلیمان (بیروت: دارالکتاب اللبنانی، الطبعه الثالثه، ۱۴۰۲ ه ق)ص ۳۲۵٫۴٫ «اَنَّ الْمَهدی یَقفُوا اَثَری لا یُخطی‏ء». منتخب الاثر فی الامام الثانی عشر، لطف الله صافی (طهران: مکتبه الصدر، الطبعه الثالث) ص ۴۹۱، فصل ۹، باب ۳، ح ۲٫۵٫ قال الصادق علیه‏السلام : «… وَ اَنْ یَسیرَ فِیْهِمْ بِسیرَهِ رَسوُل اللّهِ صلی‏الله‏علیه‏و‏آله وَ یَعْمَلُ فِیْهِمْ بِعَمَلِهِ». علامه محمد باقر مجلسی، بحارالانوار (تهران، المکتبه الاسلامیه، الطبعه الثالثه، ۱۳۹۸ ه ق) ج ۵۲، باب ۲۸، ح ۷۸٫۶٫ عن عبدالله بن عطاء، عن أبا عبداللّه علیه‏السلام قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ سیرَهِ الْمَهدی کَیْفَ سیرَتُهُ؟ قَالَ: یَصْنَعُ ما صَنَعَ رَسُولُ اللّه صلی‏الله‏علیه‏و‏آله …». بحارالانوار (همان) ح ۱۰۸٫۷٫ «اِذا قامَ القائِمُ ذَهَبَ دولهُ الباطِلُ». محمد بن یعقوب کلینی، الکافی (بیروت، دارالاضواء) ج ۸، ص ۲۷۸٫۸٫ «… وَ وَضَعَ میزانَ العَدلِ بَیْنَ النَّاسِ، فَلا یَظْلِمُ اَحَدٌ أَحَدا». بحارالانوار (پیشین) ج ۵۲، ص ۳۲۱، باب ۲۷، ح ۲۹٫۹٫ «… یَمْلأُ بِهِ الاَرضَ قِسطَا وَ عَدْلاً کَمَا مُلِئَتْ جَوْرا وَ ظُلْما». همان مدرک، ح ۳۰٫۱۰٫ «اِذا قامَ قائِمُ أهلِ البیتِ قَسَّمَ بالسّویّهِ وَ عَدلَ فِی الرَّعِیَّهِ…». همان مدرک، ح ۱۰۳٫۱۱٫ «… وَ یَعْدلُ فی خَلْقِ الرَّحمانِ البَرّ مِنْهُمْ وَ الفاجِرَ». بحارالانوار (پیشین) ج ۵۱، ص ۲۹، باب ۲، ح۲٫۱۲٫ «… أما وَ اللّهِ لِیَدخُلَنَّ عَلَیْهِمْ عَدْلَهُ جوفَ بُیُوتِهِمْ کَما یَدْخُلُ الحَرّ والقُرّ». بحارالانوار (پیشین) ج ۵۲، باب ۲۷، ح ۱۳۱٫۱۳٫ حضرت عیسی علیه‏السلام ، هفت نفر از اصحاب کهف، یوشع وصی موسی علیه‏السلام ، مؤمن آل فرعون، سلمان فارسی، ابو دجانه انصاری، مالک اشتر نخعی و قبیله همدان. ر،ک: نجم الدین طبسی، چشم اندازی از حکومت مهدی علیه‏السلام (قم، شرکت چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۷۷ ش) ص ۱۹۰٫۱۴٫ «یَکُونُ مِنَ اللَّهِ عَلی حُذوٍ لا یُغیّر بِقرابهٍ ولا یَضَعُ حَجَرا حَجَرا». ابن طاووس، ملاحم الفتن فی ظهور الغائب المنتظر (بیروت، مؤسسه الوفاء، الطبعه السادسه، ۱۴۰۳) ص ۱۰۸، به نقل از عصر غیبت (مرکز جهانی علوم اسلامی) ص ۲۵۸٫۱۵٫ قال الصادق علیه‏السلام : «یُفَرِّقُ الْمَهدی اَصحابَهُ فِی جَمیعِ الْبُلْدانِ وَ یَأْمُرُهُمْ بِالْعَدْلِ وَ الاِحسانِ وَ یَجْعَلُهُمْ حُکّامَا فِی الاَقالِیمِ وَ یَأْمُرُهُمْ بِعُمْرانِ الْمُدُنِ» علی محمد دخیل، الامام المهدی علیه‏السلام (بیروت، دار المرتضی، ۱۴۰۳ هق) ص ۳۷۱٫ به نقل از تاریخ غیبت، ص ۲۵۸٫۱۶٫ «اِذا قَامَ القائِمُ حَکَمَ بِالْعَدلِ وَ ارْتَفَعَ فِی اَیَّامِهِ الْجَورُ، و أمَنَتْ بِهِ السُبُلُ». بحارالانوار: (پیشین) ج ۵۲، باب ۲۷، ح ۸۳٫۱۷٫ «وَ حَکَمَ بَیْنَ النّاس بِحُکم داوودَ و حُکمِ مُحمَّدٍ». بحارالانوار (پیشین) ادامه حدیث ۸۳٫۱۸٫ «یا داوُودُ اِنَّا جَعَلْناکَ خَلیفَهً فِی الأرْضِ فَاحْکُمْ بَیْنَ النّاسِ بِالحَقِّ وَ لا تَتَّبِع الهَوی فَیُضلَّکَ عَنْ سَبیلِ اللّهِ…». ص / ۲۶٫۱۹٫ «و ان حکمتَ فَاحْکُمْ بَیْنَهُمْ بِالقِسطِ…». مائده/۴۲٫۲۰٫ «فَأحْکُمْ بَیْنَهُمْ بِما اَنْزَلَ اللَّه وَ لا تَتَّبعْ اَهْواءَهُمْ…». مائده / ۴۸٫۲۱٫ «یَحکُمْ بَیْنَ أَهْلِ التوراهِ بِالتّوارهِ وَ بَیْنَ اَهْلِ الاِنْجیلِ بِالاِنْجیلِ، وَ بَیْنَ أَهْلِ الزَّبورِ بِالزَّبُورِ وَ بینَ اَهْلِ الْفرقانِ بِالْفُرقانِ…». بحارالانوار (پیشین) ح ۸۴٫۲۲٫ مجلسی، بحارالانوار (دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵ ه . ش)، ج ۵۲، ص ۳۹، روایت ۲۱۲٫۲۳٫ خوئی، منهاج البراعه (بنیاد فرهنگی امام المهدی قم) ج ۸، ص ۳۵۳٫۲۴٫ قزوینی، الامام المهدی (مؤسسه الوفاء، قم ۱۴۰۵ ه)، ص ۶۳۱٫۲۵٫ منتخب الاثر، (پیشین) ص ۴۷۲، فصل ۷، باب ۳، حدیث ۲٫۲۶٫ کلینی، الکافی (دار الکتب الاسلامیه تهران، ۱۳۶۳) ج ۱، ص ۴۰۸٫۲۷٫ ترمزی، سنن ترمذی (دار الفکر بیروت، ۱۴۰۸ ه . ق) ج ۴، ص ۴۳۹، روایت ۲۲۳۲٫۲۸٫ کامل سلیمان، یوم الخلاص (دار الکتاب لبنانی، بیروت، ۱۴۰۲ هق) ص ۳۱۵٫۲۹٫ نعمانی، الغیبه، (مؤسسه الاعلمی، بیروت، ۱۴۰۳ ه . ق) ص ۱۵۸٫۳۰٫ طوسی، تهذیب الاحکام (دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۵