یاد امام عصر (عج) در عید فطر

پرسشگر تصور مى کند که اگر نام امام و یا امامان در قرآن مى آمد، اختلاف از بین مى رفت، در حالى که این اصل کلیّت ندارد. چه بسا ذکر اسامى پیشوایان دوازده گانه، سبب مى شد که آزمندان حکومت و ریاست به نسل کشى بپردازند تا از تولد آن امامان جلوگیرى کنند، چنانکه این مسئله درباره حضرت موسى (ع) رخ داد.روش آموزشى قرآن بیان کلیات و اصول عمومى است، تشریح مصادیق و جزئیات غالباً بر عهده پیامبر گرامى (ص) مى باشد. رسول خدا (ص) نه تنها مأمور به تلاوت قرآن بود، بلکه در تبیین آن نیز مأموریت داشت، چنانکه مى فرماید:و أنزلنا إلیک الذکر لتبیّن للنّاس ما نزّل إلیهم و لعلّهم یتفکّرون.۱و قرآن را بر تو فرستادیم تا آنچه براى مردم نازل شده است، براى آنها بیان کنى و آشکارسازى، شاید آنان بیندیشند.در آیه یادشده دقت کنید، مى فرماید:«تبیّن» و نمى گوید: «لتقراً» یا «لیتلو» و این نشانه آن است که پیامبر (ص) علاوه بر تلاوت، باید حقایق قرآنى را روشن کند.بنابراین انتظار اینکه مصادیق و جزئیات در قرآن بیاید، همانند این است که انتظار داشته باشم همه جزئیات در قانون اساسى کشور ذکر شود. اینک برخى از روش هاى قرآنى را در مقام معرفى افراد بیان مى کنیم:
1. معرفى به نام
گاهى شرایط ایجاب مى کند که فردى را به نام معرفى کنند، چنانکه مى فرماید:و مبشّراً برسولٍ یأتى من بعدى اسمه احمد۲،(عیسى مى گوید): من به شما مژده پیامبرى را مى دهم که پس از من مى آید و نامش احمد است.در این آیه حضرت مسیح، پیامبر پس از خویش را به نام معرفى مى کند و قرآن نیز آن را از حضرتش نقل مى نماید.
2. معرفى با عدد
و گاهى شرایط ایجاد مى کند که افرادى را با عدد معرفى کند، چنانکه مى فرماید:و لقد أخذ الله میثاق بنى اسرائیل و بعثنا منهم اثنى عشر نقیباً … .۳و خدا از فرزندان اسرائیل پیمان گرفت و از آنان دوازده سرگروه برانگیختم.
3. معرفى با صفت
بعضى اوقات شرایط ایجاب مى کند که فرد مورد نظر را با اوصاف معرفى کند، چنانکه پیامبر خاتم را در تورات و انجیل، با صفاتى معرفى کرده است.الذین یتّبعون الرسول النّبیّ الأمّیّ الذى یجدونه مکتوباً عندهم فى التوراه و الإنجیل یأمرهم بالمعروف و ینهاهم عن المنکر و یحلّ لهم الطیّبات و یحرّم علیهم الخبائث و یضع عنهم إصرهم و الأغلال التى کانت علیهم… .۴کسانى که از رسول و نبى درس ناخوانده اى پیروى مى کنند که نام و خصوصیات او را در تورات و انجیل نوشته مى یابند، که آنان را به نیکى دعوت کرده و از بدى ها بازشان مى دارد، پاکى ها را براى آنان حلال کرده و ناپاکى ها را تحریم مى نماید و آنان را امر به معروف و نهى از منکر مى کند و بارهاى گران و زنجیرهایى که بر آنان بود، از ایشان برمى دارد…با توجه به این روش، انتظار اینکه اسامى دوازده امام با ذکر نام و اسامى پدر و مادر در قرآن بیاید، یک انتظار بى جا است؛زیرا گاهى مصلحت در معرفى به نام است و گاهى معرفى به عدد و احیاناً معرفى با وصف.مسائل زیادى وجود دارد که قرن ها مایه جنگ و جدل و خونریزى در میان مسلمانان شده است، ولى قرآن درباره آنها به طور صریح و قاطع که ریشه کن کننده نزاع باشد سخن نگفته است، مانند:ـ صفات خدا عین ذات اوست یا زائد بر ذات؟ـ حقیقت صفات خبرى مانند استوارى بر عرش چیست؟ـ کلام خدا قدیم یا حادث است؟ـ خلقت بر اساس جبر استوار است یا اختیار؟این مسائل و امثال آنها هر چند از قرآن قابل استفاده است، ولى آن چنان شفاف و قاطع که نزاع را یک سره از میان بردارد، در قرآن وارد نشده است و حکمت آن در این است که قرآن مردم را به تفکّر و دقت در مفاد آیات دعوت مى کند، بیان قاطع همه مسائل، به گونه اى که همه مردم را راضى سازد، بر خلاف این اصل است.معرفى به نام، برطرف کننده اختلاف نیستپرسشگر تصور مى کند که اگر نام امام و یا امامان در قرآن مى آمد، اختلاف از بین مى رفت، در حالى که این اصل کلیّت ندارد؛ زیرا در موردى تصریح به نام شده ولى اختلاف نیز حاکم گشته است.بنى اسرائیل، از پیامبر خود خواستند فرمان روایى براى آنان از جانب خدا تعیین کند تا تحت امر او به جهاد بپردازند و زمین هاى غصب شده خود را باز ستانند و اسیران خود را آزاد سازند. آنجا که گفتند:إذ قالوا لنبیّ لهم ابعث لنا ملکاً نقاتل فى سبیل الله.۵آنان به یکى از پیامبران خود گفتند: براى ما فرمان روایى معین کن تا به جنگ در راه خدا بپردازیم…پیامبر آنان به امر الهى فرمان روا را به نام معرفى کرده، گفت:إنّ الله قد بعث لکم طالوت ملکاً…۶به راستى که خدا طالوت را به فرمان روایى شما برگزیده است.با وجودى که نام فرمان روا به صراحت گفته شد، آنان زیر بار نرفتند و به اشکال تراشى پرداختند و گفتند:أنّى یکون له الملک علینا و نحن أحقّ بالملک منه و لم یؤت سعهً من المال…۷از کجا مى تواند فرمان رواى ما باشد، حال آنکه ما به فرمان روایى از او شایسته تریم، و او توانمندى مالى ندارد؟…این امر، دلالت بر آن دارد که ذکر نام براى رفع اختلاف کافى نیست، بلکه باید شرایط جامعه، آماده پذیرایى باشد.چه بسا ذکر اسامى پیشوایان دوازده گانه، سبب مى شد که آزمندان حکومت و ریاست به نسل کشى بپردازند تا از تولد آن امامان جلوگیرى کنند، چنانکه این مسئله درباره حضرت موسى (ع) رخ داد و به قول معروف:صد هزاران طفل سر ببریده شدتا کلیم الله موسى زنده شددرباره حضرت مهدى (عج) هم که اشاره اى به نسب و خاندان ایشان شد، حساسیت هاى فراوانى پدید آمد و خانه حضرت عسکرى (ع) مدت ها تحت نظر و مراقبت بود تا فرزندى از او به دنیا نیاید و در صورت تولد، هر چه زودتر به حیات او خاتمه دهند.در پایان یادآور مى شویم: همان طورى که گفته شد، قرآن بسان قانون اساسى مى باشد و انتظار اینکه همه چیز در آن آورده شود، کاملاً بى مورد است. نماز و روزه و زکات نیز که از عالى ترین فرائض اسلام است به طور کلى در قرآن وارد شده و تمام جزئیات آنها از سنّت پیامبر (ص) گرفته شده است.
——————————————–پى نوشت ها :

برگرفته از: افق حوزه، ۳/۵/۱۳۸۶.۱. سوره نحل (۱۶)، آیه ۴۴.۲. سوره صف (۶۱)، آیه ۶.۳. سوره مائده (۵)، آیه ۱۱.۴. سوره اعراف (۷)، آیه ۱۵۷.۵. سوره بقره (۲)، آیه ۲۴۶.۶. سوره بقره (۲)، آیه ۲۴۷.۷. همان.

منبع : نشریه موعود، مهر ۱۳۸۶، شماره ۸۰