تشیع در عصر رسالت
آیا در زمان پیامبر کسانى بودند که علی(علیه السلام) را به عنوان ولی و جانشین پس از پیامبر(صلی الله علیه وآله) قبول کرده باشند؟
پاسخ اجمالی:
پاسخ تفصیلی: گروهى از صحابه در زمان پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله)، با شنیدن آیات و روایات در امر ولایتو خلافت حضرت على(علیه السلام)، به آن حضرت اعتقاد پیدا کردند و امامتحضرت على(علیه السلام) را پس از پیامبر(صلی اللهعلیه وآله) پذیرفته، و از ارادتمندان و مریدان آن حضرت شدند. این گروه از همان دوران به «شیعه على(علیه السلام)» معروف شدند.
ابوحاتم رازى می گوید: واژه و کلمه «شیعه» در عهد رسول خدا(صلی الله علیه وآله) بروز کرد، این کلمه، لقب چهار نفر از صحابه، یعنى ابوذر، سلمان، مقدادو عمّار بوده است.(۱)
ابن خلدون می نویسد: جماعتى از صحابه، شیعهعلىّ بودند و او را سزاوارتر از دیگران به خلافتمی دانستند.(۲)
استاد محمد کردعلى می گوید: «در عصر رسول خدا، گروهى از بزرگان صحابه، مشهور به موالیان على(علیه السلام) بودند، از آن جمله سلمانفارسى است که می گفت: ما با رسول خدا(صلی الله علیه وآله) بیعت کردیم بر خیرخواهى مسلمانان و اقتدا به على بن ابی طالب(علیه السلام) و موالیان او. و نیز ابوسعید خدرى است که گفت: مردم به پنج کار امر شدند؛ چهار تا را انجام دادند و یکى را ترک کردند.
از او سوال شد آنچه را ترک نمودند چه بود؟ او در جواب گفت: ولایت على بن ابی طالب(علیه السلام).
از او سوال شد آیا ولایتبا چهار عمل دیگر واجباست؟ پاسخ داد: آرى. و ابوذرغفارى، عمار یاسر، حذیفه بن یمان، ذو الشهادتین، خزیمه بن ثابت، ابوایوب انصارى، خالد بن سعید بن عاص و قیس بن سعد بن عباده (نیز جزو این گروه از صحابه بودند].(۳)
دکتر صبحى صالح می نویسد: در میان صحابهحتى در عصر پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) براى على(علیه السلام) پیروان و شیعیانى بوده است؛ از آن جمله می توان ابوذرغفارى، مقدادبن اسود، جابر بن عبدالله، ابىّ بن کعب، ابوالطفیل عامر بن وائله، عباسبن عبدالمطلبو تمام فرزندان او، عماریاسر و ابو ایوب انصارى را نام برد.(۴)
استاد محمّد عبدالله عتّان می گوید: «این اشتباه است که بگوییم شیعهبراى اولین بار هنگام جدایى خوارج ظهورپیدا کرده است، بلکه ظهورشیعه در عصر رسول خدا(صلی اللهعلیه وآله) بوده است».(۵)
شیعیان هنگام وفات پیامبر(صلی اللهعلیه وآله) با توجه به دستور و تاکیدهاى آن حضرت، درصدد تثبیت و تنفیذ فرمان آن حضرت برآمدند. آن گاه که پیامبر اصرار بر آوردن قلم و دوات براى نوشتن وصیت نمود. گروهى بر آن شدند تا قلم و دوات بیاورند تا پیامبر وصیت خود را مکتوب دارد، ولى از آنجا که طرف مقابل قوى بود و مخالفت کرد، نتوانستند این فرمان را عملى سازند. پیامبر نیز با توجه به جوّ موجود، از مکتوب کردن وصیت چشم پوشید و جمعیت را از خود دور کردند و افرادى از شیعیان على(علیه السلام) امثال مقدادو ابوذررا نزد خود نگاه داشت و وصیت خود را نسبت به امامان پس از خود نزد آنان مطرح نمود.(۶)
پیامبر(صلی اللهعلیه وآله) هنگام نزدیک شدن وفات خویش، على بن ابی طالب و گروهى از شیعیان و ارادتمندان او را در لشکر اسامهنفرستاد، تا چنانچه مرگ او فرا رسید، این چند نفر با بیعتبا امام على(علیه السلام) خلافتو حکومت را براى آن حضرت تمام و عملى کنند، ولى متاسفانه عمر، ابوبکرو برخى دیگر با تخلف از لشکر اسامهبن زید این تدبیر عالى پیامبر را نیز به هم زدند تا مبادا خلافتبه على(علیه السلام) برسد(۷).(۸)
پی نوشت: (۱). ابوحاتم رازى، حاضر العالم الاسلامى، ج ۱، ص ۱۸۸؛ شیعه شناسى و پاسخ به شبهات، ج ۱، ص ۵۷- ۵۸٫
(۲). ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، ج ۳، ص ۳۶۴؛ شیعه شناسى و پاسخ به شبهات، ج ۱، ص ۵۸٫
(۳). خطط الشام، ج ۵، ص ۲۵۱٫
(۴). حسین، حاج حسن، النظم الاسلامیه، ص ۹۶٫
(۵). الشیخ عبدالله، نعمه، روح التشیع، ص ۲۰٫
(۶). کوفى، الشیخ ابو صادق سلیم بن قیس هلالى عامرى، کتاب سلیم بن قیس هلالى، ج ۲، ص ۶۵۸٫
(۷). شیعه شناسى و پاسخ به شبهات، ، ص ۶۰- ۶۱ به نقل از شیخ محمدحسین مظفّر.
(۸). تاریخ تشیع در ایران، ابوالقاسم شاکر، پژوهشکده تحقیقات اسلامی،انتشارات زمزم هدایت، ص ۴۳-۴۵٫
http://shiastudies.com/fa
هیچ نظری وجود ندارد